Kadın üreme sisteminin genel yapısı
Kadın üreme sistemi, iç (pelvis içinde) ve dış (pelvis dışında) olmak üzere iki ana bölümden oluşur. İç cinsel organlar vajina, yumurtalıklar, serviks, rahim ve fallop tüplerinden oluşur. Dış cinsel organlar ise vulva bütünü oluşturan yapıları kapsar.
Ancak cinsellik sadece bu organlarla sınırlı değildir. Beyin, cinsel uyarılmanın merkezi bir unsurudur. Cinsel düşünceler, fanteziler ve duygular beyinde şekillenir. Ayrıca cilt de erotojen bölgeleriyle cinselliğe katkı sağlar. Bu erotojen bölgeler herkes için farklılık gösterebilir; göğüsler, meme uçları, ense, diz arkaları, anüs çevresi, kalçalar ve iç uyluklar bu bölgeler arasında sayılabilir.
Her bireyin cinsel organlarının görünümü farklıdır. Bu nedenle cinsel organlar tanımlanırken tıbbi terimler kullanılsa da, kişiler sağlık profesyonelleriyle görüşürken kendilerini rahat hissettikleri kelimeleri kullanmalıdır.
Trans bireylerde, burada tanımlanan tüm yapılar mevcut olmayabilir.
Yumurtalıklar
Yumurtalıklar, kadın üreme sisteminin temel yapılarından biridir. Pelvisin her iki tarafında, rahmin yanlarında yer alır. Doğumda kadın vücudu yumurtalıklarda ömür boyu sahip olacağı tüm yumurtalarla doğar.
Ergenlikten itibaren her ay yumurtalıklardan biri olgun bir yumurta salar. Bu olay yumurtlama (ovulasyon) olarak adlandırılır. Salınan yumurta fallop tüpüne girer ve burada bir sperm tarafından döllenirse rahim içine tutunarak gebeliği başlatabilir.
Yumurtalıklar ayrıca östrojen ve progesteron gibi kadın cinsiyet hormonlarını üretir. Bu hormonlar:
- Ergenlik döneminde üreme organlarının gelişmesini
- Adet döngüsünün düzenlenmesini
- Endometriyumun kalınlaşmasını
- Gebeliğe hazırlığı
sağlar.
Zaman içinde yumurta rezervi azalır. Yumurtaların çoğu tükendiğinde menopoz başlar. Menopoz, adet döngüsünün sona ermesi ve östrojen ile progesteron üretiminin durmasıdır.
Rahim (Uterus)
Rahim, vajinanın üstünde, mesane ve rektum arasında yer alır. Gebelik sürecinde bebeği taşıyan ve doğuma kadar büyüten kaslı bir organdır. Boyutu yaklaşık 7 cm uzunluğunda ve 5 cm genişliğindedir.
Hamilelik olmadığında her ay rahim iç tabakası kalınlaşır, döllenme olmazsa bu tabaka vajinadan atılır. Bu olay adet (menstrüyel) kanaması olarak bilinir. Menopozdan sonra bu döngü sona erer.
Serviks (Rahim ağzı)
Serviks, rahmin vajinaya açılan dar kısmıdır. Mukus salgılayan bezler içerir. Mukus, adet döngüsünün büyük kısmında kalın ve yoğun olur; bu da spermlerin rahme girmesini engeller.
Yumurtlama sırasında mukus incelir ve sperm geçişine olanak tanır. Doğum sırasında serviks genişleyerek bebeğin doğmasını sağlar.
Vajina
Vajina, rahim ağzını dış dünyaya bağlayan kaslı bir tüneldir. Cinsel ilişkide penisin girdiği yapıdır ve doğum kanalı olarak da işlev görür. Vajina duvarları esnektir ve iç kıvrımları vajinanın genişlemesine yardımcı olur.
Vajinanın başlıca üç işlevi vardır:
- Adet kanamasının vücuttan atılması
- Cinsel ilişki sırasında penisin alınması
- Doğum sırasında bebeğin dışarı atılması
Vulva
Vulva, vajinaya açılan dış cinsel organların tamamını kapsar ve birçok yapıdan oluşur.
Labia majora ve labia minora
Labia majora, vulvanın dış dudaklarıdır. Cinsel uyarılma sırasında kanla dolarak şişer. Labia minora ise iç dudaklardır ve vajina ile üretra açıklıklarını kapatır.
Klitoris
Klitoris, labia minoranın ön tarafında yer alır. Çok sayıda sinir ucu içerir ve cinsel hazda önemli rol oynar. Cinsel uyarılmayla birlikte şişer ve sertleşir.
Üretra açıklığı
Üretra, idrarı vücuttan dışına taşıyan kanaldır. Ağzı klitorisin hemen altında bulunur.
Vajinal açıklık
Vajina girişi, vajinal açıklıkla başlar. Cinsel ilişki sırasında penisin girdiği ve adet kanamasının dışarı atıldığı bölgedir.
Bartholin bezleri
Bartholin bezleri, vulva içinde yer alır ve cinsel ilişki sırasında kayganlaştırıcı sıvı üretir.
Perine
Perine, vulva ile anüs arasındaki deri bölgesidir.
Anüs
Anüs, rektumun vücut dışına açıldığı noktadır. Bağırsak içeriği buradan atılır.
Cinsel uyarılma ve orgazm
Cinsel olarak uyarıldığınızda, vulva ve diğer cinsel bölgeler hassaslaşır. Sinir sistemi beyne zevk sinyalleri gönderir. Bu da orgazmı tetikleyebilir. Orgazm sırasında, cinsel organlar etrafındaki kaslar ritmik olarak kasılır.
Her bireyin cinsel haz aldığı noktalar farklı olabilir. Klitoris, iç dudaklar ya da vajinal uyarım gibi farklı yollarla orgazm yaşanabilir.