Mesane Sorunları Neden Olur?
Bazı kanser tedavileri mesane sorunlarına yol açabilir. Bu sorunlar, özellikle çocukluk çağında geçirilen kanser tedavilerinin geç etkileri olarak da ortaya çıkabilir.
Mesane Nasıl Çalışır?
Mesane, idrar sisteminin bir parçası olan içi boş bir organdır. Alt karında, kasık kemiğinin arkasında yer alır. Kaslı ve esnek duvarlara sahiptir. Böbreklerin filtrelediği kan, idrara dönüşür ve üreter adı verilen tüpler aracılığıyla mesaneye iletilir. İdrar burada depolanır ve üretra aracılığıyla vücuttan atılır.
Mesane Sorunlarının Nedenleri
Kemoterapi
Bazı kemoterapi ilaçları, vücuttan idrarla atıldığında mesane astarını tahriş edebilir. Bu tahriş iltihaplanmaya ve kanamaya neden olabilir. Nadir durumlarda bu durum kalıcı hasara yol açabilir. En sık tahrişe neden olan kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Siklofosfamid (Procytox)
- Ifosfamid (Ifex)
Radyasyon Tedavisi
Pelvis bölgesine ya da doğrudan mesaneye uygulanan radyasyon tedavisi mesaneye zarar verebilir.
Cerrahi Müdahaleler
Bazı cerrahi işlemler mesane problemlerine neden olabilir. Bunlar arasında:
- Mesanenin tamamının veya bir kısmının alınması
- Erkeklerde prostatın, kadınlarda uterusun çıkarılması
- Merkezi sinir sistemine yapılan cerrahiler
Diğer Nedenler
Bacillus Calmette-Guérin (BCG) aşısı ve diğer mesaneye doğrudan uygulanan ilaçlar da tahrişe neden olabilir.
Mesane Sorunlarının Türleri
Kanser tedavisinden sonra gelişebilecek mesane sorunları arasında şunlar yer alır:
- Hemorajik sistit (mesane duvarı iltihabı ve kanama)
- Fibrozis ve sinir hasarına bağlı nörojenik mesane
- Küçülmüş mesane kapasitesi
- İdrar yollarında tıkanıklık
- İdrar yolu enfeksiyonları
Bu tür problemler böbrek hasarına kadar ilerleyebilir.
Mesane Sorunlarının Belirtileri
Mesane hasarını düşündürebilecek belirti ve semptomlar:
- İdrarda kan
- İdrar yaparken yanma veya ağrı
- Sık ve yoğun idrara çıkma ihtiyacı
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi
- İdrara çıkma isteği olup yapamama
- İdrar kaçırma veya tutamama
- Kasık kemiği üzerinde ağrı
- Mesane spazmları
- Ateş ve titreme
Bu belirtiler varsa veya kötüleşirse mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Tanı Yöntemleri
Mesane sorunları aşağıdaki testlerle teşhis edilebilir:
- Fiziksel muayene
- İdrar tahlili
- Kan kimyası testleri
- Mesane ultrasonu
- İntravenöz piyelogram (IVP)
- Sistoskopi
Mesane Sorunlarının Önlenmesi
Risk altında olan kişiler sağlık ekipleri tarafından yakından izlenir. Önleme yöntemleri arasında:
- Radyasyon sırasında mesaneyi koruma teknikleri
- Kemoterapi öncesinde ve sonrasında bol sıvı tüketimi
- Mesna (Uromitexan) gibi koruyucu ilaçların kullanımı
Kişisel Önlemler
- Kemoterapi sırasında ve sonrasında bol sıvı tüketmek
- Sık sık mesaneyi boşaltmak (gece dahil)
- Kafeinli içeceklerden kaçınmak
- Baharatlı yiyeceklerden ve alkolden uzak durmak
Mesane Sorunlarının Yönetimi
Sağlık ekibi, gelişen sorunlara göre bir tedavi planı hazırlar. Örnek tedavi yöntemleri:
- Spazmları kontrol altına almak için ilaçlar
- Şiddetli kanama durumunda mesane yıkaması
- Egzersizler veya cerrahi ile mesane kapasitesini artırma
- Kateter kullanımı ve aralıklı kateterizasyon
- Nörojenik mesanenin ilaç veya cerrahi tedavisi
Takip Süreci
Kanser tedavisi gören bireyler düzenli takip gerektirir. Sağlık ekibi, kişinin tedavi geçmişine uygun bir plan oluşturur.
Önerilen Takip Testleri
- Yıllık fiziksel muayene
- İdrar tahlili
- Kan testleri
- Mesane ultrasonu