Kolonoskopi, doktorun bir endoskop kullanarak kolon ve rektumun iç yüzeyini ayrıntılı bir şekilde incelemesini sağlayan bir işlemdir.
Sanal Kolonoskopi Nedir?
Sanal kolonoskopi, kolonu değerlendirmek için bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) kullanır. Araştırmalar hâlâ bu yöntemin geleneksel kolonoskopi kadar etkili olup olmadığını değerlendirmektedir. Her sağlık merkezinde bulunmayabilir.
Kolonoskopi Neden Yapılır?
Kolonoskopi aşağıdaki durumlar için uygulanabilir:
- Dışkıda kan, anemi, karın ağrısı, kabızlık veya ishal gibi sindirim sistemi belirtilerinin nedenini araştırmak
- Ülseratif kolit veya Crohn hastalığına işaret eden iltihaplı alanları değerlendirmek
- Diğer testlerde (dışkı testi, BT, MRI, baryum lavmanı) elde edilen anormal sonuçları incelemek
- Biyopsi almak veya polipleri çıkarmak
- Kolorektal kanser varlığını kontrol etmek
- Kolon kanseri sonrası izlem yapmak
Yüksek riskli bireylerde kolorektal kanser taramasının bir parçası olarak da uygulanabilir.
Kolonoskopi Nasıl Yapılır?
Kolonoskopi genellikle hastane, klinik veya özel muayenehanede yapılır. Ortalama süresi 30 ila 45 dakikadır, ancak bu süre uzayabilir.
İşlem Öncesi Hazırlık
- İşlemden 1-2 gün önce sıvı diyet uygulanır
- Kolonun temizlenmesi için müshil veya lavman gerekebilir
İşlem Sırasında
- İlaçların verilebilmesi için IV hat takılır
- Hasta sol tarafına dizlerini karnına çekerek uzanır
- Endoskop anüsten rektum ve kolona ilerletilir
- Kolonun içi hava ile şişirilerek daha net görüntü sağlanır
- Gerekirse biyopsi alınır, polip çıkarılır veya kanama durdurulur
İşlem sırasında gaz ve kramp hissi oluşabilir.
İşlem Sonrası
- Hafif karın krampları ve gaz çıkarma hissi normaldir
- Sakinleştirici alındıysa, 24 saat boyunca araç veya makine kullanılmaz
- Klinik gözlem genellikle 1-2 saat sürer
Olası Yan Etkiler
Yaygın Yan Etkiler
- Hafif kanama (özellikle biyopsi veya polip çıkarıldıysa)
- Mide bulantısı, kusma, şişkinlik
- Rektum tahrişi
Nadir ve Ciddi Yan Etkiler
- Bağırsakta delinme (cerrahi müdahale gerekebilir)
- Ciddi kanama (kan transfüzyonu veya cerrahi gerekebilir)
- Sedatif ilaçlara alerjik reaksiyon
Kolonoskopi Sonuçlarının Yorumu
Anormal kolonoskopi bulguları aşağıdakileri gösterebilir:
- Divertiküloz
- Hemoroid
- Ülseratif kolit veya Crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları
- Kanayan bölgeler
- Polipler
- Kolon veya rektum kanseri
Anormal Sonuçlarda Ne Yapılır?
Doktor, ek testler, görüntüleme, izlem ya da tedavi önerebilir.
Çocuklar İçin Özel Durumlar
Kolonoskopi öncesinde çocukların yaşına ve anlayış seviyesine uygun şekilde bilgilendirilmesi kaygılarını azaltır ve iş birliğini artırır. İşlem sırasında neler görecekleri, hissedecekleri ve duyacakları açıkça anlatılmalıdır. Bu, çocuğun baş etme becerilerini geliştirir.