Plevral efüzyon, akciğerler ile göğüs duvarı arasındaki boşlukta sıvı birikmesi durumudur. Bu sıvı, plevra adı verilen iki ince dokudan oluşan katmanlar arasında birikir. Plevra, akciğerleri ve göğüs duvarını kaplar ve normalde bu katmanlar arasında az miktarda sıvı bulunur. Sıvı, akciğerlerin sürtünmesiz bir şekilde nefes almasını sağlayan, plevrada bulunan hücreler tarafından üretilir.
Plevral Efüzyon ve Kanser
Plevral efüzyon, kanser hastalıklarının bir yan etkisi olabilir. Eğer sıvı, kanser hücreleri içeriyorsa, buna malign plevral efüzyon denir. Bu durum, kanser hücrelerinin plevral boşluğa yayılması sonucu oluşur ve plevral sıvının üretimini artırabilir.
Plevral Efüzyonun Nedenleri
Plevral efüzyona yol açabilecek birçok tıbbi durum ve hastalık vardır. Bunlar arasında:
Kalp Yetmezliği
Kalp yetmezliği, plevral boşlukta sıvı birikmesine neden olabilir.
Pulmoner Emboli (Akciğerde Kan Pıhtısı)
Akciğerlerdeki kan pıhtıları plevral efüzyona yol açabilir.
Karaciğer Hastalıkları
Karaciğer hastalıkları, plevral sıvı birikimine sebep olabilir.
Akciğer Enfeksiyonları
Zatürre gibi akciğer enfeksiyonları plevral boşlukta sıvı birikmesine neden olabilir.
Böbrek Hastalıkları
Böbrek yetmezliği, sıvı birikimini tetikleyebilir.
Malign Plevral Efüzyon
Kanser hücrelerinin plevral boşluğa yayılması durumunda, kanser hastalığının yol açtığı sıvı birikmesi söz konusu olabilir. Aşağıdaki kanser türleri plevral efüzyona yol açabilir:
- Akciğer Kanseri
- Meme Kanseri
- Mezotelyoma
- Hodgkin Olmayan Lenfoma
- Mide Kanseri
- Böbrek Kanseri
- Yumurtalık Kanseri
- Kolon Kanseri
- Primeri Bilinmeyen Kanser
Plevral Efüzyonun Belirtileri
Plevral efüzyon, başlangıçta belirgin semptomlar göstermeyebilir veya semptomlar hafif olabilir. Ancak sıvı birikimi arttıkça aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
- Nefes Darlığı
- Öksürük
- Göğüs Ağrısı veya Ağırlık Hissi
- Endişe
- Ateş (Sıvı enfekte olursa)
- Halsizlik
Nefes darlığı, özellikle uzandığınızda artabilir ve bu, uyumayı zorlaştırabilir. Egzersiz sırasında aşırı yorgunluk ve nefessizlik de sık görülen şikayetlerdir.
Plevral Efüzyonun Tanısı
Plevral efüzyon tanısı için çeşitli testler yapılabilir. Bunlar:
Fiziksel Muayene
Doktor, hastanın göğsünü dinleyerek sıvı birikimini tespit edebilir.
Göğüs Röntgeni
Röntgen, sıvının birikimini gösteren bir görüntü sağlar.
Göğüs Ultrasonu
Ultrason, sıvı birikiminin yerini ve miktarını belirlemeye yardımcı olabilir.
BT Taraması
Bilgisayarlı tomografi, daha ayrıntılı görüntüler sağlayarak tanıyı doğrulamaya yardımcı olabilir.
Plevral Sıvının Test Edilmesi
Plevral sıvının analiz edilmesi, sıvının kaynağını belirlemeye yardımcı olabilir. Torasentez adı verilen bir işlemle, fazla sıvı vücutta boşaltılır. Bu sıvı laboratuvarda incelenerek hangi tür sıvı olduğuna karar verilir. Sıvı tipleri:
Transüdat Sıvı
Sulu ve açık renkte olup, düşük protein ve enzim içerir. Bu tip sıvı genellikle kalp, karaciğer veya böbrek yetmezliği gibi durumlar sonucu ortaya çıkar.
Eksüda Sıvı
Kalın ve bulanık olan bu sıvı, yüksek protein ve LDH seviyelerine sahiptir. Akciğer enfeksiyonu, pulmoner emboli veya kanser sonucu oluşur. Kanser hücreleri bulunabilir.
Sıvıda kan veya irin bulunması, plevral efüzyonun kaynağını belirlemede yardımcı olabilir.
Plevral Efüzyonun Tedavisi
Plevral efüzyon tedavisi, hastanın semptomlarına ve sıvının birikme miktarına bağlı olarak değişir. Tedavi seçenekleri arasında:
Sıvının Boşaltılması (Torasentez)
Torasentez, fazla sıvının akciğerlerden alınmasını sağlar. Ancak, sıvı yeniden birikebilir ve işlem tekrar edilebilir.
Tünel Kateteri
Eğer sıvı birikimi devam ederse, evde tedavi için bir tünel kateteri yerleştirilebilir. Bu yöntem, sıvı birikiminin düzenli olarak boşaltılmasını sağlar.
Göğüs Tüpü
Hastanede, doktor sıvıyı boşaltmak için göğüste bir tüp yerleştirebilir.
Plörodezis
Plörodezis, sıvının geri birikmesini engellemek amacıyla plevra zarını kapatarak uygulanır. Bu işlem, akciğerlerin plevra zarı ile yapışmasını sağlar.
Tedavinin Yan Etkileri
Tedavi sürecinde oluşabilecek yan etkiler arasında enfeksiyon, ateş, ağrı ve irin birikimi bulunabilir. Ayrıca, sıvı boşaltım tüplerinin yerinden çıkması gibi komplikasyonlar da görülebilir.
Kanser Tedavisi
Plevral efüzyona neden olan kanserin tedavisi, kanser türüne göre değişir. Kemoterapi, radyoterapi, hedefli tedavi veya bu tedavilerin kombinasyonu kullanılabilir.
İlaçlar
Semptomların hafifletilmesi için antibiyotik, steroidler veya anti-inflamatuar ilaçlar reçete edilebilir. Ayrıca, nefes almayı iyileştiren bronkodilatörler ve ağrıyı hafifleten opioidler de kullanılabilir.
Nefes Darlığını İyileştirmek
Plevral efüzyonun neden olduğu nefes darlığını hafifletmek için fizyoterapist yardımıyla derin nefes egzersizleri uygulanabilir. Oksijen tedavisi, düşük oksijen seviyelerini artırmak için verilebilir.
Plevral efüzyon tedavisi, hastanın genel durumu ve plevral sıvının birikme seviyesine göre kişiye özel planlanır.