Röntgen, vücudun iç organlarının ve yapılarının resimlerini üretmek için küçük dozlarda radyasyon kullanan bir görüntüleme testidir. Röntgen, bazen organları ve yapıları daha net göstermek için kontrast madde kullanılarak da yapılabilir.
Röntgen Neden Çekilir?
Röntgen, çeşitli tıbbi durumların tespiti ve takibi için kullanılabilir. Yaygın kullanım amaçları şunlardır:
Fiziksel Muayene veya Laboratuvar Testinden Şüpheli Bulguların Takibi
Fiziksel muayene veya laboratuvar testlerinde şüpheli bulgular bulunduğunda, röntgen ile bu bulguların takibi yapılabilir.
Tümörlerin Boyutunu, Şeklini ve Yerini Öğrenme
Röntgen, tümörlerin boyutunu, şeklini ve yerini belirlemek için kullanılır.
Kanserin Evrelenmesi
Kanserin ne kadar yayıldığını görmek, diğer organ ve dokulara geçip geçmediğini incelemek amacıyla röntgen çekilebilir.
Kanser Tedavisinin Etkinliğini İzleme
Tedavi öncesinde, sırasında ve sonrasında tümörün boyutunu karşılaştırarak kanser tedavisinin işe yarayıp yaramadığı kontrol edilebilir.
Kanser Türleri İçin Tarama
Bazı kanser türleri için tarama amacıyla röntgen kullanılır.
Röntgen Nasıl Çekilir?
Röntgen genellikle hastanelerin veya kliniklerin röntgen (radyoloji) bölümünde, ayakta tedavi olarak yapılır. İşlem genellikle 10-15 dakika sürer, ancak daha uzun sürebilir. Röntgen çekilmeden önce, özellikle hamilelik durumu söz konusuysa, röntgen teknisyenine veya radyoloğa durumu bildirmeniz önemlidir.
Kontrast Madde Kullanımı
Bazı röntgenler, organları daha net göstermek amacıyla kontrast madde kullanılarak yapılabilir. Kontrast madde kullanıldığında, testten önce birkaç hazırlık yapılması gerekebilir:
- Testten belirli bir saat önce hiçbir şey yememek veya içmemek
- Müshil almak
- Lavman yaptırmak
Kontrast madde, ağız yoluyla (oral), damar yoluyla (intravenöz) veya rektum yoluyla (lavman) verilebilir. Röntgen çekilmeden önce, giysiler ve mücevherler gibi radyasyonu etkileyebilecek nesneler çıkarılmalıdır.
Röntgen Çekimi
Çekim sırasında hareketsiz kalmanız ve nefesinizi tutmanız gerekebilir. Röntgen teknisyeni genellikle odadan çıkar ya da bir koruyucu kalkanın arkasında durur. Farklı açılardan çekim yapılabilmesi için pozisyon değiştirmeniz istenebilir.
Röntgenin Yan Etkileri
Röntgen, düşük seviyelerde iyonlaştırıcı radyasyon kullanır. İyonlaştırıcı radyasyon, hücrelere zarar verebilir ve kanser gelişimine yol açabilir. Ancak, röntgenler mümkün olan en az radyasyon miktarını kullanacak şekilde yapılır ve bu nedenle genellikle risk minimaldir. Birden fazla röntgen çekilse bile, alınan toplam radyasyon dozu genellikle düşük kalır ve faydalar, bu küçük risklerden ağır basar.
Bazen, kontrast madde alerjik reaksiyona neden olabilir, ancak bu durum nadiren görülür.
Sonuçların Anlamı Nedir?
Röntgen görüntüleri, farklı vücut dokularının farklı miktarda radyasyon emmesinden dolayı oluşan gölge benzeri görüntülerdir. Kemikler en fazla radyasyonu emer ve bu nedenle beyaz görünürler. Yağ ve diğer yumuşak dokular daha az radyasyon emer ve genellikle gri tonlarında görünür. Hava en az radyasyonu emer ve hava ile dolu yapılar (örneğin akciğerler) siyah görünür.
Röntgen, tümörlerin bazı türlerini tespit etmek ve incelemek için kullanılabilir. Akciğer tümörleri, akciğerlerdeki hava nedeniyle genellikle daha net görünür. Ancak, çoğu tümör yumuşak dokudan oluşur ve röntgenle iyi görünmez.
Röntgen her zaman kanserli (kötü huylu) bir tümör ile kanserli olmayan (iyi huylu) bir tümör arasındaki farkı belirleyemez.
Sonuçlar Anormal Olursa Ne Olur?
Röntgen sonuçları anormal çıkarsa, doktorunuz daha ileri testler, işlemler, takip bakımı veya ek tedaviye ihtiyaç olup olmadığına karar verecektir.
Çocuklar İçin Özel Hususlar
Çocukları bir test veya prosedür öncesinde hazırlamak, kaygılarını azaltmaya yardımcı olabilir. Çocuklara test sırasında ne olacağı, ne görecekleri, hissedecekleri ve duyacakları açıklanarak işbirlikleri artırılabilir.