Fiziksel muayene, genel sağlık durumunuzu değerlendirmek amacıyla doktor veya hemşire tarafından gerçekleştirilen rutin bir incelemedir. Bu süreçte vücut görsel olarak incelenir, palpasyonla hissedilir ve stetoskop gibi araçlarla dinlenir.
Fiziksel muayene; tam fiziksel muayene, rutin fiziksel muayene veya yıllık kontrol olarak da adlandırılabilir.
Fiziksel Muayene Neden Yapılır?
Fiziksel muayene çoğunlukla düzenli sağlık kontrolleri kapsamında uygulanır, ancak ihtiyaç duyulduğunda herhangi bir zamanda da gerçekleştirilebilir. Yapılma amaçları şunlardır:
- Kanser gibi hastalıkları ve tıbbi durumları erken evrede tespit etmek
- Gelecekte oluşabilecek sağlık sorunlarını önceden belirlemek
- Fiziksel sağlıktaki değişimleri izlemek ve kaydetmek
- Kanser tedavisi sürecinde veya sonrasında hastanın genel sağlık durumunu takip etmek
- Sağlıklı yaşam tarzının sürdürülmesini desteklemek
- Daha ileri tetkiklere ihtiyaç olup olmadığını değerlendirmek
Fiziksel Muayene Nasıl Yapılır?
Fiziksel muayene genellikle doktor muayenehanesi, klinik ya da hastane ortamında gerçekleştirilir. Genellikle aynı seansta sağlık geçmişi de alınır.
Sağlık Geçmişi Alınırken Sorulan Sorular
- Geçmişte veya şu an sahip olunan hastalıklar ve tıbbi durumlar
- Daha önce geçirilen ameliyatlar
- Uygulanan aşılar
- Kullanılan ilaçlar, vitamin ve bitkisel takviyeler
- Şu anda yaşanan belirti ve semptomlar
- Yaşam tarzı, beslenme ve egzersiz alışkanlıkları
- Tütün ve alkol kullanımı, cinsel ve üreme geçmişi
- Ailede kanser veya diğer kronik hastalık öyküsü
Fiziksel Muayene Kapsamında Neler Yapılır?
- Boy ve kilo ölçümü
- Cilt ve gözlerin incelenmesi
- Burun, ağız, boğaz ve kulak muayenesi
- Nabız kontrolleri (boyun, kasık, ayak bölgeleri)
- Refleks testi
- Kalp ve akciğer dinleme
- Kan basıncı ve nabız ölçümü
- Lenf düğümlerinin kontrolü
- Karaciğer, dalak ve böbrek gibi organların palpasyonu
Yaş ve Cinsiyete Göre Ek Muayeneler
Cilt Muayenesi
Deri yüzeyinde anormal leke, ben veya kitle tespiti yapılır.
Klinik Meme Muayenesi (CBE)
Göğüslerde kitle, hassasiyet veya şekil değişikliği olup olmadığı kontrol edilir.
Dijital Rektal Muayene (DRE)
Rektumun alt kısmındaki anormallikler ve erkeklerde prostat bezi değerlendirilir.
Pelvik Muayene ve Pap Testi
Kadınlarda vajina, serviks ve rahim gibi pelvik organların değerlendirilmesi yapılır.
Testis ve Skrotum Muayenesi
Erkeklerde şişlik, kitle ya da hassasiyet olup olmadığı kontrol edilir.
Fiziksel Muayene Sonrasında Ne Olur?
Muayene sonrası doktorunuz bulguları sizinle paylaşır. Gerekirse aşağıdaki yönlendirmeler yapılabilir:
- Ek testler ve tetkikler
- Uygulanması gereken tedavi yöntemleri
- Yaşam tarzı değişiklikleri
- Takip randevusu planlaması
Çocuklar İçin Fiziksel Muayene
Bebek ve küçük çocuklar için muayene süreci, büyüme ve gelişim takibi ile birlikte yürütülür.
Çocuklarda Fiziksel Muayene Kapsamı
- Gelişimsel döneme göre sorular
- Baş çevresi ölçümü
- İnce motor beceriler (örneğin küçük nesneleri tutma)
- Kaba motor beceriler (örneğin yürüme, zıplama)
- Genel refleks kontrolü
- Göz, kulak, ağız ve karın muayenesi
- Cinsel organların sağlığının değerlendirilmesi
Çocukları Muayeneye Hazırlama
Çocuğun yaşına uygun bir şekilde, muayene sırasında neler olacağı hakkında bilgilendirme yapmak önemlidir. Bu, kaygıyı azaltır ve işbirliğini artırır. Örnek olarak:
- Ağız, göz ve kulaklara bakılacağı
- Göğsün dinleneceği
- Karna bastırılacağı
- Dizlere küçük darbelerle refleks kontrolü yapılacağı
- Ayakların inceleneceği
Gençler İçin Özel Hususlar
- Gençlerin doktor tercihi (kadın ya da erkek doktor) dikkate alınmalıdır
- Bazı gençler özel konuları ebeveynlerinden ayrı konuşmak isteyebilir
- Muayene öncesinde gençten, muayeneye kimin katılmasını istediği öğrenilmelidir