Paratiroid kanseri teşhisi, hastalığın nedenini belirleme sürecini içerir. Genellikle aile hekiminize yapılan bir ziyaretle başlayan bu süreç, doktorun semptomlarınızı sorması ve fiziksel muayene yapması ile devam eder. Bu aşamadan sonra, doktorunuz sizi bir uzmana yönlendirebilir veya çeşitli testler isteyebilir. Paratiroid kanseri tanısı koymak zordur çünkü bu kanser türü, kanserli olmayan paratiroid tümörleriyle benzer semptomlara neden olabilir.
Sağlık Geçmişi ve Fiziksel Muayene
Paratiroid kanseri tanısının ilk aşaması, sağlık geçmişinizin ve semptomlarınızın dikkatlice gözden geçirilmesidir. Doktorunuz size aşağıdaki soruları sorabilir:
- Hiperparatiroidizm (aşırı aktif paratiroid bezleri), hiperkalsemi (kandaki fazla kalsiyum) veya paratiroid kanserini düşündüren semptomlarınız var mı?
- Aile geçmişinizde, paratiroid tümörleri veya paratiroid kanseri var mı?
- Multipl endokrin neoplazi (MEN), hiperparatiroidizm-çene tümörü sendromu (HPT-JT) veya ailevi izole hiperparatiroidizm gibi kalıtsal hastalıklar var mı?
- Daha önce baş ve boyun bölgesine radyasyon tedavisi alıp almadınız?
Fiziksel muayene, paratiroid kanserinin belirtisi olabilecek herhangi bir bulguya odaklanır. Doktorunuz, boynunuzda herhangi bir yumru olup olmadığını kontrol edebilir ve kan basıncınızı ölçebilir.
Kan Kimyası Testleri
Kan kimyası testleri, kandaki belirli kimyasalları ölçerek organların ne kadar iyi çalıştığını gösterir. Paratiroid kanserini teşhis etmek için kullanılan bazı kan kimyası testleri şunlardır:
Kalsiyum Seviyeleri
Kanda fazla kalsiyum (hiperkalsemi) olup olmadığını belirlemek için kalsiyum seviyesi ölçülür. 14 mg/dL’yi aşan kalsiyum seviyeleri, paratiroid kanserinin olabileceğini gösterir.
Paratiroid Hormonu (PTH) Seviyeleri
PTH seviyeleri, paratiroid kanserini teşhis etmek için ölçülür. Çok yüksek PTH seviyeleri (normalden 5-10 kat daha yüksek) paratiroid kanserinin bir işareti olabilir.
Alkalen Fosfataz (ALP) ve Fosfor
Kalsiyum ve PTH seviyeleriyle birlikte ölçülen ALP ve fosfor, hiperparatiroidizmden kaynaklanan kemik aktivitesini gösterir. Yüksek ALP seviyesi, kemiklerde artan aktiviteyi, düşük fosfor seviyesi ise hiperkalsemiyi işaret edebilir.
İdrar Tahlili
İdrar tahlili, idrarda bulunan maddeleri ölçerek böbreklerin nasıl çalıştığını ve idrarda fazla kalsiyum olup olmadığını kontrol eder. Hiperkalsiüri, hiperparatiroidizmden kaynaklanabilir ve paratiroid kanseri tanısında önemli bir bulgu olabilir.
Paratiroid Tarama
Paratiroid taraması, nükleer tıp görüntüleme kullanarak paratiroid bezlerinin resimlerini çeker. Bu test, aşırı aktif paratiroid bezlerini ve tümörleri tespit etmek için kullanılır. Teknetyum-99m sestamibi adlı radyoaktif madde, damardan enjekte edildikten sonra vücutta yayılır ve paratiroid bezleri tarafından emilir. Gama kamerası, bu radyoaktif alanları görüntüler.
Paratiroid taraması, genellikle tek foton emisyonlu bilgisayarlı tomografi (SPECT) ile birlikte yapılır ve 3 boyutlu görüntüler oluşturulur.
Ultrason
Ultrason, yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak vücudun belirli bölgelerinin görüntülerini oluşturur. Bu test, paratiroid adenomları ve boyundaki anormallikler gibi sorunları tespit etmek için kullanılır.
BT Taraması
Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması, vücudun iç organlarının ve dokularının detaylı görüntülerini oluşturur. BT taraması, tümörlerin yerini ve boyutunu belirlemek için kullanılır ve özellikle paratiroid kanserinin vücudun diğer bölgelerine, örneğin akciğerler veya karaciğer gibi yerlere yayılıp yayılmadığını tespit etmek için yapılır.
Paratiroid Bezini Çıkarmak İçin Yapılan Ameliyat
Paratiroid kanseri tanısını kesin olarak koyabilmek için genellikle ameliyat gerekir. Bu ameliyat “paratiroidektomi” olarak adlandırılır ve paratiroid bezlerinin tamamen çıkarılmasını içerir. Çıkarılan doku, bir laboratuvara gönderilir ve bir patolog, dokuları mikroskop altında inceleyerek kanserli olup olmadığını belirler. Paratiroid kanseri ve paratiroid adenomu arasındaki farkı anlamak için biyopsi kullanmak genellikle önerilmez.
MR (Manyetik Rezonans Görüntüleme)
Manyetik rezonans görüntüleme (MRI), güçlü manyetik kuvvetler ve radyofrekans dalgaları kullanarak organların ve dokuların kesitsel görüntülerini oluşturur. MRI, paratiroid kanserinin vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını tespit etmek için kullanılabilir.
Kemik Tarama
Kemik taraması, kemiklerin resmini oluşturmak için radyoaktif maddeler kullanır. Bu test, paratiroid kanserinin kemiklere yayılıp yayılmadığını (kemik metastazı) kontrol etmek için kullanılır.
Sonuç
Paratiroid kanseri teşhisi, çeşitli testler ve görüntüleme yöntemleri ile konulabilir. Tanı süreci, kanserin evresinin belirlenmesi ve tedavi planının oluşturulması açısından kritik öneme sahiptir. Eğer paratiroid kanserinden şüpheleniliyorsa, doğru tanı için çeşitli testler ve muayeneler gereklidir. Erken teşhis, tedavi sürecini daha etkili hale getirebilir.