Endoskopi, vücudun içini görüntülemek veya tedavi amacıyla yapılan bir işlemdir. Bu işlemde, ucunda ışık olan ince, içi boş bir tüp olan endoskop kullanılır. Bazı endoskoplarda küçük bir video kamerası bulunur ve bu kamera görüntüyü bir ekrana yansıtır. Endoskoplar esnek ya da sert olabilir ve her biri vücudun farklı bölümlerini incelemek için tasarlanmıştır.
Endoskopi neden yapılır?
Endoskopi aşağıdaki amaçlarla yapılabilir:
- Organların veya yapıların iç kısmını doğrudan görüntülemek
- Biyopsi amacıyla doku örneği almak
- Kanamayı kontrol etmek, küçük tümörleri veya büyümeleri çıkarmak
- Kanserin yayılım derecesini (evresini) belirlemek
- Kanser tedavisinin etkisini değerlendirmek veya takip amacıyla kullanmak
- Kanamayı durdurmak ya da tıkanıklıkları gidermek gibi semptomları hafifletmek
Endoskopi çeşitleri
Endoskopi türleri, incelenen veya tedavi edilen vücut bölümüne göre adlandırılır. Bunlar şunlardır:
Artroskopi
Eklemlerin incelenmesinde kullanılır.
Bronkoskopi
Trakea, bronşlar ve bazı bronşiyollerin görüntülenmesi amacıyla yapılır.
Kolonoskopi
Kalın bağırsağın incelenmesinde kullanılır.
Kolposkopi
Rahim ağzı ve vajinanın değerlendirilmesi için yapılır.
Sistoskopi
Mesane ve üretrayı görüntülemek için kullanılır.
Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP)
Pankreas ve safra yollarının görüntülenmesini sağlar.
Özofagoskopi
Yemek borusunun değerlendirilmesinde kullanılır.
Bakınız : Özofagoskopi nedir?
Gastroskopi
Yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağını görüntülemek için yapılır.
Histeroskopi
Rahim içinin görüntülenmesini sağlar.
Laparoskopi
Karın veya pelvis bölgesine bakmak için uygulanır.
Laringoskopi
Ses kutusu ve ses tellerini incelemek için yapılır.
Mediastinoskopi
Mediasten (akciğerler arası boşluk) ve lenf düğümlerinin görüntülenmesi amacıyla kullanılır.
Bakınız : Mediastinoskopi ve mediastonomi hakkında detaylı bilgi
Panendoskopi
Yutak, gırtlak, yemek borusu, trakea ve bronşların birlikte incelenmesini sağlar.
Proktoskopi
Rektumun görüntülenmesinde kullanılır.
Sigmoidoskopi
Sigmoid kolon ve rektumun incelenmesi için yapılır.
Torakoskopi
Göğüs boşluğunun görüntülenmesi için uygulanır.
Detaylı Bilgi : Torakoskopi nedir?
Endoskopi nasıl yapılır?
Endoskopi işlemi, incelenecek vücut bölgesine göre doktor muayenehanesi, klinik veya hastanede yapılabilir. Lokal veya genel anestezi kullanılabilir.
Hazırlık süreci, yapılacak endoskopi türüne bağlıdır. Bazı durumlarda özel hazırlık gerekmezken, bazen işlem öncesinde aç kalmak, müshil almak veya lavman yapılması gerekebilir. İşlem sırasında rahatlamanız için sakinleştirici ilaçlar verilebilir.
Endoskop, vücuttaki doğal bir açıklıktan (ağız, anüs, üretra) ya da küçük bir kesi yoluyla yerleştirilir. Endoskop içinden geçen aletlerle küçük doku örnekleri alınabilir veya büyümeler çıkarılabilir.
Alınan biyopsi örnekleri laboratuvarda mikroskop altında incelenir.
İşlem sonrası bakım, uygulanan endoskopi türüne göre değişiklik gösterir.
Endoskopi sonrası olası yan etkiler
Endoskopi genellikle güvenli bir işlemdir, ancak nadiren şu yan etkiler görülebilir:
- Ağrı
- Kanama
- Enfeksiyon
- Doku yırtılması
- Anestezi veya sedasyona karşı alerjik reaksiyon
Sonuçların anlamı nedir?
Eğer biyopsi yapıldıysa, patoloji raporunda hücrelerin tipi ve özellikleri değerlendirilir. Hücrelerin normal, anormal ya da kanserli olup olmadığı belirlenir.
Hücreler kanserli ise, tümörün tipi, büyüme hızı ve yayılım derecesi belirlemek amacıyla daha fazla test yapılabilir.
Sonuç anormal olursa ne olur?
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda doktorunuz daha ileri testler, takip muayeneleri veya ek tedaviler önerebilir.
Çocuklar için özel hususlar
Çocukları endoskopi öncesi hazırlamak, kaygı düzeylerini azaltabilir, iş birliğini artırabilir ve başa çıkma becerilerinin gelişmesine yardımcı olabilir. Bu hazırlık süreci, çocuğa işlem sırasında neler olacağını, ne hissedeceğini, göreceğini ve duyacağını anlatmayı içerir.
Çocuğun yaşı ve önceki deneyimlerine göre uygun bilgilendirme ve destek sağlanmalıdır.