Safra Yolu Kanseri Risk Faktörleri

Kanser Rehberi » Kanserle İlgili Temel Bilgiler » Kanserde Risk Faktörleri » Safra Yolu Kanseri Risk Faktörleri

Başlıkları inceleyin

Safra Yolu Kanseri Belirti ve Semptomları

Safra Yolu Kanseri Test ve Tanı Yöntemleri

Safra Yolu Kanserinin Derecelendirilmesi

Safra Yolu Kanserinin Evreleri

Safra Yolu Kanserinde Metastaz ve Yayılım

Safra Yolu Kanserinin Seyri (Prognozu) ve Sağ Kalım

Safra Yolu Kanseri İçin Destekleyici Bakım

Safra yolu kanseri, birçok faktörün bir araya gelerek risk oluşturduğu bir hastalıktır. Bazı koşullar, alışkanlıklar veya durumlar, bu kanser türünün gelişme riskini artırabilir. Ancak her zaman, hiç risk faktörü olmayan bireylerde de safra yolu kanseri gelişebilir. Aşağıda safra yolu kanseri için bilinen bazı risk faktörleri yer almaktadır.

Safra Yolu Kanseri İçin En Önemli Risk Faktörleri

Safra Kesesi Taşları

Safra kesesi taşları, safra yollarında ve safra kesesinde kanser gelişimine yol açabilecek bir durumdur. Safra kesesi taşı, safra sıvısındaki maddelerin sertleşmesiyle oluşur. Bu durum, safra yolu kanseri riskini artırabilir. Safra kesesi taşı öyküsü, safra yolu kanserinin en yaygın risk faktörlerinden biridir.

Yaş ve Cinsiyet

Yaş, safra yolu kanseri gelişme riskini etkileyen önemli bir faktördür. Kanser riski yaşla birlikte artar. Kadınlar, safra kesesi kanseri geliştirme konusunda erkeklerden daha fazla risk taşırken, erkekler safra yolu kanseri geliştirme konusunda kadınlardan daha fazla risk altındadır.

Etnik ve Coğrafi Faktörler

Bazı etnik gruplar ve coğrafi bölgelerde safra kesesi kanseri oranları daha yüksektir. Örneğin, Kuzey Amerika’da safra kesesi kanseri oranları daha düşükken, Latin Amerika ve Yerli halklarında bu oranlar daha yüksek olabilmektedir.

Prekanseröz Durumlar ve Safra Yolu Kanseri

Safra yolu kanseri riskini artıran bazı durumlar, kanser öncesi aşamalarda olabilen prekanseröz durumlar da oluşturabilir. Bu durumlar, tedavi edilmezse zamanla kanserleşebilir.

Safra Kesesi Polipleri

Safra kesesi polipleri, safra kesesinde gelişen iyi huylu tümörlerdir. Ancak tedavi edilmezlerse, bazı durumlarda safra kesesi kanserine dönüşebilir.

Safra İntraepitelyal Neoplazisi

Safra yolu hücrelerinde meydana gelen anormal değişiklikler safra yolu kanserine yol açabilecek prekanseröz bir durumdur. Bu durum da tedavi edilmezse kanserleşme riski taşır.

Safra Yolu Kanseri Riskini Artıran Faktörler

Safra Yollarının Kronik İltihabı

Safra yollarındaki uzun süreli iltihaplanma, safra yolu kanseri riskini artırabilir. Bu iltihaplanmalar zamanla safra yollarına zarar vererek kanser gelişimine yol açabilir.

Koledok Kistleri

Koledok kistleri, safra yollarında anormal genişleme veya genişleme durumudur. Bu kistler, safra yollarında iltihaplanmaya ve safra akışının bozulmasına neden olabilir. Caroli hastalığı gibi şiddetli koledok kistleri, safra yolu kanseri riskini artırır.

Pankreatikobiliyer Kanalın Anormal Birleşim Yeri

Pankreatikobiliyer kanalın anormal birleşim yeri, pankreas ve safra kanallarının birleşimindeki bir bozukluktur. Bu durum, safra kanallarına pankreas sıvılarının geri akmasına neden olarak iltihaplanmaya yol açabilir ve kanser riskini artırabilir.

Aşırı Kilo

Obezite veya aşırı kilolu olmak, safra yolu kanseri riskini artıran önemli bir faktördür. Sağlıklı bir vücut ağırlığını korumak, bu riski azaltabilir.

Safra Yolu Kanseri Riskini Artırabilen Enfeksiyonlar

Karaciğer Parazitleri

Opisthorchis viverrini ve Clonorchis sinensis gibi karaciğer parazitleri, safra yolu kanseri riskini artırabilir. Bu parazitler, safra yollarında iltihaplanmaya yol açarak kanser riskini artırır. Tatlı su balıkları ve karideslerin yeterince pişirilmeden tüketilmesi bu enfeksiyonlara yol açabilir.

Salmonella Typhi (Tifo)

Tifo ateşine neden olan Salmonella typhi bakterisi, safra kesesi kanseri riskini artırabilir. Enfeksiyon bazen semptom göstermese de, uzun vadede kanser gelişimine zemin hazırlayabilir.

Diğer Risk Faktörleri

İnflamatuar Bağırsak Hastalığı

Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları (IBD), safra yolu kanseri riskini artırabilir. IBD’li bireylerde bu risk, özellikle primer sklerozan kolanjit gibi hastalıklarla birleştiğinde daha da yüksek olabilir.

Thorotrast İle İletişim

Thorotrast, eskiden görüntüleme testlerinde kullanılan bir kontrast maddesidir. Bu madde ile temas, safra yolu kanseri riskini artırabilir.

1,2-Dikloropropan İle Temas

İşyerinde 1,2-dikloropropan kimyasalına maruz kalmak, safra yolu kanseri riskini artırabilir. Bu kimyasal, baskı ve kauçuk üretiminde kullanılır.

Olası Diğer Risk Faktörleri

Bazı faktörler, safra yolu kanserinin gelişmesine yol açtığı düşünülen potansiyel riskler arasında yer alır. Ancak, bunların kesin olarak kanser riskini artırıp artırmadığını anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Aile Öyküsü

Ailede safra kesesi veya safra yolu kanseri öyküsü, bireylerin bu kanseri geliştirme riskini artırabilir.

Tip 2 Diyabet

Tip 2 diyabeti olan bireylerde, safra yolu kanseri riski biraz daha yüksek olabilir.

Hepatit B ve C Enfeksiyonları

Hepatit B ve C virüsleri, karaciğer hastalıkları ve safra yolu kanseri riskini artırabilir.

Diğer Potansiyel Risk Faktörleri

Helicobacter pylori enfeksiyonu
Gebelik sayısı (parite)
Siroz
Alkol tüketimi
Sigara içme

Kanser Riskinizi Anlamak

Kanser riskinizi daha iyi anlayabilmek için doktorunuzla bu risk faktörleri hakkında konuşmanız önemlidir. Düzenli taramalar ve sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri, riskinizi azaltmanıza yardımcı olabilir.

Referanslar

Amerikan Kanser Araştırma Enstitüsü, Dünya Kanser Araştırma Fonu. Sürekli Güncelleme Projesi Raporu: Vücut Yağlanması ve Kilo Alımı ve Kanser Riski . 2018. https://www.aicr.org/ .
Amerikan Kanser Araştırma Enstitüsü / Dünya Kanser Araştırma Fonu. Sürekli Güncelleme Projesi Raporu: Diyet, Beslenme, Fiziksel Aktivite ve Mide Kanseri . 2018. https://www.wcrf.org/ .
Binda C, Gibiino G, Coluccio C, Sbrancia M, Dajti E, Sinagra E, ve diğerleri. Mikrobiyom perspektifinden safra yolları hastalıkları: Mikroorganizmalar iyi huylu ve kötü huylu hastalıklara yaklaşımı nasıl değiştirebilir? Mikroorganizmalar . 2022: 10(2):312.
Chen J, Ke K, Liu Z, Yang L, Wang L, Zhou J, ve diğerleri. Vücut kitle indeksi ve kanser riski: gözlemsel çalışmaların meta-analizlerinin genel bir incelemesi. Beslenme ve Kanser . 2023: 75(4):1051–1064.
Clements O, Eliahoo J, Kim JU, Taylor-Robinson SD, Khan A. İntrahepatik ve ekstrahepatik kolanjiyokarsinom için risk faktörleri: sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Hepatoloji Dergisi . 2020: 72(1):95–103.
Ellington TD, Momin B, Wilson RJ, Henley SJ, Wu M, Ryerson AB. Cinsiyete, yaşa, ırka/etnik kökene ve tanı anındaki evreye göre safra yolları, safra kesesi ve karaciğer kanserlerinin insidansı ve ölüm oranı: Amerika Birleşik Devletleri, 2013-2017. Kanser Epidemiyolojisi, Biyobelirteçler ve Önleme . 2021: 30(9):1607–1614.
Gros B, Gómez Perez A, Pleguezelo M, Serrano Ruiz FJ, de la Mata M, Rodríguez-Perálvarez M. Helicobacter türleri ve hepato-biliyer maligniteler: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Kanserler . 2023: 15(3):595.
Hemminki K, Försti A, Hemminki O, Liska V, Hemminki A. Danimarka, Finlandiya, Norveç ve İsveç’te safra kesesi ve ekstrahepatik safra yolları kanserinde uzun vadeli sağkalım eğilimleri ve thorotrast ile ilişkili etiyolojik çıkarımlar. Uluslararası Kanser Dergisi . 2022: 151(2):200–208.
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC). Cilt 100B: Biyolojik ajanlar: İnsan Kanserojenlerinin İncelenmesi . 2012. http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100B/mono100B.pdf .
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC). IARC Monografileri İnsanlar İçin Kanserojen Tehlikelerin Belirlenmesi Cilt 100D: Radyasyon: İnsan Kanserojenlerinin İncelenmesi . 2011. http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100D/mono100D.pdf .
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC). IARC İnsanlar İçin Kanserojen Tehlikelerin Belirlenmesine İlişkin Monografiler Cilt 100E: Kişisel Alışkanlıklar ve Kapalı Alanda Yakma . 2012. http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol100E/mono100E.pdf .
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC). Cilt 110: Çözücü Olarak ve Polimer Üretiminde Kullanılan Bazı Kimyasallar: İnsan Kanserojenlerinin İncelenmesi . 2016. https://publications.iarc.fr/547 .
Jackson SS, Van Dyke AL, Zhu B, Pfeiffer RM, Petrick JL, Adami HO, ve diğerleri. Safra Yolu Kanserleri Havuzlama Projesi’nde safra yolu kanseri için antropomorfik risk faktörleri. Kanser Araştırması . 2019: 79(15):3973–3983.
Jackson SS, Adami HO, Andreotti G, Beane-Freenman LE, de Gonzálezx AB, Buring JE, ve diğerleri. Safra Yolu Kanserleri Havuzlama Projesi’nden kadınlarda üreme faktörleri ve safra yolu kanserleri arasındaki ilişkiler. Hepatoloji Dergisi . 2020: 73(4):863–872.
Kamisawa T, Kaneko K, Hoi T, Ando H. Pankreatikobilier maljunction ve konjenital biliyer dilatasyon. Lancet . 2017: 2(8):610–618.
Koshiol J, Ferreccio C, Devesa SS, Roa JC, Fraumeni JF. Safra yolu kanseri. Thun MJ, Linet MS, Cerhan JR, Haiman CA Schottenfeld D, editörler.. Schottenfeld ve Fraumeni Kanser Epidemiyolojisi ve Önleme . 4. baskı. New York, NY: Oxford University Press; 2018: Kindle sürümü, [bölüm 34] https://read.amazon.ca/?asin=B0777JYQQC&language=en-CA.
Liang Y, Yang Z, Zhong R. Primer safra sirozu ve kanser riski: sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Hepatoloji . Baltimore, MD: 2012: 56(4):1409–1417.
Lugo A, Peveri G, Gallus S. Safra kesesi kanserini sigarayla ilişkili yeni bir kanser olarak mı düşünmeliyiz? Doz-cevap ilişkilerine odaklanan kapsamlı bir meta-analiz. Uluslararası Kanser Dergisi . 2020: 146(12):3304–3311.
Makiuchi T, Sobue T, Kitamura T, Sawada N, Iwasaki M, Yamaji T, ve diğerleri. Sigara, alkol tüketimi ve safra yolu kanseri ve intrahepatik safra kanalı kanseri riskleri. Epidemiyoloji Dergisi . 2019: 29(5):180–186.
Marie C, Petri WA. Karaciğerin fluke enfeksiyonları. Merck Manual Tüketici Sürümü . Kenilworth, NJ: Merck & Co, Inc; 2023. https://www.merckmanuals.com/en-ca/home .
McGee EE, Jackson SS, Petrick JL, Van Dyke AL, Adamiu HO, Albanes D, ve diğerleri. Sigara, alkol ve safra yolu kanseri riski: 26 prospektif çalışmanın bir havuz projesi. Ulusal Kanser Enstitüsü Dergisi . 2019: 111(12):1263–1278.
Murthy SK, Kuenzig ME, Windsor JW, Matthews P, Tandon P, Benchimol EI, ve diğerleri. Kanada’da inflamatuar bağırsak hastalığının 2023 etkisi: kanser ve IBD. Kanada Gastroenteroloji Derneği Dergisi . 2023: 6(Ek 2):S83–S96.
Ulusal Translasyonel Bilimleri Geliştirme Merkezi, Genetik ve Nadir Hastalıklar Bilgi Merkezi. Caroli Hastalığı . Ulusal Sağlık Enstitüleri; 2023. https://rarediseases.info.nih.gov/ .
Ulusal Toksikoloji Programı. Helicobacter pylori (Kronik Enfeksiyon) Üzerine Kanserojenler Monografisi Raporu . Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı; 2018. https://ntp.niehs.nih.gov/ntp/roc/monographs/hpylori_final20181026_508.pdf .
Ulusal Toksikoloji Programı. Kanserojenler Raporu . 15. basım Research Triangle Park, NC: ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı, Halk Sağlığı Servisi; 2021. https://ntp.niehs.nih.gov/whatwestudy/assessments/cancer/roc/index.html .
Oh EH, Kim YJ, Kim M, Park SH, Kim TO, Park SH. Koreli ülseratif kolitli hastalarda eşlik eden primer sklerozan kolanjite göre kolorektal kanser ve safra kanseri riskleri: ülke çapında nüfusa dayalı bir çalışma. Bağırsak Araştırması . 2023: 21(2):252–265.
Park JH, Hong JY, Han K, Park YS, Park JO. Hafif ila orta düzeyde alkol tüketimi, prediyabet ve diyabet hastalarında safra yolu kanseri riskini artırır ancak normoglisemik durumda artırmaz: ülke çapında bir kohort çalışması. Klinik Onkoloji Dergisi . 2022: 40(31):3623–3632.
Saiman Y. Kolesistit. Merck Manuel Tüketici Sürümü . Kenilworth, NJ: Merck & Co, Inc; 2023. https://www.merckmanuals.com/en-ca/home .
Saiman Y. Primer sklerozan kolanjit. Merck Manuel Tüketici Sürümü . Kenilworth, NJ: Merck & Co, Inc; 2023. https://www.merckmanuals.com/en-ca/home .
Seeherunwong A, Chaiear N, Kluntikeo N, Epanyaskul C. Mesleğe atfedilen kolanjiyokarsinom: sistematik bir inceleme. Asya Pasifik Kanser Önleme Dergisi . 2022: 23(6):1837–1845.
İstatistik Kanada. Tablo: 13-10-0111-01: Kanser türüne, yaş grubuna ve cinsiyete göre birincil kanserin yeni vakalarının sayısı ve oranları . https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1310011101 . 19 Haziran 2024.
Umar J, Kudaravali P, John S. Caroli hastalığı. StatPearls [İnternet] . 2023.
Yu J, Refsum E, Helsingen LM, Folseraas T, Ploner A, Wieszczy P, ve diğerleri. Primer sklerozan kolanjit, inflamatuar bağırsak hastalığı olan hastalarda hepato-pankreato-biliyer kanser riskini artırır: popülasyona dayalı bir kohort çalışması. United European Gastroenterology Journal . 2022: 10(2):212–224.
Zulfiqar M, Chatterjee D, Yoneda N, Hoegger MJ, Ronot M, Hecht EM, ve diğerleri. Patolojik korelasyonlarla premalign safra lezyonlarının ve yatkınlık oluşturan durumların görüntüleme özellikleri. Radyografiler . 2022: 42(5):1320–1337.