Anestezik, anestezi durumuna neden olan bir ilaçtır. Anestezi, bazı ya da tüm hislerin ve farkındalığın kaybolması anlamına gelir. Anestezikler, ağrı kontrolü sağlamak ve cerrahi ya da ağrılı testler sırasında kişiyi rahat ettirmek için güvenli ve etkili bir yöntemdir.
Anestezi Türleri
Üç ana anestezi türü bulunmaktadır. Hangi anestezi türünün ve dozunun uygulanacağı, kişinin yaşı, kilosu, işlem türü, işlem yapılacak bölge, alerjileri, daha önceki anestezi deneyimi ve genel sağlık durumuna bağlıdır.
Lokal Anestezi
Lokal anestezi, vücudun küçük bir bölgesinde (örneğin bir parmak ya da dirsek) geçici uyuşma sağlar. Kişi işlem sırasında uyanıktır ancak anestezi uygulanan bölgede his olmaz. Lokal anestezikler krem, sprey veya enjeksiyon yoluyla uygulanabilir.
Bölgesel Anestezi
Bölgesel anestezi, vücudun daha büyük bir kısmında geçici his kaybına neden olur. Bu tür anestezide ilaç, bir sinir kümesinin yakınına enjekte edilir. Genellikle kol veya bacak gibi büyük bölgeler hedeflenir. Bilinç kaybı sağlamaz, fakat bazı durumlarda sakinleştirici ilaçlarla desteklenebilir.
Nöraksiyel Anestezi
Nöraksiyel anestezi, omurga çevresine uygulanan bir bölgesel anestezi türüdür. Genellikle bel altı bölgesinde uyuşma sağlar. Spinal ve epidural anestezi bu gruba girer.
Genel Anestezi
Genel anestezi, bilinç kaybına neden olur. Uyku haline benzer bir durumdur, fakat normal uykudan farklı olarak işlem sırasında uyanılmaz. Kişi ağrı hissetmez, işlemle ilgili bir farkındalığı olmaz ve sonrasında hatırlamaz. Genel anestezi, damar yoluyla (IV) ya da solunum yoluyla (inhalasyon) verilebilir.
Genel Anestezi Altında Olmak
Genel anestezi, anestezi konusunda uzmanlaşmış bir doktor olan anestezist tarafından uygulanır.
İnhalasyon Anestezisi
Bu yöntemde, plastik bir maske aracılığıyla hasta anestezik gazı solur. Maske, oksijen ve anestezik gazı sağlayan bir makineye bağlıdır.
IV Anestezi
Anestezik ilaç, doğrudan damar yoluyla verilir. IV hattı genellikle el veya koldan yerleştirilir. Halihazırda bir IV hattı varsa, bu kullanılabilir.
İşlem Sırasında İzlem
Anestezist, kalp atışı, solunum, kan basıncı, vücut sıcaklığı ve kan oksijen düzeyini sürekli izler. Ayrıca, oksijen desteği bir burun kanülü veya solunum tüpü aracılığıyla sağlanabilir.
Anesteziye Hazırlık
Lokal anestezi öncesinde genellikle hazırlık gerekmez. Fakat bölgesel ya da genel anestezi öncesinde bazı hazırlıklar yapılmalıdır.
- Belirli saatlerde yemek ve içecek tüketimi durdurulmalıdır.
- Belirli ilaçların alınması geçici olarak durdurulabilir.
- Prosedür sonrası bir refakatçi ile birlikte eve dönmek gerekebilir.
Anestezi Sonrası Olası Yan Etkiler
Anestezi sonrasında sağlık ekibi olası yan etkileri gözlemleyerek müdahale eder. Çoğu yan etki geçicidir ve kısa süre içerisinde ortadan kalkar.
Genel Anestezi Sonrası Yan Etkiler
- Yorgunluk
- Baş dönmesi
- Baş ağrısı
- Boğaz ağrısı
- Ağız kuruluğu
- Öksürük
- Bulantı ve kusma
- Titreme
- IV uygulama yerinde ağrı ve morarma
- İdrar yapmada zorluk
- Geçici kafa karışıklığı
Lokal ve Bölgesel Anestezi Sonrası Yan Etkiler
- Enjeksiyon bölgesinde ağrı ve morarma
- Baş dönmesi
- Baş ağrısı
- Kas zayıflığı
- Kaşıntı veya karıncalanma hissi
- İdrar yapma zorluğu veya kontrol kaybı (özellikle nöraksiyel anestezi sonrası)
Nadir Fakat Ciddi Yan Etkiler
- Alerjik reaksiyonlar
- Beyin hasarı
- Kalp durması
- Sinir hasarı
- Omurilik çevresinde kanama
- Enfeksiyon
Tüm bu durumlara karşı sağlık personeli gerekli müdahaleleri yapmak üzere eğitilmiştir.
Çocuklar İçin Özel Durumlar
Çocukları anesteziye hazırlamak, kaygılarını azaltmak ve sürece uyum sağlamalarını kolaylaştırır. Ebeveynler ve bakıcılar, çocuklara nelerle karşılaşacaklarını sade bir dille açıklamalıdır.
Küçük Çocuklarda Hazırlık
- Ayrılık korkusu yaygındır.
- Lokal anestezik kremler iğne öncesi kullanılabilir.
- Uyumadan önce inhalasyon anestezisi tercih edilebilir.
- Sevilen oyuncak veya battaniye rahatlık sağlayabilir.
Daha Büyük Çocuklarda Hazırlık
- Ameliyat sırasında uyanma korkusu olabilir.
- Ağrı ve vücut hasarıyla ilgili endişeleri olabilir.
Hazırlık İçin Öneriler
- Nerede olacağınızı ve işlem sırasında onları yalnız bırakmayacağınızı anlatın.
- Ameliyat sırasında hiçbir şey hissetmeyeceklerini ve uyanmayacaklarını açıklayın.
- Uyanınca sizin orada olacağınızı belirtin.
- Ameliyat sonrası hafif ağrı ve garip hislerin normal olduğunu anlatın.
- Sakin ve destekleyici bir ortam oluşturun.
Çocuğunuzun yaşı ve gelişim düzeyine göre hazırlık şekillendirilmeli ve sürece uygun bilgi verilmelidir. Gerekirse anestezist ile görüşerek çocuğunuzun ihtiyaçlarına göre planlama yapılmalıdır.