Evreleme, kanserin vücutta ne kadar yayıldığını ve ne kadar ilerlediğini belirlemek için kullanılan bir yöntemdir. Katı tümör oluşturan kanserler için evreler, tümörün boyutuna ve yayılımına göre belirlenirken, Kronik Miyeloid Lösemi (KML) farklı bir evreleme sistemine sahiptir. KML, kan hücrelerinin kanserleşmesi nedeniyle oluşan bir hastalık olup, evre yerine fazlar kullanılarak sınıflandırılır.
KML’nin evrelenmesinde kullanılan birkaç farklı sistem bulunmakla birlikte, en yaygın olarak MD Anderson (MDA) kriterleri kullanılmaktadır. KML, yavaş ilerleyen bir hastalık olup tedavi ile kronik fazda uzun süre kalabilir. Ancak hastalık ilerlemeye başladığında, belirli fazlardan geçebilir. Bazen doğrudan patlama fazına ilerleyebilir. KML’nin her fazı, kan ve kemik iliğindeki patlama hücrelerinin sayısına dayanarak tanımlanır.
Kronik Faz
Kronik faz, KML’nin başlangıç aşamasıdır. Bu aşamada, kandaki ve kemik iliğindeki hücrelerin %10’undan azı patlama hücreleridir. Çoğu kişi, KML teşhisi aldığında bu fazda olduğunu öğrenir. Bu fazda semptomlar genellikle hafif olabilir ve bazı kişilerde hiç semptom görülmeyebilir. Yorgunluk, hafif kilo kaybı gibi belirtiler görülebilir, ancak çoğu zaman bu aşama rutin kan testleri sırasında fark edilir.
Kronik faz, tedaviye iyi yanıt verir ve hastalık bu aşamada uzun yıllar kontrol altına alınabilir.
Hızlandırılmış Faz
KML’nin hızlandırılmış fazı, hastalığın ilerlemeye başladığı ve daha hızlı yayıldığı bir dönemdir. Bu fazda, BCR-ABL genine sahip anormal granülositler (lösemi hücreleri) birikmeye devam eder. Ayrıca, kemik iliğindeki patlama hücrelerinin sayısı artar ve bu hücreler kanda büyük miktarlarda görünmeye başlar. Hızlandırılmış fazda, kan ve kemik iliğindeki hücrelerin %10 ila %19’u patlama hücreleridir.
Bu fazda semptomlar genellikle daha belirgindir. Yorgunluk, kilo kaybı, karın ağrısı ve dalakta büyüme gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Hızlandırılmış fazdaki KML, kronik faza göre tedaviye daha az yanıt verir ve hızla patlama fazına ilerleyebilir.
Patlama Fazı
KML’nin patlama fazı, hastalığın en ileri aşamasıdır. Bu aşamada, kanda ve kemik iliğinde bulunan hücrelerin %20 veya daha fazlası patlama hücreleridir. Patlama hücreleri hızla çoğalır ve sağlıklı kan hücrelerinin üretimini engeller.
Patlama fazında hastalar, ateş, iştahsızlık, aşırı yorgunluk, halsizlik, nefes darlığı, kilo kaybı ve karın veya kemiklerde ağrı gibi semptomlar yaşayabilirler. Bu faz, KML’nin farklı bir akut lösemi türüne dönüşmesine yol açabilir. Çoğu zaman, KML, akut miyeloid lösemiye (AML) dönüşür, ancak nadir durumlarda akut lenfoblastik lösemiye (ALL) de dönüşebilir.
Refrakter KML
Refrakter KML, tedaviye yanıt vermeyen veya tedaviye başladığında ilerlemeyi durduran hastalığı tanımlar. Refrakter KML’nin iki tipi vardır:
Primer Refrakter Hastalık
Bu tip, KML’nin hiçbir tedaviye yanıt vermediği durumu ifade eder. Yani, tedavi sürecinde hastalık ilerlemeye devam eder.
Sekonder Refrakter Hastalık
Sekonder refrakter hastalık, tedaviye başlangıçta yanıt veren ancak daha sonra tedaviye duyarsız hale gelen KML’yi tanımlar. Bu durumda, hastalık tedaviye karşı direnç geliştirebilir ve daha agresif bir tedavi gerekebilir.
KML’nin evreleri, hastalığın ilerleyişini anlamak ve tedavi stratejilerini belirlemek için önemlidir. Bu evreleme, hastaların tedaviye yanıtlarını değerlendirmeye ve uzun vadeli sağkalım oranlarını tahmin etmeye yardımcı olabilir.