Sepsis, enfeksiyona karşı vücudun anormal bir yanıt vermesiyle ortaya çıkan ciddi bir durumdur. Bağışıklık sistemi enfeksiyona karşı aşırı tepki verdiğinde ya da enfeksiyonla etkili şekilde savaşamadığında, iltihap tüm vücuda yayılabilir. Bu süreç kontrol altına alınmazsa, organ yetmezliğine ve yaşamı tehdit eden bir duruma dönüşebilir: septik şok.
Sepsis Neden Olur?
Sepsis, çoğunlukla bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle gelişir. Ancak mantarlar ve virüsler de sepsise yol açabilir. Enfeksiyonlar şu yollarla vücuda yayılabilir:
- Akciğerler
- İdrar yolları
- Kan dolaşımı
- Tıbbi cihazlar (kateter, damar yolu iğnesi)
- Cerrahi işlemler
Kanser ve Sepsis Riski
Kanser hastalarında sepsis riski daha yüksektir. Bunun başlıca nedenleri:
- Zayıflamış bağışıklık sistemi
- Lösemi ve diğer kan kanserleri
- Kemoterapi gibi bağışıklık sistemini baskılayan tedaviler
Bazı durumlarda koruyucu antibiyotikler, sepsis riskini azaltmak için reçete edilebilir.
Sepsis Belirtileri
Erken Sepsis Belirtileri
- Bilinç bulanıklığı ve konfüzyon
- Huzursuzluk
- Ateş
- Titreme
- Sıcak cilt
- Hızlı kalp atışı
- Hızlı nefes alıp verme
- Düşük tansiyon
- Ciltte döküntü
Septik Şok Belirtileri
Sepsis ilerlediğinde aşağıdaki semptomlar gelişebilir:
- Vücut ısısında düşme
- Serin ve soluk ekstremiteler
- Ciltte morarma ya da kanama
- Az ya da hiç idrar çıkışı
- Bilinç kaybı veya koma
Bu belirtiler fark edildiğinde zaman kaybetmeden tıbbi yardım alınmalıdır.
Sepsis Tanısı
Sepsis tanısı, belirtilere ve bazı tanı testlerine göre konur. Kullanılan başlıca testler şunlardır:
Tanı Yöntemleri
- Fiziksel muayene
- Tam kan sayımı (CBC)
- Kan kültürü
- Kan gazları (oksijen düzeyini ölçmek için)
- Kan kimyası testleri
- İdrar tahlili ve kültürü
- Cilt, ağız, dışkı veya IV giriş yerinden kültür örnekleri
- Göğüs röntgeni
- Elektrokardiyogram (EKG)
- Bilgisayarlı tomografi (BT)
Sepsis ve Septik Şok Tedavisi
Sepsis veya septik şok tanısı konduğunda, tedavi vakit kaybetmeden başlatılır. Tedavi genellikle yoğun bakım ünitesinde yapılır ve hastanın yaşamsal bulguları sürekli izlenir.
Kan Basıncını Destekleme
- İntravenöz sıvı tedavisi (damar yoluyla sıvı verilmesi)
- Vazopressör ilaçlar (kan basıncını artırmak için)
- Kortikosteroidler (iltihabı azaltmak ve bağışıklık yanıtını düzenlemek için)
Enfeksiyonu Kontrol Altına Alma
- Geniş spektrumlu intravenöz antibiyotikler
- Enfeksiyonun kaynağına yönelik müdahaleler (kateterin çıkarılması, cerrahiyle apse boşaltılması veya ölü dokunun alınması)
Destekleyici Tıbbi Tedaviler
- Oksijen tedavisi
- Gerekirse mekanik ventilasyon
- Böbrek yetmezliği durumunda diyaliz tedavisi
Sonuç
Sepsis ve septik şok, erken tanı ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Ancak hızlı ilerleyebilen ve hayati risk taşıyan bu durumlar için uyanık olmak ve şüpheli belirtilerde vakit kaybetmeden sağlık ekibiyle iletişime geçmek büyük önem taşır.