İnce iğne aspirasyonu (FNA), hücre, doku veya sıvı örneklerinin toplandığı bir biyopsi yöntemidir. Diğer biyopsi yöntemlerine göre daha az invazivdir. Genellikle çekirdek biyopsisi veya eksizyonel biyopsi gibi daha kapsamlı işlemlere alternatif olarak uygulanır. FNA sırasında çok ince bir iğne kullanılarak anormal bir bölgeden örnek alınır ve bu örnek mikroskop altında incelenir.
İnce İğne Aspirasyonu Hangi Durumlarda Yapılır?
Şüpheli kitlelerin değerlendirilmesi
FNA, özellikle boyun, meme, lenf düğümleri, karaciğer ve pankreas gibi bölgelerdeki şüpheli kitlelerin değerlendirilmesinde kullanılır. Amaç, kitlenin kanserli olup olmadığını anlamaktır.
Diğer kullanım amaçları
- Kanser türünü belirlemek
- Kanserin yayılımını kontrol etmek
- Kist gibi sıvı dolu oluşumları boşaltmak
- Apse tedavisi
- Genetik veya moleküler belirteçleri analiz etmek
İnce İğne Aspirasyonu Nasıl Yapılır?
İşlem öncesi
FNA, hastane ya da klinik ortamında ayakta tedavi şeklinde yapılabilir. İşlemi radyolog, cerrah, endokrinolog, gastroenterolog veya patolog gerçekleştirebilir. Vücudun yüzeyine yakın bölgelerde genellikle lokal anestezi gerekmez. Ancak hassas bölgelerde lokal anestezi kullanılabilir.
Görüntüleme eşliğinde uygulama
Ultrason veya BT taraması, iğnenin doğru bölgeye yönlendirilmesinde yardımcı olur. Derin bölgelerdeki FNA’lar endoskopik ultrason (EUS) ile yapılabilir. Bu tür işlemler bazen genel anestezi gerektirebilir.
İşlem sırasında
- Hasta oturtulur veya yatırılır
- Uygulama yapılacak bölge temizlenir
- İnce bir iğne ile deri altındaki hedef dokuya ulaşılır
- Şırınga yardımıyla aspire edilerek örnek alınır
- Gerekirse farklı alanlardan birden fazla örnek alınır
- Her örnek için yeni iğne ve şırınga kullanılır
- İşlem sonrası bölgeye bandaj uygulanır
İnce İğne Aspirasyonu Sonrası
Toplanan örnekler patoloji laboratuvarına gönderilir. Patolog, hücreleri mikroskop altında inceleyerek doktorunuza bir rapor sunar. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde elde edilir.
FNA raporu ne gösterir?
- Normal hücreler
- Kanserli olmayan durumlar (örneğin basit kist)
- Enfeksiyon bulguları
- Kanser öncesi veya anormal hücreler
- Kanser hücreleri
Gerekli görülürse işlem tekrarlanabilir ya da farklı bir biyopsi türü tercih edilebilir.
Olası Yan Etkiler
FNA genellikle güvenli bir işlemdir ve yan etkiler hafiftir:
- Hafif ağrı veya rahatsızlık
- Morarma veya kanama
- Şişlik
Daha nadir olarak enfeksiyon veya doku hasarı görülebilir.
Çocuklar İçin Özel Durumlar
Çocuklarda FNA öncesi bilgilendirme önemlidir. Testin ne olduğu, ne hissedileceği anlatılarak kaygı azaltılabilir. Yaşına ve sağlık geçmişine bağlı olarak lokal veya genel anestezi kullanılabilir. Yeme içme kısıtlamaları olup olmayacağı doktor tarafından bildirilecektir.