Hodgkin lenfoma (HL), lenfosit adı verilen beyaz kan hücrelerinde başlayan bir kanser türüdür. Lenfositler, vücudun bağışıklık sisteminin bir parçası olarak, enfeksiyonlara karşı savunma sağlamak için lenf sisteminde bulunurlar. Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin herhangi bir kısmında başlayabilir, ancak genellikle boyun, göğüs veya koltuk altındaki lenf düğümlerinde görülür.
Hodgkin Lenfoma Türleri
Hodgkin lenfoma, genetik olarak anormalleşmiş B hücrelerinde başlar ve genellikle bu hücreler “Hodgkin” ve “Reed-Sternberg (HRS)” hücreleri olarak adlandırılır. HL’nin iki ana formu vardır: Klasik Hodgkin Lenfoma ve Nodüler Lenfosit-Baskın Hodgkin Lenfoma (NLPHL).
Klasik Hodgkin Lenfoma
Klasik Hodgkin Lenfoma, HL’nin en yaygın türüdür ve tüm HL vakalarının yaklaşık %95’ini oluşturur. Klasik HL, HRS hücrelerinin bulunduğu ve dört alt türe ayrılabilen bir hastalık türüdür:
Nodüler Skleroz Hodgkin Lenfoma (NSHL)
Nodüler skleroz, Hodgkin lenfomanın en yaygın türüdür ve tüm vakaların %60-70’ini oluşturur. Genellikle gençlerde, özellikle 15 ila 34 yaş arasındaki bireylerde görülür. NSHL, göğüsün ortasında yer alan lenf düğümlerinde (mediastinum) veya boynun derin dokularında başlar. Bu tür, B semptomlarının (ateş, gece terlemeleri, kilo kaybı) %40’ında görülmesine neden olabilir.
Karışık Hücreli Hodgkin Lenfoma (MCHL)
Karışık hücreli HL, ikinci en yaygın HL türüdür ve tüm vakaların yaklaşık %25’ini oluşturur. Bu tür, genellikle çocuklarda ve 55 ila 74 yaşları arasındaki yetişkinlerde görülür. MCHL, erkeklerde daha yaygındır ve HIV’li kişilerde sıklıkla ortaya çıkar. Karışık hücreli HL genellikle vücudun üst yarısında gelişir ve sıklıkla karın ve dalaktaki lenf düğümlerini etkiler. Bu türde genellikle B semptomları görülür.
Lenfosit Açısından Zengin Klasik Hodgkin Lenfoma (LRHL)
Lenfosit açısından zengin klasik HL, HL vakalarının %4’ünü oluşturur. Genellikle boyundaki, koltuk altlarındaki ve köprücük kemiğinin üstündeki lenf düğümlerinde gelişir. Bu tür genellikle birkaç lenf düğümünü etkiler ve B semptomlarına neden olmaz.
Lenfositten Yoksun Hodgkin Lenfoma (LDHL)
Lenfositten yoksun HL, en az yaygın olan HL türüdür ve tüm vakaların yalnızca %1’ini oluşturur. Bu tür, HIV’li kişilerde sıkça görülür. LDHL genellikle göğüs, karın, dalak, karaciğer ve kemik iliğindeki lenf düğümlerini etkiler. Çoğu vakada B semptomları görülür.
Nodüler Lenfosit-Baskın Hodgkin Lenfoma (NLPHL)
Nodüler lenfosit-baskın HL, Hodgkin lenfomanın yaklaşık %5’ini oluşturur. NLPHL’de HRS hücreleri yoktur; bunun yerine “patlamış mısır hücreleri” olarak bilinen LP hücreleri bulunur. Bu tür genellikle 30 ila 50 yaş arasındaki yetişkinlerde, özellikle erkeklerde yaygındır. NLPHL genellikle boyun, koltuk altı veya kasıktaki lenf düğümlerinde başlar. Bu form yavaş büyür ve çoğunlukla erken evrede teşhis edilir. Çoğu kişide büyümüş lenf düğümleri dışında başka semptomlar görülmez ve B semptomları nadiren gözlemlenir.
Hodgkin Lenfoma Belirtileri
Hodgkin lenfoma, bazı bireylerde belirgin semptomlar gösterse de, her vakada farklılık gösterebilir. Bu hastalığın belirtileri arasında şunlar yer alır:
- Büyümüş lenf düğümleri (boyunda, koltuk altında, kasıklarda)
- Gece terlemeleri
- Ağırsız ateş
- Kilo kaybı
- Kaşıntı
- Yorgunluk
Bazı vakalarda, hastalık B semptomları adı verilen genel sistemik semptomlar da görülebilir. B semptomları, hastalığın sonucunu etkileyebilir; bu nedenle, B semptomları olan kişilerin tedavi süreci genellikle daha dikkatli planlanır.
Hodgkin Lenfoma Tedavisi
Hodgkin lenfomanın tedavisi, hastalığın türüne ve evresine göre değişir. Tedavi seçenekleri genellikle şunları içerir:
Kemoterapi
Hodgkin lenfoma tedavisinde en yaygın kullanılan tedavi yöntemlerinden biri kemoterapidir. Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek veya büyümelerini engellemek için ilaçlar kullanır. Genellikle hastalığın evresine göre bir tedavi planı yapılır.
Radyoterapi
Bazı Hodgkin lenfoma vakalarında, özellikle lokalize hastalıklarda, radyoterapi kullanılabilir. Radyoterapi, kanserli hücreleri öldürmek için yüksek enerjili ışınlar kullanır.
Hedeflenmiş Tedavi
Hedeflenmiş tedavi, kanser hücrelerinin üzerinde bulunan özel molekülleri hedef alarak tedavi edilen bir yaklaşımdır. Bu tedavi türü, genellikle kemoterapiye dirençli kanserlerde kullanılır.
Kemik İliği Nakli
İleri evre Hodgkin lenfoma vakalarında, kemik iliği nakli (stem hücre tedavisi) gerekebilir. Bu işlem, sağlıklı kan hücrelerinin üretimini destekler ve hastanın bağışıklık sistemini yeniden güçlendirir.
Hodgkin Lenfoma ve Hodgkin Dışı Lenfoma
Hodgkin lenfoma ve Hodgkin dışı lenfoma (NHL), lenfatik sistemin kanserleridir, ancak farklı özelliklere sahiptirler. Hodgkin lenfomada anormal B hücreleri Reed-Sternberg hücreleri olarak bilinirken, Hodgkin dışı lenfomada farklı hücre tipleri yer alır. Bu iki kanser türü, tedavi yöntemleri açısından farklılık gösterir.
Sonuç
Hodgkin lenfoma, tedavi edilebilir bir kanser türüdür, ancak tedavi süreci hastalığın türüne ve evresine bağlı olarak değişir. Erken tanı ve uygun tedavi ile birçok hasta iyileşebilir. Hem klasik HL hem de nodüler lenfosit-baskın HL için farklı tedavi seçenekleri mevcut olup, her hasta için kişiselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturulmaktadır.