Aksiler (koltuk altı) lenf nodu diseksiyonu (ALND), aksilla yani koltuk altı bölgesindeki lenf düğümlerinin cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Bu işlem aksiller diseksiyon, aksiller nod diseksiyonu veya aksiller lenfadenektomi olarak da adlandırılır.
Lenf Sistemi ve Lenf Düğümleri
Lenf düğümleri, enfeksiyonlarla savaşan ve bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenf sistemine aittir. Lenf sistemi; lenf damarları, lenf sıvısı, lenf düğümleri, kemik iliği ve bazı lenf organlarını (timus, bademcik, geniz eti ve dalak) içerir.
Lenf damarları dokulardan lenf sıvısını toplayarak lenf düğümlerine taşır. Lenf düğümleri ise bu sıvıyı filtreler ve bağışıklık tepkisini başlatabilir. Lenf sıvısı aynı zamanda kanser hücrelerini lenf düğümlerine taşıyabilir.
Koltuk Altı Lenf Düğümleri Seviyeleri
Aksiller lenf düğümleri üç seviyede sınıflandırılır:
- Seviye I (alt aksilla): Koltuk altının alt kısmında yer alır.
- Seviye II (orta aksilla): Koltuk altının ortasında bulunur.
- Seviye III (üst aksilla): Göğüs kemiğine yakın, koltuk altının üst kısmındadır.
Kanser genellikle ilk olarak seviye I düğümlerine, ardından seviye II ve III’e yayılır.
ALND Neden Yapılır?
Koltuk altı lenf nodu diseksiyonu aşağıdaki amaçlarla uygulanabilir:
- Lenf düğümlerinde kanser olup olmadığını belirlemek
- Kaç lenf düğümüne kanserin yayıldığını tespit etmek
- Kanserli lenf düğümlerini çıkarmak
- Kanserin nüks etme riskini azaltmak
- Radyoterapi veya kemoterapi sonrası lenf düğümlerindeki kanseri temizlemek
- Daha ileri tedavi planlamasına yardımcı olmak
Koltuk Altı Lenf Nodu Diseksiyonu Nasıl Yapılır?
ALND Uygulama Süreci
ALND, hastane ameliyathanesinde genel anestezi altında yapılır. Genellikle ana tümör için yapılan cerrahi işlemle aynı anda uygulanır.
Cerrah, koltuk altına bir kesi yapar ve genellikle seviye I ve II’den 10 ila 40 arası lenf düğümünü çıkarır. Seviye III düğümler yalnızca kanserin bu alana yayılması durumunda alınır.
Çıkarılan lenf düğümleri, patolojik inceleme için laboratuvara gönderilir. Ameliyat sonrası bölgeye dren yerleştirilerek sıvı birikimi önlenir.
Ameliyat Sonrası Bakım
ALND sonrası hastalar genellikle 1-2 gün içinde taburcu edilir. Eve gönderilmeden önce şunlar sağlanır:
- Antibiyotik ve ağrı kesici reçeteleri
- Yara bakımı ve pansuman talimatları
- Drenaj torbası yönetimi hakkında bilgi
- Fiziksel aktivite önerileri
- Giyim ve kol pozisyonu hakkında talimatlar
- Takip randevusu bilgileri
- Olası semptomlar ve ne zaman sağlık ekibine başvurulacağına dair uyarılar
ALND Sonrası Olası Yan Etkiler
Yan etkiler ameliyattan hemen sonra veya haftalar, aylar hatta yıllar sonra gelişebilir. Bu yan etkiler geçici olabilir veya kalıcı hale gelebilir.
Yaygın Yan Etkiler
- Ameliyat bölgesinde enfeksiyon belirtileri (kızarıklık, ağrı, akıntı, ateş)
- Seroma (cilt altında sıvı birikimi)
- Kol veya omuz hareketlerinde kısıtlılık
- Sinir hasarına bağlı ağrı, karıncalanma, uyuşma
- Kronik ağrı
- Aksiller web sendromu (koltuk altından dirseğe uzanan gerginlik, ağrı ve kısıtlılık)
Lenfödem Riski
Lenfödem, lenf sıvısının yumuşak dokularda birikmesiyle ortaya çıkan şişliktir. ALND sonrası ortaya çıkma riski yüksektir. Radyoterapi ile birlikte yapıldığında risk artar. Lenfödem tedavisi şunları içerebilir:
- Lenf drenaj masajı
- Kompresyon giysileri
- Egzersiz programları
ALND Sonuçları Ne Anlama Gelir?
Çıkarılan lenf düğümleri mikroskop altında incelenir.
- Negatif lenf nodu: Kanser hücresi yoktur
- Pozitif lenf nodu: Kanser hücresi mevcuttur
Patoloji raporu şunları içerir:
- Toplam çıkarılan lenf düğümü sayısı
- Pozitif lenf düğümü sayısı
- Kanserin düğüm kapsülünü aşıp aşmadığı
Bu bilgiler kanserin evrelenmesinde ve tedavi planlamasında kullanılır.
Çocuklar İçin Özel Hususlar
Çocuklarda nadiren ALND uygulanır. Rabdomiyosarkom veya çocukluk çağı meme kanseri gibi durumlarda gerekli olabilir.
Çocuklara ALND Öncesi Hazırlık
Çocuğun yaşı ve deneyimi dikkate alınarak yapılacak hazırlık, kaygıyı azaltabilir ve süreci kolaylaştırabilir. Bu hazırlıklar şunları içermelidir:
- Test sırasında ne olacağına dair açıklamalar
- Neler hissedilecek, duyulacak ve görülecekse önceden anlatılması
- Destekleyici ve güven verici bir ortam sağlanması
Çocukların test ve tedavilerle başa çıkmasına yardımcı olmak için sağlık ekibiyle iş birliği yapılmalıdır.