Hiperkalsemi, kanda aşırı kalsiyum bulunması durumu olarak tanımlanır ve yetişkinlerde kanserin en yaygın yaşamı tehdit eden komplikasyonlarından biridir. Kanserli bireylerin %10 ila %20’sinde hiperkalsemi gelişir, ancak çocuklarda nadiren görülür. Kanserle ilişkili hiperkalsemi, malignite hiperkalsemisi (HCM) olarak adlandırılabilir.
Kalsiyumun Vücutta Kullanımı
Vücut kalsiyumu farklı şekillerde kullanır. Kalsiyum kemiklerin ve dişlerin yapısında bulunur. Ayrıca kasların kasılmasını, kanın pıhtılaşmasını, kalbin ve sinir sisteminin normal işlevlerini sağlamak için gereklidir.
Kandaki Kalsiyum Seviyelerinin Düzenlenmesi
Kandaki kalsiyum seviyesi hormonlar ve böbrekler tarafından düzenlenir.
- Kalsitriol, D vitamininin bir hormon formudur ve bağırsakların kalsiyum almasına yardımcı olur.
- Paratiroid hormonu (PTH), kalsiyum seviyelerini düzenlemeye yardımcı olur. Kalsiyum seviyesi düşük olduğunda, paratiroid bezi PTH salgılar, bu da kemiklerdeki hücreleri uyararak kalsiyum salınımını tetikler.
- Böbrekler, kalsiyumun vücutta ne kadar kalacağına karar verir ve fazla kalsiyumu idrar yoluyla dışarı atar.
Hiperkalseminin Nedenleri
Hiperkalsemi, kemiklerin fazla kalsiyum salması veya böbreklerin yeterli kalsiyumu atamaması durumunda ortaya çıkar. Bazı kanser türleri, özellikle aşağıdaki kanserlerin ileri evreleri bu duruma yol açabilir:
- Multipel myelom
- Göğüs kanseri
- Paratiroid bezi kanseri
- Akciğer kanseri
- Böbrek kanseri
- Hodgkin olmayan lenfoma
- Lösemi
- Kemik metastazları (kanserin diğer organlardan kemiklere yayılması)
Ayrıca immünoterapi ve hormonal tedavi gibi bazı kanser tedavisi ilaçları da hiperkalsemiye neden olabilir.
Hiperkalseminin Belirtileri
Hiperkalsemi belirtileri değişebilir ve hiperkalsemi ilerledikçe daha ciddi hale gelebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:
- Bulantı
- Kusma
- İştahsızlık
- Kabızlık
- Yorgunluk (tükenmişlik)
- Kas güçsüzlüğü
- Artan susuzluk hissi
- Daha sık idrara çıkma
- Koyu sarı idrar
- Azalmış terleme
- Anormal kalp atışı
- Kafa karışıklığı ve konsantrasyon güçlüğü
- Letarji (aşırı halsizlik)
- Böbrek taşları
- Kemik ağrıları veya kırıklar
- Koma
Hiperkalsemi belirtileri ciddi olabilir ve en kısa sürede sağlık ekibine bildirilmelidir.
Hiperkalseminin Tanısı
Sağlık ekibi, hiperkalseminin nedenini bulmaya çalışacaktır. Bu süreçte yapılan değerlendirmeler şunları içerebilir:
- Fiziksel muayene
- Semptom değerlendirmesi
- Nörolojik muayene
- Kan kimyası testleri
- İdrar tahlili
- Böbrek fonksiyon testleri
Böbrek fonksiyon testleri ve idrar tahlili, böbreklerin işlevselliğini değerlendirmeye yardımcı olur.
Hiperkalseminin Tedavisi
Hiperkalseminin tedavisi, temel olarak kalsiyum seviyelerinin düşürülmesine yöneliktir. Tedavi genellikle altta yatan kanserin tedavisini içerir. Ayrıca, hiperkalsemi tedavisinde şu yöntemler de kullanılabilir:
Sıvıların Değiştirilmesi
Hiperkalseminin tedavisindeki ilk adım, sıvı takviyesidir. Sıvılar, dehidratasyonu tedavi eder ve böbreklerin daha fazla kalsiyum atmasına yardımcı olur. Hastalar genellikle hastaneye yatırılır ve damar yoluyla sıvı takviyesi yapılır.
İlaçlar
- Diüretikler, idrar üretimini artırarak vücuttaki kalsiyumun atılmasına yardımcı olur. Genellikle sıvı tedavisinin ardından kullanılır.
- Bifosfonatlar, kemiklerin parçalanmasını durduran ve kemikleri güçlendiren ilaçlardır.
- Kalsitonin, kemiklerdeki parçalanmayı yavaşlatan bir hormondur ve böbreklerde kalsiyumun emilimini engeller.
- Kortikosteroidler, vücudun bağışıklık yanıtını baskılar ve şişliği azaltır.
- Denosumab (Xgeva), kemiklerin parçalanmasını engeller ve bisfosfonatların etkisiz olduğu durumlarda kullanılır.
Diyaliz
Eğer böbrekler düzgün çalışmıyorsa, diyaliz gerekebilir. Diyaliz, böbrekler işlevini yerine getiremediğinde kandaki atıkları temizleyen bir yöntemdir.
Sonuç
Hiperkalsemi, kanser hastalarında ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Erken teşhis ve tedavi, yaşam kalitesinin korunması için kritik öneme sahiptir. Sağlık ekibiniz, kalsiyum seviyelerini kontrol altına almak ve altta yatan kanseri tedavi etmek için çeşitli yöntemler kullanacaktır.