Tekrarlayan (nükseden) çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemi (ALL), tedaviden sonra kanserin geri dönmesi durumudur. Primer refrakter hastalık ise, kanserin ilk tedaviye yanıt vermemesi veya remisyona girmemesi anlamına gelir. Tekrarlayan veya dirençli ALL tedavisi, hastalığın seyrine ve önceden yapılan tedavilere bağlı olarak farklılık gösterebilir.
Tekrarlayan Çocukluk Çağı ALL Tanımı
Tekrarlayan çocukluk çağı ALL, kanserin kemik iliğinde veya vücudun diğer bölgelerinde geri dönmesi anlamına gelir. Bu geri dönüş, medüller (kemik iliğinde) veya ekstramedüller (kemik iliği dışında) olabilir. Ayrıca ALL, merkezi sinir sistemi (MSS) veya testisler gibi vücudun farklı bölgelerine yayılabilir.
Tekrarlayan veya Dirençli ALL Tedavisinin Belirleyici Faktörleri
Tekrarlayan çocukluk çağı ALL tedavisi ve prognozu, birkaç faktöre bağlıdır:
- Çocuğun daha önce aldığı tedavi
- Lösemi hücrelerinin kemik iliğinde mi yoksa dışında mı geri geldiği
- Tedaviden sonra geçen süre
- ALL’nin alt türü ve genetik özellikleri
Teker tekrarlayan Çocukluk Çağı ALL Tedavi Yöntemleri
Tekrarlayan ALL tedavisinde kullanılan yöntemler, çocuğun durumuna, daha önce aldığı tedavilere ve hastalığın yayılma biçimine göre değişir. Genellikle tedavi, yeniden indüksiyon kemoterapisi, konsolidasyon ve bakım tedavisini içerir. Ayrıca, beyin veya omurilik sıvısında geri gelen ALL için merkezi sinir sistemi (CNS) tedavisi uygulanabilir. Daha agresif vakalarda ise kök hücre nakli veya radyasyon tedavisi gibi tedavi seçenekleri kullanılır.
Yeniden İndüksiyon Kemoterapisi
Tekrarlayan çocukluk çağı ALL tedavisinin ilk aşaması, yeniden indüksiyon kemoterapisi (reindüksiyon tedavisi) ile başlar. Bu tedavi, lösemi hücrelerini yok etmeye yönelik güçlü ilaçlar içerir. Reindüksiyon kemoterapisinde kullanılan bazı ilaçlar şunlardır:
- Vinkristin (Oncovin)
- Pegaspargaz (Oncaspar), Asparaginaz (Kidrolase), Asparaginaz Erwinia (Erwinase)
- Doksorubisin (Adriamisin)
- Siklofosfamid (Procytox)
- Sitarabin (Cytosar)
- Etoposid (Vepesid, VP-16)
- Prednizon
- Deksametazon (Decadron, Dexasone)
Merkezi Sinir Sistemi Tedavisi (MSS Tedavisi)
ALL beyin veya omurilikte geri döndüğünde, MSS tedavisi uygulanır. Bu tedavi, ilaçların doğrudan beyin omurilik sıvısına verilmesiyle yapılır ve intratekal kemoterapi olarak adlandırılır.
Kök Hücre Nakli
Kök hücre nakli, tekrarlayan veya tedaviye dirençli ALL hastalarında kullanılır. Özellikle ALL, kemik iliği dışında geri döndüğünde veya T hücreli ALL vakalarında bu tedavi önemli bir seçenek olabilir. Çocuğunuzun bağışçıdan uygun kök hücre alıp almayacağına göre, nakil işlemi yapılabilir.
Hedefli Terapi
Hedefli tedavi, kanser hücrelerindeki belirli molekülleri hedef alarak tedavi sağlar. Bu tedavi genellikle Philadelphia kromozomu olmayan tekrarlayan veya dirençli ALL’li çocuklarda kullanılır. Hedefli tedavi ilaçlarından biri Blinatumomab (Blincyto) olabilir. Bu ilaç, kanser hücrelerinin büyümesini engellemeye yardımcı olur.
İmmünoterapi
İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanserle savaşma yeteneğini artırmayı amaçlar. CAR T hücre terapisi, bir tür immünoterapidir ve B hücreli ALL tedavisinde kullanılır. Tisagenlecleucel (Kymriah) gibi CAR T hücre tedavisi, diğer tedavilere yanıt vermeyen ALL vakalarında kullanılabilir. Bu tedavi, T hücrelerini modifiye ederek lösemi hücrelerine saldırmalarını sağlar.
Radyasyon Tedavisi
Tekrarlayan ALL vakalarında, özellikle ALL kemik iliği dışında geri döndüğünde radyasyon tedavisi uygulanabilir. Bu tedavi, genellikle ekstramedüller ALL vakalarında ve özellikle merkezi sinir sistemi veya testislere yayılan hastalıklarda kullanılır. Ancak bu tedavi genellikle önceki tedavilere yanıt alınamadığında tercih edilir.
Sonuç
Tekrarlayan veya dirençli çocukluk çağı ALL tedavisi, genellikle agresif bir yaklaşım gerektirir ve tedavi süreci, çocuğun önceki tedavilere verdiği yanıta ve ALL’nin yayılma şekline göre belirlenir. Yeniden indüksiyon kemoterapisi, kök hücre nakli, hedefli tedavi, immünoterapi ve radyasyon tedavisi gibi seçenekler, tedavi planının önemli bileşenleridir. Her bir tedavi seçeneği, çocuğun durumuna özel olarak özelleştirilir.