Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemisi (ALL), kanın ve kemik iliğinin kanseridir. ALL, lenfosit adı verilen beyaz kan hücrelerinin anormal şekilde çoğalmasıyla başlar. ALL’nin alt tiplerinin belirlenmesi, tedavi sürecinin doğru bir şekilde planlanmasına yardımcı olur. Bu yazıda, çocukluk çağı ALL’nin Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından tanımlanan alt tiplerini inceleyeceğiz.
ALL’nin WHO’ya Göre Alt Tipleri
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), ALL’yi hücrelerin mikroskop altında nasıl göründüğüne, hangi tür hücrelerin dahil olduğuna (B veya T hücresi) ve hücrelerin ne kadar olgunlaştığına göre sınıflandırır. Hücrelerin olgunlaşma durumu, olgunlaşmamış hücrelerin olgun hücrelere dönüşmesini ifade eden farklılaşma sürecine dayanır.
B-Hücresi ALL
B-hücresi ALL, en yaygın ALL türüdür ve B-lenfositlerinden kaynaklanır. Bu alt tipte, hücreler B hücrelerinin erken veya ileri evrelerinde olabilir.
B-hücresi ALL Alt Tipleri:
- Öncü B Hücresi (Erken Pre-B) ALL
Bu alt tipte, B hücreleri henüz erken evrede olup olgunlaşmamıştır. - Pro B-Hücresi ALL
Bu alt tipte, B hücreleri bir miktar olgunlaşmış ancak hala tam olarak gelişmemiştir. - Olgun B Hücreli ALL
Bu alt tip, B hücrelerinin olgunlaşmış versiyonlarıyla ilişkili olup, genellikle daha ileri evrelerde görülür.
B-Lenfoblastik Lösemi
B-lenfoblastik lösemi, ALL’nin en yaygın türüdür. B-hücresi ALL, genetik değişikliklere bağlı olarak farklı alt tiplere ayrılabilir.
B-Lenfoblastik Lösemi Alt Tipleri:
- Tekrarlayan Genetik Anormallikleri Olan B-Lenfoblastik Lösemi
Bu türde, kanserli hücrelerde genetik değişiklikler bulunur. - t(9;22)(q34.1;q11.2); BCR-ABL1 ile B-Lenfoblastik Lösemi
BCR-ABL1 translokasyonu, bu türde hücrelerin genetik yapısındaki önemli bir değişikliği gösterir. - t(v;11q23.3) İçeren B-Lenfoblastik Lösemi; KMT2A Yeniden Düzenlendi
KMT2A genindeki bir yeniden düzenleme, bu tür ALL’yi tanımlar. - Hiperdiploidili B-Lenfoblastik Lösemi
Bu türde, hücrelerde normalden fazla kromozom bulunur. - Hipodiploidili B-Lenfoblastik Lösemi
Bu türde, hücrelerin kromozom sayısı normalin altındadır. - t(5;14)(q31.1;q32.3); IL3-IGH ile B-Lenfoblastik Lösemi
IL3-IGH translokasyonu bu türün belirleyicisidir. - t(1;19)(q23;p13.3) İçeren B-Lenfoblastik Lösemi; TCF-PBX1
TCF-PBX1 translokasyonu bu tür ALL’yi tanımlar. - B-Lenfoblastik Lösemi, BCR-ABL1 Benzeri
BCR-ABL1 benzeri özellikler gösteren B-lenfoblastik lösemi türüdür. - iAMP21’li B-Lenfoblastik Lösemi
iAMP21 (ikincil amplifikasyon 21) genetik değişikliği gösteren bir ALL türüdür.
T-Hücresi ALL
T-hücresi ALL, T-lenfositlerinden kaynaklanır ve genellikle B-hücresi ALL’ye göre daha az yaygındır. Bu tür ALL, genellikle daha erken yaşlarda ve daha karmaşık genetik değişikliklerle ilişkilidir.
T-Hücresi ALL Alt Tipleri:
- Erken T Hücreli Önce Lenfoblastik Lösemi
Bu alt tip, T hücrelerinin erken evrelerinde olan lenfoblastlarla ilişkilidir.
Genetik Değişiklikler ve Translokasyonlar
ALL’nin tedavisinde, hücrelerin genetik özellikleri önemli bir rol oynar. WHO sınıflandırması, kromozomların translokasyonu (yeniden düzenlenmesi) gibi genetik değişiklikleri de dikkate alır. Bu genetik değişiklikler, hastalığın seyrini ve tedaviye verilen yanıtı etkileyebilir. BCR-ABL1, KMT2A, ve iAMP21 gibi genetik değişiklikler, ALL’nin daha spesifik alt tiplerini tanımlar ve tedavi stratejilerini yönlendirir.
Sonuç
Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemisi (ALL), farklı alt tiplerle sınıflandırılır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), bu alt tipleri hücre türüne (B hücresi veya T hücresi) ve hücrelerin olgunlaşma derecesine göre tanımlar. Ayrıca genetik değişiklikler ve kromozomal translokasyonlar da ALL’nin sınıflandırılmasında önemli bir rol oynar. Çocuğunuzun ALL alt tipini belirlemek, doğru tedavi yöntemlerinin seçilmesinde ve hastalığın daha iyi yönetilmesinde kritik bir adımdır.