Çocukluk çağı lösemisi, çeşitli evrelerde gelişebilir. Bu evreler, hastalığın tedavi edilmemiş, remisyonda, tekrarlayan veya refrakter olduğu durumu tanımlar. Her evre, tedavi süreci ve hastalığın seyrini anlamada önemli bir rol oynar. İşte çocukluk lösemisinin evreleri hakkında bilmeniz gerekenler.
Tedavi Edilmemiş Çocukluk Lösemisi
Tedavi edilmemiş çocukluk lösemisi, löseminin henüz teşhis edilmediği ve tedavi edilmediği durumu ifade eder. Bu evre aşağıdaki özelliklerle tanımlanabilir:
- Normal kan hücrelerinin sayısı düşük olabilir.
- Akut lenfositik lösemide (ALL), kemik iliğindeki hücrelerin %25’inden fazlası blastlardır (olgunlaşmamış beyaz kan hücreleri).
- Akut miyeloid lösemide (AML), kemik iliğindeki hücrelerin %20’sinden fazlası blastlardır.
- Çocuğun lösemiye dair belirtileri ve semptomları olabilir.
Doktorlar, tam kan sayımı (CBC) testini kullanarak bu durumu değerlendirir ve kan hücresi sayımlarını kontrol eder.
Remisyon
Çocukluk çağı lösemisinin tedavisinin ardından hastalığın gerilemesi mümkün olabilir. Remisyon, löseminin iyileştiği ve hastalığın aktif olmadığını gösteren bir evredir.
Tam Remisyon
Tam remisyon, hastalığın tamamen kontrol altına alındığı evredir ve aşağıdaki şartları içerir:
- Kan hücrelerinin sayısı normaldir veya normale yakındır.
- Kemik iliğindeki hücrelerin %5’inden azı blastlardır.
- Çocuğun genel sağlık durumu iyidir; yorgunluk, kilo kaybı, ateş, kansızlık ve kanama gibi semptomlar yoktur.
- Lösemi, beyinde, omurilikte veya vücudun diğer bölgelerinde bulunmaz.
Kısmi Remisyon
Kısmi remisyon, löseminin tam olarak ortadan kalkmadığı ancak önemli bir iyileşme kaydedildiği evredir. Bu durumda, kemik iliğindeki hücrelerin %25’inden azı blastlardır.
Minimal Rezidüel Hastalık (MRD)
Minimal rezidüel hastalık (MRD), tedavi sonrası kemik iliğinde kalan lösemi hücrelerini ifade eder. Bu hücreler, mikroskop gibi standart testlerle görülemez, ancak daha hassas testler (akış sitometrisi veya PCR gibi) ile tespit edilebilir. MRD, tedaviye yanıtı ölçmek için kullanılır ve az miktarda MRD bulunan çocuklarda, hastalığın nüks etme riski daha yüksektir.
Aktif Hastalık
Aktif hastalık, kemik iliğindeki hücrelerin %5’inden fazlasının blast olması durumudur. Bu terim, löseminin tedavi sırasında veya tedavi sonrasında geri dönmesi anlamına gelir.
Tekrarlayan (Nükseden) Hastalık
Tekrarlayan hastalık, löseminin tedaviden sonra remisyona girdikten sonra geri gelmesi durumudur. Çocuklarda lösemi, kemik iliği, kan veya vücudun diğer bölgelerinde yeniden ortaya çıkabilir.
- Lösemi, merkezi sinir sistemi (MSS) gibi vücut bölgelerine yayıldığında veya erkek çocuklarında testislerde geri gelebilir.
Refrakter Hastalık
Refrakter hastalık, kanserin tedaviye dirençli olduğu veya tedaviye yanıt vermediği durumu ifade eder. Lösemi tedavi sonrasında tam remisyona girmediğinde, bu durum refrakter hastalık olarak adlandırılır.
Merkezi Sinir Sistemi (MSS) Hastalığı
MSS hastalığı, löseminin beyne veya omuriliğe yayılması durumunu tanımlar. Beyin omurilik sıvısındaki (BOS) beyaz kan hücrelerinin (WBC) sayısıyla değerlendirilir. MSS hastalığı, aşağıdaki durumları ifade eder:
- CNS 1: CSF’de patlama yok.
- CNS 2: BOS’ta blastlar ile WBC sayısı 5/mL’den az.
- CNS 3: BOS’ta blastlarla birlikte WBC sayısı 5/mL veya daha fazla, veya löseminin MSS’ye yayıldığına dair işaretler vardır.
Sonuç
Çocukluk çağı lösemisinin evreleri, tedavi sürecini anlamada önemli bir rol oynar. Her evre, tedaviye yanıtı ve hastalığın seyrini gösterir. Tedavi ve izleme süreci, her evreye özel yaklaşımlar gerektirir.