Yutma Sorunları Nedir?
Bazı kanser türleri veya kanser tedavileri baş ve boyun bölgelerini etkileyerek yutmayı zorlaştırabilir. Yutma zorluğuna disfaji adı verilir ve bu durum yemek yeme ve sıvı alımını etkileyebilir.
Yutma Sorunlarının Nedenleri
Tümör Kaynaklı Nedenler
- Boğazda veya yemek borusunda tümörün bulunması
- Tümörün yutma yolunu tıkaması
Kanser Tedavilerine Bağlı Nedenler
- Kemoterapi, radyoterapi veya cerrahi müdahaleler
- Baş, boyun ve göğüs bölgesine uygulanan radyasyon veya ilaçlar nedeniyle gelişen durumlar:
- Ağız mukozasında iltihaplanma (stomatit)
- Boğazda şişme (mukozit)
- Yemek borusunda iltihap (özofajit)
- Ağız kuruluğu (kserostomi)
- Enfeksiyonlar
- Boğaz veya yemek borusu sıkışması
Yutma Sorunlarının Belirtileri
Disfaji Belirtileri
- Yutkunurken öksürük, boğulma, öğürme veya kusma
- Boğazda yiyecek takılması hissi
- Yutmaya başlamada zorluk
- Yiyecekleri ağzın içinden boğaza aktaramama
- Yiyeceklerin yanaklara sıkışması
- Boğaz ağrısı
Belirtiler şiddetlenirse veya uzun sürerse sağlık ekibinize danışmalısınız.
Yutma Sorunlarının Tanısı
Tanı Süreci
- Fiziksel muayene
- Kayıtlı diyetisyen ve konuşma terapistinin değerlendirmesi
- Yutma değerlendirmesi (özel röntgen testleri ile yapılır)
Yutma Sorunlarının Yönetimi
Sağlık Ekibi ile İletişim
- Kayıtlı diyetisyen ile beslenme planı oluşturulması
- Ağrıyı azaltmak için gargara veya ilaçlar
- Konuşma terapistinden yutma teknikleri eğitimi
Beslenme Alışkanlıklarının Düzenlenmesi
Yutmayı Kolaylaştıracak Yiyecek Seçimleri
- Yumuşak ve pürüzsüz besinler (yoğurt, patates püresi)
- Sos veya et suyu eklenmiş yiyecekler
- Yüksek protein ve kalori içeren gıdalar (puding, sütlü tatlılar, kremalı çorbalar)
- Kurabiye gibi yiyeceklerin sıvıya batırılarak yumuşatılması
Kaçınılması Gereken Yiyecekler
- Sert ve kuru besinler (patates cipsi, simit, kraker)
- Baharatlı ve asitli gıdalar
- Alkol ve tütün
- Yüksek şekerli yiyecekler (özellikle ağız kuruluğu varsa)
Yeme Alışkanlıkları
- Yiyecekleri küçük lokmalar halinde tüketin
- Tamamen çiğneyip yutmadan yeni lokma almayın
- Sıvılara koyulaştırıcılar ekleyin
- Soğuk veya oda sıcaklığındaki gıdaları tercih edin
- Yemek sırasında dik oturun
- Yemek yerken dikkat dağıtıcı unsurlardan kaçının
Ne yediğinizi ve nasıl yediğinizi değiştirmeden önce bir diyetisyene danışmanız önerilir.
Tüple Beslenme
Yutma güçlüğü ciddi boyuttaysa, sıvı gıdaların mideye veya bağırsağa doğrudan verilmesini sağlayan tüple beslenme önerilebilir. Bu yöntem:
- Beslenme ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olur
- Yeme ve içmenin çok zor olduğu durumlarda geçici bir çözüm sunar
- Aşırı kilo kaybı durumlarında tercih edilir