Kemik iliği, çoğu kemiğin iç kısmında bulunan yumuşak ve süngerimsi bir dokudur. Kemik iliğinde olgunlaşmamış kan hücreleri, kırmızı kan hücrelerine, beyaz kan hücrelerine ve trombositlere dönüşür. Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi, kemik iliği hakkında bilgi edinmek için uygulanan testlerdir.
Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi Neden Yapılır?
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi çeşitli durumların teşhisinde kullanılır. Bu işlemler şu amaçlarla yapılabilir:
- Kemik iliğinin normal sayıda kan hücresi üretip üretmediğine bakmak
- Anormal kan sayımlarının nedenlerini öğrenmek
- Kemik iliğini etkileyen kan bozukluklarını veya hastalıkları teşhis etmek
- Kemik iliğinde başlayan veya kemik iliğine yayılan enfeksiyonları tespit etmek
- Lösemi veya multipl miyelom gibi kan ve kemik iliği kanserlerini teşhis etmek
- Vücudun başka bir yerindeki kanserin kemik iliğine yayılıp yayılmadığını öğrenmek
- Kemik iliği rahatsızlıkları veya kanser tedavisine verilen yanıtı kontrol etmek
- Kök hücre nakli gibi tıbbi prosedürler için kemik iliği örneği toplamak
Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi Nasıl Yapılır?
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi genellikle bir hastane veya klinikte yapılır ve 20-30 dakika sürer. Çoğu hastanın işlem sonrasında evlerine gitmeleri mümkündür, ancak bazı durumlarda hastanın hastanede kalması gerekebilir.
Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi Nerede Yapılır?
- Yetişkinlerde: Kemik iliği aspirasyonu genellikle kalça kemiğinin tepe kısmından (iliak krest) ya da bazen göğüs kemiğinden (sternum) yapılır.
- Bebeklerde ve Küçük Çocuklarda: Kemik iliği aspirasyonu alt bacak kemiğinden (tibia) veya diz altından yapılabilir. Kemik iliği biyopsisi her zaman kalça kemiğinden yapılır.
Kemik İliği Prosedürü
Prosedür sırasında, hasta bir masaya veya yatağa yan ya da yüz üstü uzanır. Sağlık ekibi, işlemi rahat bir şekilde geçirebilmeniz için çeşitli ilaçlar verebilir. İğnenin giriş yapacağı bölge temizlenir ve lokal anestezik uygulanarak uyuşturulur. Anestezik enjekte edilmeden önce biraz yanma veya batma hissedebilirsiniz. Hem aspirasyon hem de biyopsi işlemleri genellikle aynı anda yapılır. İlk olarak kemik iliği aspirasyonu yapılır, ardından biyopsi işlemi gerçekleştirilir.
Kemik İliği Aspirasyonu
Kemik iliği aspirasyonu sırasında, doktor veya hemşire uygulayıcı özel bir iğne ile deri ve kemik arasından kemik iliğine ulaşır. Şırınga aracılığıyla, kan gibi görünen az miktarda kemik iliği sıvısı çekilir. Bu işlem sırasında kısa süreli bir ağrı hissedilebilir.
Kemik İliği Biyopsisi
Kemik iliği biyopsisi, kemikten bir parça almak için özel bir iğne kullanılır. Bu iğne, katı kemik dokusunun küçük bir kısmını alır. İğne kemiğe girdiğinde ve biyopsi alınırken baskı hissedebilirsiniz.
İşlem tamamlandığında, doktor bölgeyi alkolle temizler ve üzerine bandaj koyar. Kanama durdurulup birkaç dakika baskı yapılır. Prosedür sonrasında 20-30 dakika boyunca istirahat edilmesi gerekebilir.
Yan Etkiler
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi genellikle ciddi bir soruna yol açmaz. Ancak bazı hastalar şu yan etkileri yaşayabilir:
- Hassasiyet veya ağrı
- Kanama veya morarma
- Kızarıklık veya şişlik
Sonuçların Anlamı
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi, genellikle şu durumları belirlemek için yapılır:
- Lösemi, multipl miyelom, Hodgkin dışı lenfoma (NHL) veya Hodgkin lenfoma gibi kanser türlerinin varlığı
- Kanserin kemik iliğine yayılıp yayılmadığını öğrenmek
- Kansızlık veya diğer kan hastalıklarının varlığı
- Kemik iliğinde enfeksiyon olup olmadığını kontrol etmek
Bu işlemler ayrıca kemik iliği hastalıklarının teşhisinde ve tedaviye verilen yanıtın izlenmesinde de kullanılır.
Değişiklik veya Anormallik Durumunda Ne Olur?
Eğer kemik iliği örneğinde bir değişiklik veya anormallik tespit edilirse, doktorunuz daha fazla test veya işlem gerek olup olmadığına karar verecektir. Ek takip ve tedavi gerekebilir.
Çocuklar İçin Kemik İliği Aspirasyonu ve Biyopsisi
Çocuklar için, bir test veya prosedürden önce doğru hazırlık yapılması kaygıyı azaltabilir ve işbirliğini artırabilir. Çocuklara, prosedür sırasında neler olacağını, ne hissedeceklerini ve duyacaklarını anlatmak önemlidir.
Çocuklarda Kemik İliği Prosedürüne Hazırlık
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi öncesinde çoğu çocuğa genel anestezi uygulanır. Anestezi, çocuğun damarına intravenöz (IV) hat yoluyla verilir. Daha büyük çocuklarda ise lokal anestezi ve sedasyon kullanılabilir. Sağlık ekibi, işlem öncesinde biyopsi yapılacak bölgeye uyuşturucu krem sürecektir.
Kemik iliği aspirasyonu ve biyopsisi için hazırlık, çocuğun yaşına ve deneyimine bağlıdır. Çocuğun testi ve prosedürleri nasıl geçireceği hakkında daha fazla bilgi almak için yaşa özel rehberlere göz atabilirsiniz.