Kanser, vücudumuzdaki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde büyüyüp bölünmesi sonucu gelişen bir hastalıktır. Vücudumuz, kaslar, kemikler, akciğerler ve karaciğer gibi organları oluşturmak için bir araya gelmiş trilyonlarca hücreden oluşur. Bu hücrelerin içinde yer alan genler, hücrelere ne zaman büyüyeceğini, çalışacağını, bölüneceğini ve öleceğini söyler. Ancak bazen bu genetik talimatlar bozulur ve hücreler, olması gereken zamanlarda ölmeden, kontrolsüz bir şekilde büyümeye ve bölünmeye başlar. Bu anormal hücreler çoğaldıkça, vücutta tümör adı verilen kitleler oluşturabilir.
Tümörler ve Kanserin Ayrımı
Tümörler her zaman kanserli olmayabilir. Bazı tümörler iyi huylu olup yalnızca bulundukları alanda büyür ve vücudun diğer bölgelerine yayılmaz. Bu tür tümörler, genellikle cerrahi olarak çıkarıldığında geri gelmezler. Ancak kanserli tümörler, çevredeki dokulara yayılabilir ve vücudun diğer bölgelerine ulaşabilir. Kanser hücreleri, kan veya lenf sistemi aracılığıyla vücudun farklı noktalarına taşınabilir.
Kanserin Tekrar Etmesi
Kanser tedavi edildikten sonra bazen geri gelebilir. Bu durum kanserin tekrar etmesi olarak adlandırılır. Kanser hücreleri tedavi sırasında vücudun başka bir bölgesine yayılmış olabilir, bu nedenle tedavi sonrasında kanserin yeniden başlaması mümkündür.
Kanserin Yayılması: Metastaz
Kanser vücudun farklı bölgelerine yayılabilir. Bu süreç metastaz olarak bilinir. Örneğin, mesane kanseri akciğerlere yayıldığında, akciğerdeki kanser hala mesane kanseri hücrelerinden oluşur. Bu nedenle, mesane kanseri akciğere metastaz yapmış olur ve yeni tümörler akciğer metastazları olarak adlandırılır. Akciğere yayılan kanser için “sekonder akciğer kanseri” terimi kullanılabilir.
Katı Tümörler ve Kan Kanserleri
Kanserler iki ana kategoriye ayrılabilir: katı tümörler ve kan kanserleri.
Katı Tümörler
Birçok kanser türü, katı tümörler (yumrular) oluşturur. Bu tümörler, hücrelerin bir araya gelerek oluşturduğu kitlelerdir. Katı tümörler, genellikle belirgin bir şekilde hissedilebilir. Ancak bazı kanserler, örneğin lösemi, katı tümörler oluşturmazlar.
Kan Kanserleri
Kan kanserleri, vücutta genellikle tümör oluşturmazlar. Kanser hücreleri kanda ve kemik iliğinde birikir. Kan kanserleri arasında lösemi, lenfoma ve multipl miyelom yer alır. Bu kanser türleri, kan hücrelerinin anormal bir şekilde çoğalması ve bu hücrelerin vücutta yayılması ile karakterizedir.
Kanser Türleri ve İsimlendirilmesi
Kanserler, başladıkları vücut bölümüne göre isimlendirilir. Örneğin, mesanede başlayan kansere “mesane kanseri” denir. Ayrıca kanserin türü, hangi dokudan kaynaklandığına göre de sınıflandırılabilir.
Karsinomlar
Karsinomlar, genellikle deride veya organları kaplayan dokularda başlayan kanserlerdir. Bu tür kanserler, epitel hücrelerinde gelişir. Karsinomlar, en yaygın kanser türleridir. Karsinom türleri şunları içerir:
- Adenokarsinomlar: Bağırsak, akciğer veya prostat gibi bez hücrelerinde gelişir.
- Bazal hücreli karsinom: Deride gelişir.
- Skuamöz hücreli karsinomlar: Cilt, ağız ve vajina gibi mukoza zarlarında gelişir.
- Geçiş hücreli karsinomlar: Mesane ve üreter gibi üriner sistem organlarında gelişir.
Sarkomlar
Sarkom, kemik, kas, yağ, kıkırdak veya kan damarları gibi bağ dokularda başlayan kanserlerdir. Bu tür kanserler daha nadirdir ve şunları içerir:
- Anjiyosarkom
- Osteosarkom
- Kondrosarkom
- Liposarkom
- Miyosarkom
Melanom
Melanom, melanosit adı verilen hücrelerde başlar. Bu hücreler, cilde rengini veren pigment olan melanin üretir. Melanomlar, genellikle ciltte gelişir, ancak anüs ve göz gibi vücudun başka bölgelerinde de görülebilir.
Kan Kanserleri
Kan kanserleri, lösemi, lenfoma ve multipl miyelom gibi türleri içerir. Bu kanserler, kan hücrelerinde başlar ve genellikle katı tümörler oluşturmazlar.
Lösemi
Lösemi, kemik iliğinde başlar ve anormal kan hücrelerinin kemik iliği ve kanda birikmesine neden olur. Lösemi, katı bir tümör oluşturmaz.
Lenfoma
Lenfoma, lenfositlerde başlayan bir kanser türüdür. Lenfositler, bağışıklık sistemi hücreleridir. Lenfoma, lenf düğümlerinde ve diğer lenfatik dokularda anormal hücrelerin birikmesine neden olabilir.
Multipl Miyelom
Multipl miyelom, kemik iliğinde bulunan plazma hücrelerinin kanseridir. Plazma hücreleri, bağışıklık sistemi için önemli olan antikorları üretir. Miyelom hücreleri, kemik iliğinde birikir ve kemiklerde veya diğer dokularda tümörler oluşturabilir.
Sonuç
Kanserin erken teşhisi, tedavi edilmesi daha kolay olan küçük ve daha az yayılmış kanserlerin bulunmasını sağlar. Farklı kanser türleri, başladıkları bölgelere göre sınıflandırılır ve tedavi süreçleri buna göre şekillenir. Kanser tedavisinde başarılı olabilmek için doğru teşhis ve uygun tedavi seçeneklerinin seçilmesi çok önemlidir.