Boyun diseksiyonu, boyundaki lenf düğümlerinin çıkarılması amacıyla yapılan cerrahi bir işlemdir. Bu işlem, servikal lenf düğümü diseksiyonu veya servikal lenfadenektomi olarak da adlandırılmaktadır. Boyundaki lenf düğümleri, lenfatik sistemin önemli bir parçasıdır ve enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olur. Bu yazıda, boyun diseksiyonunun neden yapılması gerektiği, nasıl yapıldığı, yan etkileri ve sonuçları hakkında detaylı bilgiler bulabilirsiniz.
Boyun Diseksiyonu Neden Yapılır?
Boyun diseksiyonunun yapılmasının çeşitli sebepleri olabilir. Bunlar arasında:
- Boyundaki lenf düğümlerinde kanser olup olmadığının kontrol edilmesi
- Kanser içerebilecek lenf düğümlerinin çıkarılması
- Kanserin lenf düğümlerine yayılma olasılığının yüksek olduğu durumlarda lenf düğümlerinin çıkarılması
- Kanserin tekrar etme (tekrarlama) olasılığını azaltmak
- Radyasyon tedavisi veya kemoterapi sonrası hala lenf düğümlerinde bulunan kanserin çıkarılması
- Doktorların daha ileri tedaviyi planlamasına yardımcı olmak
Boyun Diseksiyonu Nasıl Yapılır?
Boyun diseksiyonu, genel anestezi altında yapılan bir cerrahi işlemdir. Boyun diseksiyonu genellikle baş ve boyun kanserleri nedeniyle yapılır ve boynun bir tarafındaki (ipsilateral boyun diseksiyonu) veya her iki tarafındaki (bilateral boyun diseksiyonu) lenf düğümleri çıkarılabilir.
Boyun diseksiyonu, ana tümörün çıkarılmasıyla aynı anda ya da ayrı bir işlem olarak yapılabilir. Cerrah, lenf düğümlerini çıkarmak için boyunda bir kesi (insizyon) yapar. Ameliyat türüne göre cerrah, bölgedeki diğer dokuları da çıkarabilir.
Boyun Diseksiyonunun Türleri
- Seçici Boyun Diseksiyonu: Sadece kanserin yayılma olasılığı çok yüksek olan lenf düğümleri çıkarılır. Hangi lenf düğümlerinin çıkarılacağı, tümörün boyutuna ve konumuna bağlıdır.
- Modifiye Radikal Boyun Diseksiyonu: Seviye I’den V’e kadar olan lenf düğümleri çıkarılır, ancak iç juguler ven, sternokleidomastoid kas veya spinal aksesuar sinir korunur.
- Radikal Boyun Diseksiyonu: Boynun bir tarafındaki lenf düğümlerinin neredeyse tamamı çıkarılır ve iç juguler ven, sternokleidomastoid kas ve spinal aksesuar sinir de çıkarılır.
Ameliyat sırasında çıkarılan lenf düğümleri ve diğer dokular patoloji laboratuvarına gönderilir.
Boyun Diseksiyonundan Sonra
Ameliyat sonrasında hastanın iyileşmesi için çeşitli tedavi ve bakım önerileri yapılır. Bunlar şunlar olabilir:
- Enfeksiyonları önlemek için antibiyotikler
- Ağrı kesici ilaçlar
- Yara bakımı ve pansuman talimatları
- Aktivite sınırlamaları ve iyileşme süreci için tavsiyeler
- 1-2 hafta içinde kontrol randevusu
Bunların yanı sıra, boyun diseksiyonundan sonra bölgeden sıvı birikmesini önlemek için bir drenaj tüpü yerleştirilebilir.
Boyun Diseksiyonunun Yan Etkileri
Boyun diseksiyonunun bazı yan etkileri olabilir. Bu yan etkiler, ameliyatın hemen ardından veya birkaç gün, hafta hatta aylar sonra gelişebilir. Yaygın yan etkiler şunlardır:
- Ağrı ve sertlik
- Morarma
- Enfeksiyon belirtileri (ağrı, kızarıklık, sarı akıntı, ateş)
- Boyunda sıvı toplanması (seroma)
- Lenfödem (lenf sıvısının birikmesi nedeniyle şişlik)
- Boyunda şekil değişiklikleri
- Omuz ağrısı ve omuzda zayıflama
Bu yan etkiler genellikle tedavi edilebilir ve zamanla düzelir, ancak bazıları uzun süreli veya kalıcı olabilir.
Boyun Diseksiyonunun Sonuçları
Boyun diseksiyonundan elde edilen sonuçlar, çıkarılan her lenf bezinin incelenmesiyle belirlenir. Lenf bezlerinde kanser hücresi bulunup bulunmadığına göre sonuçlar değişebilir:
- Negatif Lenf Düğümü: Kanser hücresi içermez.
- Pozitif Lenf Düğümü: Kanser hücreleri içerir.
Patolog raporu, kanserin yayılma durumu ve çıkarılan lenf düğümlerinin sayısı hakkında bilgi verir. Doktorlar, pozitif lenf düğümlerinin sayısını kullanarak kanserin evresini belirler ve buna göre tedavi planı oluşturur.
Çocuklar İçin Boyun Diseksiyonu
Çocuklarda nadiren, özellikle melanom veya tiroid kanseri gibi boyundaki lenf düğümlerine yayılabilen kanserleri tedavi etmek amacıyla boyun diseksiyonu yapılabilir. Çocukları bu tür bir ameliyat için hazırlamak, kaygıyı azaltmaya ve işbirliklerini artırmaya yardımcı olabilir. Hazırlık, çocuğa ameliyatın ne olacağı, ne hissedecekleri ve nasıl bir ortamda olacakları hakkında bilgi vermeyi içerir.
Boyun diseksiyonu, ciddi bir ameliyat olmasına rağmen kanser tedavisinin önemli bir parçası olabilir.