Risk Faktörü Nedir?
Risk faktörü, bir bireyin belirli bir hastalığa, özellikle kansere yakalanma olasılığını artıran herhangi bir davranış, madde ya da durumdur. Çoğu kanser türü, birden fazla risk faktörünün birleşimi sonucunda gelişir. Nazofarenks kanseri açısından en önemli risk faktörü, Güneydoğu Asya veya Çin, özellikle Kanton kökenli olmaktır.
Nazofarenks kanseri erkeklerde kadınlara oranla daha sık görülür ve yaş ilerledikçe risk artar. En yüksek görülme oranı genellikle 50 yaş üzerindeki bireylerde tespit edilir. Düşük sosyoekonomik statü de bu kanser türüyle ilişkilendirilmiştir.
Nazofarenks Kanserinde Bilinen Risk Faktörleri
Atalarınız ve Yaşadığınız Yer
Nazofarenks kanseri, özellikle Hong Kong, Güney Çin ve Güneydoğu Asya’da yüksek oranlarda görülmektedir. Kuzey Amerika’da ise İnuit halkı arasında yaygındır. Kanton kökenli bireylerde bu kansere yakalanma riski yüksektir. Ayrıca bu etnik kökene sahip olan ve daha düşük riskli ülkelere taşınan kişilerin ikinci nesillerinde de hastalık oranları yüksek kalmaktadır.
Kafkasyalı bireylerde nadir görülür, ancak Çin gibi yüksek riskli bölgelerde doğmuş Kafkasyalı bireylerde nazofarenks kanseri oranı artış gösterebilir.
Tuzlanmış Balık ve Et Tüketimi
Tuzla kürlenmiş balık ve etler, tuzlu solüsyonlara batırılarak ya da kuru tuzla kaplanarak hazırlanır. Bu tür gıdaların yoğun olarak tüketildiği Güney Çin, Güneydoğu Asya ve Kuzey Afrika bölgelerinde nazofarenks kanseri daha yaygındır.
Özellikle çocukluk döneminde bu yiyeceklerle beslenen bireylerde hastalık riski daha yüksektir.
Epstein-Barr Virüsü (EBV)
EBV, enfeksiyöz mononükleoza neden olan bir herpes virüsüdür. Çocuklukta alınan EBV enfeksiyonları genellikle hafif geçer ya da semptomsuz olabilir. Ancak nazofarenks kanseri olan birçok kişinin kanında EBV’ye karşı yüksek düzeyde antikor bulunur.
Her EBV taşıyıcısında kanser gelişmez. Ancak EBV, özellikle genetik yatkınlığı olan veya riskli diyetlerle beslenen bireylerde kansere katkıda bulunabilir.
Tütün Kullanımı
Sigara içmek, nazofarenks kanseri riskini artıran önemli bir faktördür. Bu risk, sigara içme süresi ve miktarıyla doğru orantılı olarak artar.
Formaldehit Maruziyeti
İş ortamında formaldehit solumak, nazofarenks kanseri riskini artırır. Maruz kalma süresi uzadıkça risk de artar.
Ahşap Tozu Maruziyeti
Ahşap tozuna uzun süreli mesleki maruziyet, nazofarenks kanseri gelişme olasılığını artırabilir. Özellikle marangozlar, mobilya imalatçıları ve ahşap işçileri risk altındadır.
Olası Risk Faktörleri
Sebze ve Meyve Tüketiminin Azlığı
Sebze ve meyve açısından yetersiz beslenme, nazofarenks kanseri için olası bir risk faktörü olarak görülmektedir. Ancak bu ilişkiyi kesin şekilde ortaya koyan yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Sonuç
Nazofarenks kanserinin gelişiminde hem genetik hem de çevresel faktörler etkili olabilir. Yüksek risk altındaki bireylerin düzenli taramalardan geçmeleri, yaşam tarzı değişiklikleri yapmaları ve riskli maddelerle temaslarını en aza indirmeleri önemlidir.