Akciğer sorunları, bazı kanser türlerinin tedavisinden sonra gelişebilir. Bu sorunlar tedavi tamamlandıktan yıllar sonra ortaya çıkabilir ve özellikle çocukluk döneminde kanser tedavisi görenlerde geç etkiler olarak görülebilir. Genellikle yavaş gelişir ve zamanla ilerler.
Akciğerler Nasıl Çalışır?
Akciğerler solunum sisteminin bir parçasıdır ve göğsün her iki tarafında bulunur. Her akciğer, bronş adı verilen tüplerle başlar, bu tüpler bronşiol adı verilen daha küçük tüplere ayrılır ve sonunda alveol adı verilen milyonlarca küçük hava keseciğine ulaşır.
Hava ağız veya burundan girerek trakea, bronşlar ve bronşiollerden geçer ve alveollere ulaşır. Alveoller oksijeni emerek kana iletirken, kandaki karbondioksit alveollere geçer ve dışarı atılır.
Akciğer Sorunlarının Nedenleri
Kemoterapi
Bazı kemoterapi ilaçları akciğer hasarına neden olabilir. Bu ilaçlar:
- Bleomisin
- Karmustin
- Lomustin
- Busulfan
Kalbe zarar verebilecek ilaçlar, akciğer hasarına da katkı sağlayabilir. Bu ilaçlar:
- Daunorubisin
- Doksorubisin
- Idarubisin
Radyasyon Tedavisi
Göğüs, karın veya omurgaya uygulanan radyasyon tedavisi akciğerlerde hasara yol açabilir.
Ameliyat
Geçirilmiş göğüs veya akciğer ameliyatı, gelecekte akciğer sorunları riskini artırabilir.
Kök Hücre Nakli
Yüksek doz kemoterapi ve tüm vücut ışınlaması, özellikle allojenik kök hücre naklinden sonra, graft-versus-host hastalığı gelişirse riski artırır.
Diğer Risk Faktörleri
- Çocuklar, gençler ve yaşlılar
- Enfeksiyon veya astım öyküsü
- Sigara içmek veya pasif içici olmak
Akciğer Sorunlarının Türleri
Akciğer Fibrozu
Alveollerde skar dokusu oluşur, akciğer sertleşir ve gaz alışverişi zorlaşır.
İltihaplanma ve Enfeksiyonlar
- Bronşit: Bronşlarda geçici iltihap
- Bronşektazi: Büyük hava yollarında kalıcı hasar
- Zatürre: Bakteri, virüs veya mantar kaynaklı enfeksiyon
- Pnömonit: Alveoller arası dokunun iltihabı
Radyasyon Pnömoniti
Radyasyon tedavisinden sonra, 6 ay içinde gelişebilir.
Restriktif ve Obstrüktif Akciğer Hastalığı
- Obstrüktif: Havanın dışarı çıkması zorlaşır
- Restriktif: Akciğerler tam olarak genişleyemez
Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS)
Ciddi bir durumdur, alveollerdeki hasar sonucu oksijenlenme bozulur. Bleomisin kullananlarda ve ameliyat sırasında yüksek oksijen alanlarda risk daha fazladır.
Belirtiler
- Öksürük
- Ateş
- Nefes darlığı
- Hırıltılı solunum
- Göğüs ağrısı
- Sık bronşit veya zatürre
- Egzersiz sırasında nefes darlığı
Belirtiler devam ederse veya kötüleşirse doktora başvurulmalıdır.
Tanı
Tanı Sürecinde Kullanılan Yöntemler
- Fiziksel muayene
- Göğüs röntgeni veya BT taraması
- Kan testleri (oksijen seviyesi için)
- Akciğer fonksiyon testi
- Bronkoskopi
Akciğer Sorunlarının Önlenmesi
Tedavi sırasında akciğerleri etkileyebilecek ilaç veya radyasyon dozu azaltılabilir ya da tedavi durdurulabilir. Risk taşıyan bireyler aşağıdaki önlemleri almalıdır:
- Sigara içmemek, pasif dumandan kaçınmak
- Pnömokok aşısı yaptırmak
- Her yıl grip aşısı olmak
- Düzenli egzersiz yapmak
- Zararlı kimyasal ve dumanlardan uzak durmak
- Güvenlik kurallarına uymak
- Tüplü dalış yapmamak (doktor onayı olmadan)
Akciğer Sorunlarının Yönetimi
Tedavi Seçenekleri
- Kortikosteroidler
- Bronkodilatörler
- Balgam söktürücüler
- Antibiyotikler
- Oksijen tedavisi
Nefes Darlığı İçin Öneriler
- Sigara içmemek
- Aktiviteleri önceden planlamak
- Yavaş ve kontrollü nefes alma teknikleri kullanmak
Takip
Kanser tedavisi sonrası düzenli takip gerekir. Takip planı bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
Takipte Kullanılan Testler
- Göğüs röntgeni
- Oksijen doygunluğu testi
- Akciğer fonksiyon testleri