Hıçkırıklar, diyaframın istemsiz kasılmalarından kaynaklanan bir durumdur. Ses tellerinin hızla kapanması, hıçkırık sesini oluşturur. Diyafram, nefes almayı sağlayan ana kastır ve hıçkırıklar genellikle solunum kaslarının sinirlerinin tahriş olması sonucu ortaya çıkar.
Hıçkırıkların Nedenleri
Hıçkırıkların kesin nedeni bilinmemektedir, ancak çeşitli tetikleyiciler ve sağlık durumu bu durumu etkileyebilir. Hıçkırıklar, özellikle kadınlara kıyasla erkeklerde daha sık görülür.
Yaygın Tetikleyiciler
- Şişkin mide (aşırı yemek yeme veya gazlı içecekler tüketme)
- Asit reflü
- Aşırı alkol tüketimi
- Baharatlı yiyecekler (örneğin acı biber)
- Sigara içme
- Hava yutma
- Ani duygusal değişim (heyecan, stres, kaygı)
Kanser Hastalarında Hıçkırık
Kanser hastalarında hıçkırık başka nedenlerle de ortaya çıkabilir, bunlar şunları içerebilir:
- Yemek borusu kanseri
- Beyin tümörleri
- Pankreas kanseri
- Mediasten tümörleri
- Ameliyatlar
- İlaçlar
- Elektrolit dengesizlikleri
Hıçkırıkların Türleri ve Belirtileri
Hıçkırıklar, süresine göre farklı türlerde sınıflandırılabilir:
Akut Hıçkırıklar
- 2 güne kadar sürebilir
- Genellikle kendiliğinden geçer
Kalıcı Hıçkırıklar
- 2 günden uzun sürer
- Kanser hastalarında yaygın olabilir
Inatçı Hıçkırıklar
- 1 aydan daha uzun süren hıçkırıklardır
- Tedavi edilemeyen hıçkırıklar günlük yaşam aktivitelerini zorlaştırabilir, örneğin yemek yeme, içme, uyuma gibi.
Hıçkırıkların uzun sürmesi durumunda doktorunuza başvurmanız önemlidir.
Hıçkırıkların Tanısı
İnatçı veya kontrol edilemeyen hıçkırıklarınız varsa, doktorunuz sebebini bulmaya çalışacaktır. Hıçkırıkların tanısında şunlar yapılabilir:
- Kan kimyası testleri
- Göğüs röntgeni
- Elektrokardiyogram (EKG)
- Üst GI endoskopisi
- Yemek borusunun pH ölçümü
- Beyin MR’ı
- Göğüs BT taraması
Hıçkırıkları Yönetmek
Akut Hıçkırıklar İçin Evde Yapılabilecekler
Akut hıçkırıkları hafifletmek için şunlar denenebilir:
- Derin nefes alıp, nefesinizi tutun
- Kağıt torba içine derin nefesler alın
- Kuru ekmek, toz şeker veya kırılmış buz tüketin
- Dilinizi yavaşça çekin
- Kusma refleksini uyandırmak için parmağınızı boğazınıza sokun
Kalıcı ve İnatçı Hıçkırıklar İçin Tedavi Yöntemleri
Kalıcı hıçkırıklar genellikle tedavi edilmesi zor olabilir. Sağlık ekibiniz aşağıdaki tedavi seçeneklerini önerilebilir:
İlaçlar
Doktorunuz, kalıcı hıçkırıkları tedavi etmek için bazı ilaçlar reçete edebilir:
- Baklofen (Lioresal)
- Klorpromazin
- Metoklopramid (Metonia)
- Gabapentin (Neurontin)
- Proton pompası inhibitörleri (örneğin lansoprazol, Nexium)
Akupunktur
Akupunktur, inatçı hıçkırıkları tedavi etmede etkili bir seçenek olabilir.
Diyafram Sinirlerine Müdahale
Bazen doktorlar diyaframı kontrol eden sinirlerdeki sinyalleri bloke edebilir veya bozabilir. Bunu şu yollarla yapabilirler:
- Sinirlerin yanına lokal anestezik enjekte etmek
- Sinirlerin yanına elektrot yerleştirmek (darbeli radyofrekans lezyonu)
- Sinire klips yerleştirmek (kalıcı olabilir)
Elektriksel Sinir Uyarımı
Doktorlar sinirleri elektrik sinyalleri kullanarak uyarabilirler. Bunun için vagus siniri veya frenik sinirler uyarılabilir. Sinir uyarımını şu yöntemlerle yapabilirler:
- Cilde yerleştirilen bir cihazla (transkutanöz stimülasyon)
- Göğüs altına yerleştirilen bir cihazla
Frenikotomi
Diğer tedavi yöntemleri başarısız olursa, doktor frenik sinirleri kesebilir (frenikotomi). Ancak bu yöntem her zaman etkili olmayabilir.
Sonuç
Hıçkırıklar genellikle geçici bir durum olsa da, kalıcı veya tedavi edilemeyen hıçkırıklar, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. Kanser hastalarının bu durumu yönetmek için çeşitli tedavi seçenekleri bulunmakta ve her hasta için uygun tedavi yöntemi belirlenmelidir.