Hodgkin lenfoma (HL), tedaviye rağmen tekrarlayabilir (relaps) veya tedaviye dirençli hale gelebilir (refrakter). Tekrarlayan HL, kanserin tedavi sonrasında geri dönmesi anlamına gelirken, refrakter HL, tedaviye yanıt vermeyen veya tedaviye rağmen büyümeye devam eden kanseri ifade eder. Bu durumda tedavi seçenekleri, hastanın genel durumu, kanserin vücutta bulunduğu yer ve daha önce uygulanan tedavilere göre şekillenir.
Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için kanser karşıtı ilaçların kullanıldığı bir tedavi yöntemidir. Tekrarlayan veya dirençli Hodgkin lenfoma tedavisinde kemoterapi, yeniden kanserin tedavi edilmesinde önemli bir rol oynar. Ayrıca kök hücre nakline hazırlık amacıyla da kullanılabilir. İlk tedaviye iyi yanıt verilmişse, başlangıçta kullanılan kemoterapi ilaçları tekrar verilebilir veya farklı bir kemoterapi kombinasyonu tercih edilebilir.
Relaps veya refrakter Hodgkin lenfoma tedavisinde kullanılan bazı kemoterapi ilaç kombinasyonları şunlardır:
- GDP – Gemcitabine, deksametazon ve sisplatin
- DICEP – Deksametazon, siklofosfamid, etoposid, sisplatin ve mesna
- ESHAP – Etoposid, metilprednizolon, yüksek doz sitarabin ve sisplatin
- DHAP – Deksametazon, sitarabin ve sisplatin
- GDCRBP – Gemcitabine, deksametazon ve karboplatin
- GVD – Gemcitabine, vinorelbine ve pegile lipozomal doksorubisin
- ICE – Ifosfamid, karboplatin ve etopozid
- COPP – Siklofosfamid, vinkristin, prokarbazin ve prednizon
- CEP – Lomustin, etoposid, prednizon ve klorambusil
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi, daha önce uygulanmamışsa, geri dönen veya sadece bir lenf nodu bölgesinde kalan HL’yi tedavi etmek için kullanılabilir. Yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanarak kanser hücrelerini yok eden radyasyon tedavisi, tek başına veya kemoterapiyle birlikte verilebilir. Ayrıca kök hücre nakline hazırlık amacıyla da radyasyon tedavisi önerilebilir.
Kök Hücre Nakli
Kök hücre nakli, kemoterapi veya radyoterapi sonrası tamamen geçmeyen Hodgkin lenfoma tedavisinde kullanılan ana tedavi yöntemidir. Ayrıca, HL tedavisi sonrasında kanserin yeniden başlaması durumunda da kök hücre nakli uygulanabilir. Kök hücre nakli, yüksek doz kemoterapi ile kemik iliğindeki tüm hücreleri yok eder ve sağlıklı kök hücrelerle yerine konulmasını sağlar.
- Otolog Kök Hücre Nakli: Kök hücreler, hastanın kendi kemik iliğinden veya kanından alınır.
- Allojenik Kök Hücre Nakli: Kök hücreler başka bir kişiden alınır. Otolog nakilden sonra HL devam ederse, allojenik nakil bir seçenek olabilir.
Hedefli Terapi
Hedefli tedavi, kanser hücrelerinin içindeki veya yüzeyindeki belirli molekülleri hedef alarak kanserin büyümesini ve yayılmasını durdurur. Hedefli tedavi, normal hücrelere zarar verme olasılığını azaltır. Relaps veya refrakter klasik HL tedavisinde, aşağıdaki durumlarda hedefli tedavi önerilebilir:
- HL, kemoterapi ve radyasyon tedavisinden sonra kalır veya büyümeye devam eder.
- HL, kök hücre naklinden sonra geri döner.
- Başka sağlık sorunları veya yaş nedeniyle kök hücre nakli uygulanamayacaksa.
İmmünoterapi
İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini bulma ve yok etme yeteneğini güçlendirmeye veya eski haline getirmeye yardımcı olur. İmmünoterapi, özellikle aşağıdaki durumlarda relaps veya refrakter Hodgkin lenfoma tedavisinde kullanılır:
- HL, diğer tedavilerden sonra da kalır veya büyümeye devam eder.
- HL, kök hücre naklinden sonra geri döner.
- Başka sağlık sorunları veya yaş nedeniyle kök hücre nakli yapılamıyorsa.
Sonuç
Relaps veya refrakter Hodgkin lenfoma tedavisi, kanserin vücutta nerede olduğuna, önceki tedavilere ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir. Kemoterapi, radyasyon tedavisi, kök hücre nakli, hedefli tedavi ve immünoterapi gibi tedavi seçenekleri, HL’nin tekrarlamasını veya tedaviye direnç göstermesini engellemek için kullanılır. Tedavi planı, her hastaya özel olarak belirlenmeli ve doktorun rehberliğinde uygulanmalıdır.