Göz kanseri, çeşitli faktörlerden etkilenebilen bir hastalıktır. Belirli davranışlar, çevresel etmenler ve genetik faktörler, göz kanseri riskinizi artırabilir. Bu yazıda, göz kanseri riskini artırabilecek faktörleri ve bazı önlemleri inceleyeceğiz.
Göz Kanseri Riskini Artıran Faktörler
1. Birincil Edinilmiş Melanozis
Birincil edinilmiş melanozis (PAM), gözün konjonktiva adı verilen kısmında daha fazla melanosit bulunan bir durumdur. Melanositler, cilt, saç ve gözlere renk veren hücrelerdir. PAM, genellikle açık renkli cilde, saça veya göze sahip kişileri etkiler ve konjonktiva melanomu gibi göz kanserlerine yol açabilir.
2. Göz Melanositozu
Göz melanositozu, doğuştan gelen nadir bir göz rahatsızlığıdır. Bu rahatsızlığa sahip kişilerde, gözlerinde ve çevresinde normalden daha fazla melanosit ve melanin bulunur. Göz melanositozu, göz içi melanom gelişme riskini artırır.
3. Açık Renkli Cilt, Gözler ve Saçlar
Açık tenli, sarı ya da kızıl saçlı ve mavi, yeşil veya gri gözlü kişilerde göz kanseri riski daha yüksektir. Bu bireylerde daha az melanin bulunur ve melanin, ultraviyole radyasyona karşı koruyucu bir rol oynar. Bu nedenle açık renkli cilt ve gözler, göz kanseri riskini artırabilir.
4. Kapalı Alanda Bronzlaşma
Solaryumlar ve güneş lambaları, ultraviyole ışınları yayarak gözlere zarar verebilir. Bu tür ışınlar, göz içi melanom riskini artırabilir. Ayrıca açık hava güneş ışığına maruz kalmanın da göz kanseri riski oluşturabileceği düşünülmektedir. Çalışmalar, göz melanomlarının çoğunlukla güneş ışığının en fazla geldiği bölgelerde geliştiğini göstermektedir.
5. Cilt Benleri
Ciltteki benler, genellikle kanserli olmayan büyümelerdir. Ancak, atipik (anormal) cilt benleri, göz içi melanom geliştirme riskini artırabilir. Atipik cilt benleri, düzensiz şekilli ve sınırları belirsiz olan benlerdir. Ayrıca, ailevi atipik çoklu ben melanomu (FAMMM) sendromu gibi genetik durumlar da göz kanseri riskini artırabilir.
6. HIV ve AIDS
HIV, bağışıklık sistemini zayıflatan bir virüstür. HIV enfeksiyonu olan kişilerde, göz kanseri riski daha yüksektir. Özellikle, göz lenfoması ve konjonktivanın skuamöz hücreli karsinomu (SCC) gelişme riski artar.
Diğer Olası Risk Faktörleri
Aşağıdaki faktörlerin göz kanseriyle bağlantısı olduğu düşünülse de, bunların tam olarak göz kanseri riskini artırıp artırmadığı konusunda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir:
1. Ailede Göz Melanomu Öyküsü
Ailede göz melanomu öyküsü bulunan bireylerde göz kanseri riski artabilir. Genetik faktörler, bu riski etkileyen önemli bir rol oynar.
2. Genetik Mutasyonlar
Bazı genetik mutasyonlar, göz kanseri riskini artırabilir. Bu değişiklikler, kişinin göz kanserine yakalanma şansını etkileyebilir.
3. Belirli İşlerde Çalışma
Ticari yemek pişirme veya kimyasallar ile çalışma gibi bazı işlerde, ultraviyole radyasyon (UVR) veya diğer zararlı maddelere maruz kalmak göz kanseri riskini artırabilir. Uzun süreli UVR maruziyeti, özellikle göz melanomlarıyla ilişkilendirilmiştir.
Sonuç
Göz kanseri riskini artıran birçok faktör vardır. Bu risklerin çoğu, genetik veya çevresel faktörlere bağlı olarak değiştirilemez. Ancak, bazı önlemler alınarak riskler azaltılabilir. Göz sağlığınızı korumak için, UV ışınlarından korunmaya özen gösterin ve düzenli göz muayeneleri yaptırarak erken teşhisle göz kanserini önleyebilirsiniz.