İmmünoterapi Nedir?
İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanıma ve yok etme yeteneğini artırmayı amaçlayan bir kanser tedavi yöntemidir. Bazı kanser hücreleri bağışıklık sisteminden saklanabilir veya onu zayıflatabilir. İmmünoterapi, bu engelleri aşarak vücudun savunma mekanizmasını güçlendirir.
Bağışıklık Sistemi ve İmmünoterapinin Çalışma Prensibi
- Bağışıklık sistemi antijen adı verilen moleküller sayesinde zararlı hücreleri tanır.
- Kanser hücreleri bazen normal hücrelere benzedikleri için bağışıklık sisteminden saklanabilir.
- İmmünoterapi, bağışıklık sistemini uyararak veya modifiye ederek kanserle savaşmasına yardımcı olur.
İmmünoterapinin Amaçları
- Kanserin büyümesini durdurmak veya yavaşlatmak
- Kanserin yayılmasını önlemek
- Bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanıyıp yok etmesini sağlamak
- Kemoterapi veya radyoterapiyi doğrudan kanser hücrelerine yönlendirmek
İmmünoterapi Türleri
1. Monoklonal Antikorlar
Laboratuvarda üretilen bu antikorlar, kanser hücrelerindeki belirli proteinlere bağlanarak bağışıklık sistemini harekete geçirir.
Örnekler:
- Rituksimab (Rituxan)
- Trastuzumab emtansin (Kadcyla)
Kullanım Alanları:
- Lenfoma, lösemi, meme kanseri gibi birçok türde
2. Bağışıklık Kontrol Noktası İnhibitörleri
T hücrelerinin baskılanmasını önleyerek bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine saldırmasını sağlarlar.
Hedeflenen proteinler:
- PD-1 / PD-L1: Pembrolizumab (Keytruda), Nivolumab (Opdivo), Atezolizumab (Tecentriq)
- CTLA-4: Ipilimumab (Yervoy)
3. Konjuge Monoklonal Antikorlar
Monoklonal antikorlara kemoterapi veya radyoaktif madde eklenerek doğrudan kanser hücresine taşınır.
Örnekler:
- İbritumomab (Zevalin) – Radyoimmünoterapi
- Brentuximab vedotin (Adcetris)
4. Spesifik Olmayan İmmünoterapi
Bağışıklık sistemini genel olarak güçlendiren maddeler kullanılır.
Bileşenler:
- Sitokinler: İnterferon alfa, İnterlökin-2
- Büyüme Faktörleri: G-CSF, GM-CSF
- BCG Aşısı: Mesane kanserinde kullanılır
- Toll-benzeri Reseptör Agonistleri: Imiquimod (bazal hücreli karsinomda)
5. İmmünomodülatör İlaçlar
Bağışıklık sistemini güçlendiren ancak tam mekanizması bilinmeyen ilaçlar.
Örnekler:
- Talidomid (Thalomid)
- Lenalidomid (Revlimid)
- Pomalidomid (Pomalyst)
İmmünoterapinin Uygulama Yolları
- İntravenöz (damardan)
- Ağızdan (hap/kapsül)
- Topikal (cilt üzerine uygulama)
Tedavi hastanede ya da evde uygulanabilir. Genellikle belirli aralıklarla verilen bir program dahilinde yapılır.
İmmünoterapinin Yan Etkileri
1. Grip Benzeri Semptomlar
- Ateş, titreme, kas ağrıları, iştahsızlık
- Genellikle tedaviden kısa süre sonra görülür ve geçicidir.
2. Tükenmişlik (Yorgunluk)
- Günlük yaşamı etkileyebilir, dozla ilişkilidir.
3. Cilt Reaksiyonları
- Döküntü, kaşıntı, enjeksiyon yerinde kızarıklık
- Nemlendiriciler ve ilaçlarla kontrol altına alınabilir.
4. Doğum Kusurları Riski
- Talidomid, lenalidomid gibi ilaçlar hamilelikte ciddi risk taşır.
5. Geç Yan Etkiler
- Aylar veya yıllar sonra ortaya çıkabilir ve kalıcı olabilir.
Yan Etkileri Bildirme
Herhangi bir yan etki yaşarsanız sağlık ekibinize danışmanız çok önemlidir.