Göz kanseri teşhisi, sağlık sorunlarının nedenini bulma sürecidir. Teşhis süreci bazen uzun ve stresli olabilir, ancak diğer göz hastalıkları benzer semptomlar gösterdiği için, göz kanseri tanısı koyulmadan önce diğer olasılıkların elenmesi önemlidir. Göz kanseri için teşhis testleri genellikle aşağıdaki durumlarda yapılır:
- Rutin bir göz muayenesi sırasında gözde anormal bir durum fark edilir (çoğu göz kanseri bu şekilde keşfedilir)
- Göz kanseri belirtileri mevcutsa
Aşağıda göz kanserini teşhis etmek veya ekarte etmek için kullanılan test ve yöntemler sıralanmıştır.
Göz Kanseri Teşhis Testleri
Sağlık Geçmişi ve Fiziksel Muayene
Sağlık geçmişi, doktorun semptomlar, risk faktörleri ve geçmişte yaşadığınız sağlık sorunları hakkında bilgi toplamasını sağlar. Bu süreçte doktorunuz, göz kanseri için risk faktörlerini soracaktır. Özellikle:
- Göz kanserine yol açabilecek belirtiler
- Önceki göz hastalıkları (örneğin, birincil edinilmiş melanozis veya oküler melanositozis)
- Gözdeki benler
- HIV veya AIDS geçmişi
- Güneşe maruz kalma ve bronzlaşma alışkanlıkları
Doktor ayrıca ailenizde göz kanseri veya diğer kanser türlerinin olup olmadığını sorabilir. Fiziksel muayene sırasında gözün yüzeyi kontrol edilir ve vücutta şişlik olup olmadığı araştırılır.
Göz Muayenesi
Bir göz uzmanı tarafından yapılan göz muayenesi, gözdeki anormal bölgeleri tespit etmek için kullanılır. Göz muayenesinde, aşağıdaki kontroller yapılır:
- Görüş testi
- Göz hareketleri
- Göz yüzeyinde ve iç kısmında anormal bölgelerin tespiti
Gözler, çeşitli aletlerle muayene edilir:
- Oftalmoskop: Gözün arkasını, retina ve optik siniri incelemek için kullanılan bir büyüteçli alet.
- Yarık Lamba: Göz içini incelemek için güçlü bir ışık huzmesi kullanan mikroskop türü.
- Gonioskop: Gözün ön kısmını incelemek için kullanılan özel bir mercek.
- Transillüminasyon: Gözün ön kısmını incelemek için kullanılan ışıklı bir alet.
- Optomap (Retina Görüntüleme): Retina görüntüleme için kullanılan dijital bir tarama sistemi.
- OCT (Optik Koherens Tomografi): Retina, koroid ve skleranın kesitsel görüntülerini almak için kullanılan bir test.
- Tonometri: Göz içindeki basıncı ölçen bir test.
Göz muayenesi sırasında doktor, göz bebeklerini büyütmek için damlalar kullanabilir. Bu, gözün iç yapılarının daha iyi görülmesini sağlar.
Ultrason
Ultrason, vücudun iç yapılarının yüksek frekanslı ses dalgalarıyla görüntülenmesini sağlar. Göz kanserinin teşhisinde şu amaçlarla kullanılır:
- Göz melanomunu teşhis etmek
- Göz tümörünün yerini ve boyutunu belirlemek
- Kanserin vücudun yakın bölgelerine yayılıp yayılmadığını tespit etmek
- Karaciğere yayılmış kanseri aramak
- Tedavi sürecini planlamak veya tedaviye yanıtı değerlendirmek
Ultrason, küçük bir prob ile göz kapağının üzerine veya doğrudan gözün yüzeyine uygulanır. Göz uyuşturulabilir.
Anjiyografi
Anjiyografi, kan damarlarını incelemek için kullanılan bir röntgen yöntemidir. Gözün içindeki kan damarlarına turuncu veya yeşil boya enjekte edilir ve göz bebeklerini büyütmek için damlalar kullanılır. Bu test, gözdeki damarları görmek için kullanılır.
Tam Kan Sayımı (CBC)
Tam kan sayımı, beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri ve trombositlerin sayısını ölçer. Bu test, genel sağlık durumunuzu değerlendirmek için yapılır ve bazı kanser türlerinin tanısına yardımcı olabilir.
Karaciğer ve Böbrek Fonksiyon Testleri
Bu testler, karaciğer ve böbreklerin işlevlerini değerlendirmek için kullanılır. Göz kanseri, karaciğere yayılabilir, bu yüzden karaciğer fonksiyon testleri, metastatik yayılımı belirlemek için faydalıdır.
Biyopsi
Biyopsi, şüpheli bir bölgeden doku veya hücre örneği almayı içerir. Gözdeki bazı kanserler yalnızca göz muayenesi veya görüntüleme testleriyle tespit edilebilirken, bazı durumlarda biyopsi gerekebilir. Biyopsi şu durumlarda yapılır:
- Diğer testlerle tanı konulamadığında
- Göz kapağı gibi çevresel bölgelerden örnek alınması gerektiğinde
Biyopsi türleri şunlardır:
- İnce İğne Aspirasyonu (FNA): İnce bir iğne ile gözdeki anormal bölgeden hücre örneği alınır.
- Vitreus Biyopsisi (Vitrektomi): Gözdeki vitreus humor sıvısından örnek alınır, genellikle göz lenfomasını teşhis etmek için kullanılır.
Genetik Testler
Genetik testler, kanserin genetik özelliklerini inceleyerek tedaviye yönelik bilgiler sunar. Bu testler, biyopsi sırasında alınan hücre örnekleri üzerinde yapılabilir.
BT Taraması (Bilgisayarlı Tomografi)
BT taraması, göz tümörlerinin boyutunu belirlemek ve kanserin vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını tespit etmek için kullanılır. BT taraması sırasında kontrast madde kullanılabilir.
MR (Manyetik Rezonans Görüntüleme)
Manyetik rezonans görüntüleme (MRI), göz tümörlerinin boyutunu ve yayılmasını değerlendirmek için kullanılır. MRI taraması sırasında da kontrast madde kullanılabilir.
Göğüs Röntgeni
Göğüs röntgeni, göz kanserinin akciğere yayılıp yayılmadığını görmek için kullanılır.
PET Tarama
Pozitron emisyon tomografisi (PET), kanserin vücudun uzak bölgelerine yayılmasını incelemek için kullanılır. PET taramaları, radyoaktif maddeler kullanarak vücut dokularının metabolik aktivitelerini izler.
PET-CT Tarama
PET-CT taraması, hem BT hem de PET taramasını birleştirerek göz kanserinin vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını tespit etmek için kullanılır.
Göz kanseri teşhisi için kullanılan bu testler, hastalığın evresini belirlemek ve uygun tedavi planını oluşturmak için büyük önem taşır. Doktorunuz, tanı sürecinde bu testlerden bir veya birkaçını kullanarak en doğru sonuca ulaşacaktır.