Larenks kanseri, birçok farklı risk faktörünün etkisiyle gelişebilir. Bir risk faktörü, kanserin oluşma olasılığını artıran herhangi bir durum, davranış veya madde olabilir. Çoğu kanser türü, birçok risk faktörünün birleşimi sonucu meydana gelir. Gırtlak kanseri için en önemli risk faktörü sigara içmektir.
Larenks Kanseri Hangi Yaş Gruplarında Görülür?
Larenks kanseri genellikle 50-60 yaşları arasındaki bireylerde görülür. Erkeklerde kadınlara göre daha yaygındır çünkü erkeklerin sigara içme ve alkol tüketme oranı daha yüksektir. Ancak, son yıllarda kadınlar arasında sigara içme oranı arttığı için gırtlak kanseri kadınlarda da yaygınlaşmaktadır. Bu kanser türü sigara içmeyenlerde ise oldukça nadir görülür.
Larenks Kanseri Risk Faktörlerinin Sıralanması
Risk faktörleri, genellikle en önemli olanlardan en az önemli olanlara doğru sıralanabilir. Ancak bu sıralama her zaman kesin değildir çünkü kanser gelişimini etkileyen birden fazla faktör olabilir.
Bilinen Risk Faktörleri
Aşağıdaki faktörlerin gırtlak kanserine yakalanma riskini artırdığına dair güçlü kanıtlar vardır:
1. Sigara İçmek
Tütün içmek (sigara, puro, pipo ve bidi dahil) gırtlak kanserinin en önemli risk faktörüdür. Sigara içenlerde, ne kadar uzun süre ve ne kadar fazla sigara içildiyse, risk de o kadar artar. Sigara içmeyi bıraktıktan sonra risk zamanla azalır. Ancak, sigara içmeye devam eden kişilerde, gırtlak kanseri tedavisinden sonra ikinci bir baş ve boyun kanseri gelişme riski daha yüksektir.
2. Alkol
Aşırı alkol tüketimi, gırtlak kanseri riskini artırır. Larenks kanseri tedavisinden sonra alkol alımını devam ettirenlerde, ikinci bir gırtlak kanseri gelişme olasılığı daha yüksektir. Alkol tüketimini sınırlamak, kanser riskini azaltabilir.
3. Sigara ve Alkolün Birlikte Kullanımı
Sigara ve alkolün bir arada kullanılması, gırtlak kanseri riskini tek başına sigara içmeye veya alkol tüketmeye göre önemli ölçüde artırır.
4. Asbest
Asbest, bir mineral grubudur ve eski yapı malzemelerinde yaygın olarak kullanılmıştır. Asbest liflerine maruz kalmak, gırtlak kanseri riskini artırabilir. Özellikle madenciler ve imalat sektöründe çalışanlar, asbeste maruz kalma riski taşır.
5. Sülfürik Asit
Sülfürik asit, güçlü bir asit olup, metal işleme, gübre yapımı ve pil üretiminde kullanılır. Sülfürik asit buharına maruz kalan işçilerde gırtlak kanseri gelişme riski daha yüksek olabilmektedir.
Olası Risk Faktörleri
Aşağıdaki faktörler, gırtlak kanseri ile ilişkilendirilen ancak henüz kesin olarak kanıtlanmamış risk faktörleridir. Bu faktörlerin kanser riskini artırıp artırmadığı konusunda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.
1. Gastroözofageal Reflü
Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD), mide asidinin yemek borusuna ve hatta gırtlağa geri kaçmasına yol açar. Bu durum, gırtlak dokularına zarar verebilir ve kanser riskini artırabilir.
2. Ailede Kanser Öyküsü
Ailesinde baş ve boyun kanseri öyküsü olan kişilerin, gırtlak kanseri gelişme olasılığı daha yüksektir. Genetik yatkınlık, kanserin gelişiminde rol oynayabilir.
3. Diyet
Sebze ve meyve tüketimi az olan, aşırı işlenmiş etler ve hayvansal ürünler yiyen kişilerde gırtlak kanseri riski daha yüksek olabilir. Ayrıca sigara içen bireylerde, bu tür bir diyet kanser riskini artırabilir.
4. İnsan Papilloma Virüsü (HPV)
HPV, cinsel ilişki yoluyla bulaşan ve gırtlak dahil vücudun çeşitli bölgelerinde siğillere (papillomlar) neden olabilen bir virüs grubudur. HPV enfeksiyonları, gırtlak kanseri riskini artırabilir.
Bilinmeyen Risk Faktörleri
Aşağıdaki faktörlerin gırtlak kanseri ile bağlantılı olup olmadığı henüz kesin olarak belirlenmemiştir. Bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.
1. Çok Sıcak İçecekler İçmek
Sıcak içeceklerin (70°C’nin üzerinde) sürekli tüketilmesi, gırtlak kanseri riskini artırabilir. Ancak bu konuda daha fazla araştırma gereklidir.
2. Esrar İçmek
Marihuana gibi esrar maddelerinin kullanımı, gırtlak kanseri ile ilişkilendirilmiştir ancak kesin bir bağlantı gösterilememiştir.
3. Endüstriyel Faktörler
Bazı sektörlerde çalışanların, gırtlak kanseri riski taşıdığına dair çalışmalar bulunmaktadır. Özellikle nikel madenciliği, alkol üretimi ve metal işleme gibi alanlarda çalışanlarda risk artabilir.
4. Kimyasallar
Formaldehit, hardal gazı, mineral cam elyafları ve bazı çözücüler gibi kimyasallara maruz kalmanın gırtlak kanseri riskini artırıp artırmadığı konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Sonuç
Larenks kanseri, birçok çevresel ve genetik faktörün birleşimiyle gelişebilir. Sigara içmek, alkol tüketmek ve asbeste maruz kalmak gibi bilinen risk faktörlerinden kaçınmak, kanser riskini önemli ölçüde azaltabilir. Bununla birlikte, bazı faktörler henüz net bir şekilde doğrulanmamıştır ve bu konularda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir. Gırtlak kanseri riski hakkında endişeleriniz varsa, bir sağlık uzmanıyla görüşmek faydalı olacaktır.