Lenfödem, lenf sıvısının normal şekilde akamaması sonucu bir uzvun yumuşak dokularında biriken şişliktir. Genellikle lenf düğümlerinin çıkarıldığı veya kanser tedavisiyle hasar gördüğü bölgelerde meydana gelir. Koltuk altı, boyun, kasık ve pelvis bu bölgeler arasında yer alır. Etkilenen lenf düğümü sayısı arttıkça lenfödem riski de artar.
Lenf Sistemi Nasıl Çalışır?
Lenf sistemi, lenf adı verilen sarımsı, berrak bir sıvıyı taşır. Bu sıvı besin maddeleri, lenfositler ve antikorlar içerir. Lenf, lenf damarları yoluyla vücutta dolaşır ve lenf düğümleri boyunca filtrelenir.
Lenfödemin Nedenleri
Cerrahi Müdahale
Lenf düğümlerinin çıkarıldığı lenf düğümü diseksiyonu lenfödemin yaygın nedenlerinden biridir.
Radyasyon Tedavisi
Lenf düğümlerine uygulanan radyasyon, lenf akışını engelleyerek lenfödem riskini artırabilir.
Kanser Yayılımı
Lenf düğümlerine yayılan kanser, lenf sisteminin işleyişini bozabilir.
Enfeksiyon ve İltihap
Lenf damarlarına zarar veren enfeksiyonlar veya iltihaplanmalar lenfödem gelişimine neden olabilir.
Yaralanmalar
Lenf düğümlerinde oluşan yaralanmalar da risk faktörleri arasında yer alır.
Lenfödem Riski Taşıyan Kanser Türleri
Meme, lenfoma, melanoma, rahim, prostat, vulvar ve yumurtalık kanserlerinin tedavileri sonrası lenfödem görülebilir.
Lenfödem Belirtileri
- Kol veya bacakta, parmakları da kapsayabilecek şişlik
- Ağırlık, dolgunluk veya baskı hissi
- Ağrı veya yanma
- Deride gerginlik veya sıcaklık
- Eklem hareketlerinde kısıtlılık
- Cilt kalınlaşması veya sertleşmesi
- Takıların ve kıyafetlerin sıkı gelmesi
Tanı
Fiziksel Muayene
Şişlik ve çevre ölçümü ile diğer uzuvla karşılaştırma yapılır.
Görüntüleme Testleri
- MR
- BT taraması
- Ultrason
Lenfödemin Önlenmesi ve Yönetimi
Lenf sisteminde kalıcı hasar olsa bile lenfödemin kötüleşmesi engellenebilir.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmeyen lenfödem, selülit ve lenfanjit gibi enfeksiyonlara yol açabilir.
Lenfödem Tedavi Amaçları
- Şişliği azaltmak
- Ağrıyı hafifletmek
- Hastalığın ilerlemesini durdurmak
- Enfeksiyonları önlemek
- Uzuv hareketini iyileştirmek
Cilt Bakımı
- Düzenli temizlik
- Güneş koruması
- Nemlendirici kullanımı
- Kesik, yanık ve böcek ısırıklarından korunma
- Uygun giyim ve ayakkabı kullanımı
- Fiziksel travmalardan kaçınma
Kompresyon Giysileri
Lenf dolaşımını destekleyen basınç giysileri, uzman önerisiyle kullanılmalıdır. Özellikle uçak yolculuğunda tercih edilmelidir.
Egzersiz
Hafif egzersiz ve esneme hareketleri lenf akışını artırır. Egzersiz sırasında kompresyon giysisi giyilmesi önerilir.
Sağlıklı Vücut Ağırlığı
Fazla kilo lenfödem riskini artırır. Dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite önerilir.
Sargı ve Bandajlar
Şişliğin azaltılmasında ve tekrar oluşumunun önlenmesinde etkilidir. Doğru teknik için fizyoterapiste danışılmalıdır.
Uzvun Yüksekte Tutulması
Lenfin akışını desteklemek için etkilenen uzuv yüksekte tutulabilir.
Manuel Lenf Drenajı (MLD)
Lenf akışını kolaylaştıran özel bir masaj türüdür. Uzman terapist tarafından uygulanmalı veya öğretilmelidir.
Karmaşık Dekonjestif Tedavi (CDT)
Manuel lenf drenajı, cilt bakımı, kompresyon bandajı, egzersiz ve kompresyon giysilerinin kombinasyonudur.
Kompresyon Cihazları
Pompa sistemiyle çalışan cihazlar sıvının hareketini teşvik eder. Profesyonel gözetim altında kullanılmalıdır.
Lazer Tedavisi
Lenfödem ve cilt sertliğini azaltmaya yardımcı olabilir. Düşük seviyeli lazerler uzman terapist tarafından uygulanır.
Liposuction
Yağ ve sıvı birikiminin fazla olduğu durumlarda uygulanabilir. Kalıcı kompresyon kullanımı gerektirir.
Lenfovenöz Bypass
Lenf damarlarının yakındaki damarlara bağlanmasıyla yapılan cerrahidir. Şişliği kalıcı olarak azaltabilir.
Lenf Nodu Nakli
Köprücük kemiği veya boyundan alınan lenf nodlarının etkilenen bölgeye taşınmasıyla yapılır. Klinik çalışmalarla araştırılmaktadır.