Kanser Rehberi

Benim Sağlığım

Doğurganlık Sorunları

Kanser ve tedavileri, cinsel ve üreme sistemine zarar vererek doğurganlık üzerinde etkili olabilir. Bu durum geçici veya kalıcı kısırlığa yol açabilir. Kalıcı kısırlık, tedavi sonrası da doğurganlığın geri dönmediği durumdur.

Doğurganlık Üzerine Erken Dönemde Konuşun

Doğurganlık sizin için önemliyse, kanser tedavisine başlamadan önce sağlık ekibinizle konuşmanız önemlidir. Yardımcı üreme teknolojileri sayesinde doğurganlığınızı korumak mümkün olabilir. Sağlık ekibi, tedavi planınızı bu doğrultuda şekillendirebilir. Gerekirse bir doğurganlık uzmanına yönlendirilmenizi talep edebilirsiniz. Bu uzmanlar:

  • Kanser tedavisinin doğurganlığa etkisi
  • Size en uygun seçenekler
  • Tedavi ve depolama maliyetleri
  • Yasal hak ve sorumluluklar konularında bilgi verebilir.

Eğer çocuğunuz kanser tedavisi alıyorsa, gelecekteki doğurganlığı hakkında siz bilgi alabilir, zamanı geldiğinde bu bilgileri onunla paylaşabilirsiniz.

Doğurganlık Sorunlarının Nedenleri

Tedavinin doğurganlığa etkisi, aşağıdaki faktörlere göre değişir:

  • Tedavi türü (ameliyat, radyasyon, kemoterapi vb.)
  • Yaş ve genel sağlık durumu
  • Kanserin türü ve yeri
  • Tedavi öncesindeki doğurganlık durumu
  • Tedaviden ne kadar zaman geçtiği

Ameliyatlar

  • Yumurtalıkların alınması: Tek yumurtalık alınırsa doğurganlık korunabilir; ikisi alınırsa doğal yollarla hamilelik mümkün değildir.
  • Rahim alınması: Hamilelik imkansız hale gelir.
  • Testis alınması: Tek testis alınırsa doğurganlık korunabilir. Her iki testisin alınması durumunda doğal yollarla çocuk sahibi olunamaz.
  • Prostat alınması: Semen üretimi durur, ancak sperm üretimi devam edebilir.
  • Sinir hasarı: Ereksiyon ve meni boşalması etkilenebilir.

Radyasyon Tedavisi

  • Pelvis ve üreme organları: Yüksek dozda radyasyon kalıcı kısırlığa yol açabilir.
  • Testisler: Sperm sayısı ve kalitesi düşebilir.
  • Yumurtalıklar: Tedaviye bağlı menopoz ve yumurta kaybı olabilir.
  • Rahim: Hamileliği engelleyecek hasar oluşabilir.
  • Hipofiz: Hormon üretimi etkilenebilir.

Kemoterapi

  • Doğurganlık üzerindeki etkisi ilaç türüne, dozuna ve yaşa bağlıdır.
  • Alkilleyici ajanlar doğurganlığı en çok etkileyen ilaçlardır.
  • Kadınlarda yumurtlama durabilir; erkeklerde sperm üretimi azalabilir.

Hormon Tedavisi

  • Prostat, meme ve yumurtalık kanserlerinde kullanılan bu tedavi, geçici doğurganlık kaybına neden olabilir.

Kök Hücre Nakli

  • Yüksek doz tedaviler çoğunlukla kalıcı kısırlığa neden olur.

Yeni Tedavi Yöntemleri

  • Hedefe yönelik tedavi ve immünoterapinin doğurganlık üzerindeki etkileri henüz tam bilinmemektedir.

Doğurganlığı Koruma Yolları

Tedavi başlamadan önce doğurganlığı korumak, sonrasında çocuk sahibi olma şansını artırır.

Kadınlar için:

  • Yumurta dondurma: Hormonlarla olgunlaştırılan yumurtalar toplanır ve dondurulur.
  • Embriyo dondurma: Yumurtalar spermle döllenir ve embriyo halinde dondurulur.
  • Doğurganlık koruyucu cerrahi: Uygun evrelerde rahim ya da yumurtalık koruma amaçlı cerrahi yapılabilir.
  • GnRH ilaçları: Geçici menopoz oluşturularak yumurtalıklar korunabilir.
  • IVM (in vitro maturasyon): Olgunlaşmamış yumurtalar toplanır, laboratuvarda olgunlaştırılır.
  • Yumurtalık dokusu dondurma: Yumurtalık dokusu alınır ve saklanır.
  • Radyasyon kalkanı ve transpozisyon: Yumurtalık veya rahim radyasyondan korunur ya da yer değiştirilir.
  • Progesteron tedavisi: Rahim kanseri için alternatif tedavi olarak kullanılır.

Erkekler için:

  • Sperm dondurma: Boşalma yoluyla ya da alternatif yöntemlerle sperm toplanır ve dondurulur.
  • TESE, PESA, elektroejakülasyon: Sperm elde etmek için alternatif yöntemlerdir.
  • IVF ve ICSI: Laboratuvar ortamında döllenme yöntemleridir.
  • Testis dokusu dondurma: Özellikle ergenlik öncesi çocuklarda uygulanabilir.
  • Testis transpozisyonu: Radyasyondan korumak için testisler taşınır.

Ebeveyn Olmanın Diğer Yolları

  • Donör sperm veya yumurta kullanımı: AI veya IVF ile uygulanabilir.
  • Bağışlanmış embriyolar: Sağlıklı rahim varsa IVF ile kullanılabilir.
  • Taşıyıcı annelik: Başkası hamile kalır, doğumu gerçekleştirir.
  • Evlat edinme: Kanser geçmişi evlat edinmeye engel değildir, bazı kurumlar bekleme süresi isteyebilir.
  • Amerikan Kanser Derneği. Kadın Kısırlığı ve Kanser . 2020. https://www.cancer.org/ .
  • Amerikan Kanser Derneği. Kanser ve Kanser Tedavisi Doğurganlığı Nasıl Etkileyebilir . 2020. https://www.cancer.org/ .
  • Amerikan Kanser Derneği. Kanserli Çocuklarda ve Ergenlerde Doğurganlığın Korunması . 2020. https://www.cancer.org/ .
  • Amerikan Kanser Derneği. Erkek Kısırlığı ve Kanser . 2020. https://www.cancer.org/ .
  • Amerikan Kanser Derneği. Kanserli erkeklerde doğurganlığın korunması . 2017. https://www.cancer.org/treatment/treatments-and-side-effects/physical-side-effects/fertility-and-sexual-side-effects/fertility-and-men-with-cancer/how-cancer-treatments-affect-fertility.html .
  • Amerikan Klinik Onkoloji Derneği. Kadınlarda Doğurganlık Endişeleri ve Korunması . 2019.
  • Ulusal Kanser Enstitüsü. Kanserli Kızlarda ve Kadınlarda Doğurganlık Sorunları . 2020. https://www.cancer.gov/ .
  • Ulusal Kanser Enstitüsü. Erkek Çocuklarda ve Kanserli Erkeklerde Doğurganlık Sorunları . 2020. https://www.cancer.gov/ .
  • Kanada Sağlık Bakanlığı. Kanser ve Doğurganlık . 2013. https://www.canada.ca/en/services/health.html .
  • Cancer Research UK. Doğurganlığınızı Kaybetmenizle Başa Çıkmak . 2018. https://www.cancerresearchuk.org/ .
  • Cancer Research UK. Sperm Toplanması ve Depolanması . 2018. https://www.cancerresearchuk.org/ .
  • Benedict C, Thom B, Kelvin J. Doğurganlığın korunması ve kanser: ergen ve genç yetişkin hastalar için zorluklar. Destekleyici ve Palyatif Bakımda Güncel Görüş . 2016.
  • Ejzenberg D, Mendes LR, Haddad LB, Baracat EC, D’Albuquerque LA, Andraus W. Uterin transplantasyonu: sistematik bir inceleme. Klinikler . 2016.
  • Frankel Kelvin J. Kanser tedavisinden önce doğurganlığın korunması: seçenekler, stratejiler ve kaynaklar. Klinik Onkoloji Hemşireliği Dergisi . 2016.
  • Hendershot E, Maloney AM, Fawcett S, Sarvanantham S, McMahon E, Gupta A, & Mitchell L. İleri düzey uygulama hemşireleri: Onkoloji hastaları için doğurganlık korumasına erişimi iyileştirme. Kanada Onkoloji Hemşirelik Dergisi . 2016. http://www.canadianoncologynursingjournal.com/index.php/conj/article/view/640 .
  • Kim SY, Kim SK, Lee JR, Woodruff TK. Kanser hastalarında doğurganlığı korumak için hassas tıbba doğru: Kadınlar için mevcut ve ortaya çıkan doğurganlık koruma seçenekleri. Jinekolojik Onkoloji Dergisi . 2016.
  • Krebs LU. Cinsel ve üreme işlev bozukluğu. Yarbro CH, Wujcki D, Holmes Gobel B, (editörler). Kanser Hemşireliği: İlkeler ve Uygulama . 8. baskı. Burlington, MA: Jones ve Bartlett Learning; 2018: 34: 1011-1050.
  • Lambertini M, Del Mastro L, Pescio MC, Andersen CY, Azim HA, Jr., Peccatori FA, ve diğerleri. Kanser ve doğurganlığın korunması: uzman toplantısından uluslararası öneriler. BMC Tıp . 2016.
  • Munoz M, Santaballa A, Segui MA, Beato C, de la Cruz S, ve diğerleri. Kanser hastalarında doğurganlığın korunması ve üremeye ilişkin SEOM Klinik Kılavuzu (2016). Klinik ve Translasyonel Onkoloji . 2016.
  • Onofre J, Baert Y, Faes K, Goossens E. Testis dokusunun veya testis hücre süspansiyonlarının kriyoprezervasyonu: doğurganlığın korunmasında önemli bir adım. İnsan Üreme Güncellemesi . 2016.
  • Ronn R & Holzer HE. Kanada’da Onkofertilite: gonadal koruma ve doğurganlığı koruyan stratejiler. Güncel Onkoloji . Toronto, ON: Multimed Inc; 2013.
  • Ronn R & Holzer HEG. Kanada’da Onkofertilite: Kanserin doğurganlık üzerindeki etkisi. Güncel Onkoloji . Toronto, ON: Multimed Inc; 2013. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3728062/pdf/conc-20-e338.pdf .
Sık arananlar :