Sigmoidoskopi, doktorun sigmoid kolon (kalın bağırsağın rektuma en yakın kısmı) ve rektumu endoskop adı verilen özel bir cihazla incelemesini sağlayan bir işlemdir.
Kullanılan alet “sigmoidoskop” olarak adlandırılır. Bu cihaz esnek (bükülebilir) ya da sert (düz ve sabit) olabilir. Günümüzde genellikle esnek sigmoidoskop tercih edilir.
Sigmoidoskopi Neden Yapılır?
Sigmoidoskopi aşağıdaki durumların değerlendirilmesi amacıyla yapılabilir:
Tanı amaçlı:
- Kabızlık, ishal, dışkıda kan veya irin, rektal kanama gibi bağırsak alışkanlıklarındaki değişikliklerin nedenlerini araştırmak
- Diğer testlerde (dışkı testi, baryum lavmanı, BT veya MR) saptanan anormallikleri değerlendirmek
- Kolorektal kanser veya poliplerin varlığını kontrol etmek
- İltihaplı bağırsak hastalıklarını tanılamak
Tedavi ve takip amaçlı:
- Poliplerin ya da hemoroidlerin çıkarılması
- Biyopsi için doku örneği alınması
- İnflamatuar bağırsak hastalıklarının tedavi sonrası izlenmesi
- Rektal kanser tedavisinden sonraki takip süreci
Tarama amacıyla:
Yüksek riskli bireylerde kolorektal kanser taramasının bir parçası olarak sigmoidoskopi uygulanabilir.
Sigmoidoskopi Nasıl Yapılır?
Sigmoidoskopi genellikle bir sağlık kuruluşunda yapılır ve 5 ila 15 dakika sürer. Polip çıkarılması ya da biyopsi alınması gerekiyorsa işlem süresi uzayabilir. Genellikle sakinleştirici gerekmez.
İşlem öncesi hazırlık:
- İşlemden bir gün önce berrak sıvı diyeti uygulanır
- Kolonun boşaltılması için müshil alınabilir, lavman uygulanabilir ya da her ikisi yapılabilir
İşlem sırasında şunlar yapılır:
- Hasta sol yanına yatırılır ya da dizleri yukarı çekilmiş şekilde pozisyon alır
- Doktor, rektumu dijital rektal muayene (DRE) ile kontrol eder
- Sigmoidoskop anüsten rektum ve sigmoid kolona ilerletilir
- Görünürlüğü artırmak için kolona hava verilir, bu durum rahatsızlık hissi oluşturabilir
- Gerekirse cihazdan biyopsi pensi veya diğer aletler geçirilerek polip çıkarılır ya da doku alınır
İşlem sonrası:
- Genellikle hasta günlük yaşamına hemen dönebilir
- Sakinleştirici verilmişse, 24 saat boyunca araç ya da makine kullanılmaması gerekir
- Hastanın yanında biri olmalı ve gerekirse eve eşlik etmelidir
Olası Yan Etkiler
Sigmoidoskopi sonrası bazı yan etkiler görülebilir. Bunlar çoğunlukla hafif ve geçicidir:
- Karın alt bölgesinde kramp veya rahatsızlık
- Şişkinlik ve gaz
- Hafif ishal
- Rektumdan hafif kanama
Nadiren, kolon duvarında küçük bir delik (perforasyon) oluşabilir. Bu durumda cerrahi müdahale gerekebilir.
Sigmoidoskopi Sonuçları Ne Anlama Gelir?
İşlem sırasında alınan biyopsi örnekleri laboratuvara gönderilir. İncelemeler sonucunda aşağıdaki durumlar tespit edilebilir:
- Hemoroid
- Polipler
- Divertikülozis (bağırsakta kese oluşumu)
- Ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları
- Kolon veya rektum kanseri
Anormal Sonuç Durumunda Ne Olur?
Doktorunuz, anormal sonuçlara göre ek testler, başka işlemler veya tedavi planı önerebilir.
Çocuklar İçin Özel Durumlar
Çocukların test veya işlem öncesinde hazırlanması önemlidir. Bu, kaygılarını azaltır ve sürece daha kolay uyum sağlamalarını sağlar.
Hazırlıkta dikkat edilmesi gerekenler:
- Çocuğa yaşına uygun şekilde ne olacağı anlatılmalıdır
- Neler hissedeceği ve göreceği açıklanmalıdır
- Çocuğun daha önceki deneyimleri de göz önünde bulundurulmalıdır