Göz kanserinin evrelemesi, kanserin ne kadar yayıldığını ve vücutta ne kadar geniş bir alanda bulunduğunu tanımlar. Bu süreç, kanserin boyutunu, göz içindeki yerini, yayılımını ve organ dışına çıkıp çıkmadığını belirlemek için kullanılır. Evreleme, tedavi planlamasında önemli bir rol oynar ve prognoz (hastanın gelecekteki sağlığı) tahminlerinde yardımcı olur. Göz kanserinin evrelemesinde en yaygın kullanılan sistem, TNM sistemidir. Göz kanseri için dört ana evre bulunur ve bu evreler Roma rakamlarıyla I, II, III ve IV olarak gösterilir.
Göz Kanserinin Evrelemesi Hakkında Genel Bilgiler
Evreleme, kanserin gözdeki yerini, tümörün büyüklüğünü, göz dışına yayılıp yayılmadığını ve vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını belirler. Evreler yükseldikçe, kanserin yayılma oranı ve büyüklüğü de artar. Ayrıca, doktorlar evreleme sırasında “intraoküler” (göz içinde), “ekstraoküler” (göz dışında), “bölgesel” (göz çevresi veya yakını) ve “uzak” (vücudun diğer bölgeleri) terimlerini kullanabilirler.
İrisin İntraoküler Melanomunun Evreleri
İris içindeki melanom, tümörün boyutuna, yerleşimine ve göz dışına yayılıp yayılmadığına göre evrelenir.
Evre 1
Tümör yalnızca iriste bulunur ve irisin 1/4’ünden daha büyük değildir.
Evre 2A
Tümör şu durumlardan birine sahiptir:
- Sadece iriste bulunur ve irisin 1/4’ünden daha büyüktür.
- Glokoma yol açar.
- Glokoma neden olmadan siliyer cisme doğru büyür.
Evre 2B
Tümör şu durumlardan birine sahiptir:
- Glokoma yol açmadan koroide doğru büyümüştür.
- Siliyer cisim, koroid veya her ikisinin yanına doğru büyür ve skleraya da yayılmaya başlar.
Evre 3A
Tümör siliyer cisim, koroid veya her ikisinin yanına doğru büyümüş ve glokoma yol açmaktadır.
- Veya skleranın dışına doğru büyür ve bu kısmın çapı 5 mm’den büyük değildir.
Evre 3B
Tümör skleranın dışına büyümüş ve çapı 5 mm’den büyüktür.
Evre 4
Kanser, yakındaki lenf düğümlerine veya vücudun diğer bölgelerine (akciğerler, karaciğer, kemikler vb.) yayılmıştır. Buna metastatik göz kanseri denir.
Siliyer Cisim ve Koroidin İntraoküler Melanomunun Evreleri
Siliyer cisim ve koroid melanomu evrelemesi, tümörün büyüklüğüne, göz içinde nerede yer aldığına ve göz dışına yayılıp yayılmadığına göre belirlenir. Bu evreleme, tümörün tabanındaki kalınlık ve en büyük çapına göre yapılır.
Boyut Kategorileri
Kategori 1
Tümör aşağıdaki ölçütlere sahip olabilir:
- 12 mm’den geniş fakat 3 mm’den kalın olmayan.
- 9 mm’den geniş fakat 3,1 ila 6 mm arasında kalınlıkta olmayan.
Kategori 2
Tümör şu durumlarla uyumludur:
- 12,1 ila 18 mm genişliğinde ve 3 mm’den kalın olmayan.
- 9,1 ila 15 mm genişliğinde ve 3,1 ila 6 mm kalınlıkta.
- 12 mm’den geniş ve 6,1 ila 9 mm kalınlıkta değil.
Kategori 3
Tümör aşağıdaki özelliklerden birine sahiptir:
- 15,1 ila 18 mm genişliğinde ve 3,1 ila 6 mm kalınlıkta.
- 12,1 ila 18 mm genişliğinde ve 6,1 ila 9 mm kalınlıkta.
- 3,1 ila 18 mm genişliğinde ve 9,1 ila 12 mm kalınlıkta.
- 9,1 ila 15 mm genişliğinde ve 12,1 ila 15 mm kalınlıkta.
Kategori 4
Tümör aşağıdaki durumlarla uyumludur:
- 18 mm’den geniş ve herhangi bir kalınlıkta olabilir.
- 15,1 ila 18 mm genişliğinde ve 12,1 ila 15 mm kalınlıkta.
- 12,1 ila 18 mm genişliğinde ve 15 mm’den daha kalın.
Evre 1
Tümör 1. kategori büyüklüğünde olup yalnızca koroidde yer almaktadır.
Evre 2A
Tümörün boyutu 1. kategori büyüklüğünde olup aşağıdaki durumlara sahiptir:
- Siliyer cisme doğru büyümüş.
- Göz küresinin dışına doğru büyümüş ve tümörün dış kısmı 5 mm’den büyük değildir.
- Siliyer gövdeye doğru büyümüş ve göz küresinin dışındaki kısmı 5 mm’den daha kalın değildir.
Evre 2B
Tümör 2. kategori büyüklüğünde olup siliyer cisme doğru büyümüştür.
- Veya 3. kategori büyüklüğünde olup sadece koroidde yer almaktadır.
Evre 3A
Tümör aşağıdaki durumlarla uyumludur:
- Boyut kategorisi 2’dir ve göz küresinin dışına doğru büyümüştür, fakat dış kısmı 5 mm’den kalın değildir.
- Boyut kategorisi 3’tür ve göz küresinin dışına doğru büyümüştür, dış kısmı 5 mm’den büyük değildir.
Evre 3B
Tümör aşağıdaki durumlarla uyumludur:
- Boyut kategorisi 3’tür ve siliyer gövdeye doğru büyümüştür, dış kısmı 5 mm’den kalındır.
- kategori büyüklüğündedir ve göz küresinin dışına doğru büyümüştür, dış kısmı 5 mm’den büyük değildir.
Evre 3C
Tümör 4. kategori büyüklüğünde olup siliyer cisme doğru büyümüş ve göz küresinin dışına da yayılmaya başlamıştır. Dış kısmı 5 mm’den büyük olabilir.
Evre 4
Kanser, yakındaki lenf düğümlerine veya vücudun diğer bölgelerine (akciğerler, karaciğer, kemikler vb.) yayılmıştır.
Tekrarlayan Göz Kanseri
Tekrarlayan göz kanseri, tedavi edilen kanserin yeniden ortaya çıkmasıdır. Eğer kanser ilk başladığı yerde geri gelirse, buna lokal nüks denir. Eğer kanser ilk başladığı yere yakın bir dokuda veya lenf düğümlerinde geri gelirse, buna bölgesel nüks denir. Kanser, vücudun başka bir bölgesinde de tekrarlayabilir. Bu durumda, kanser uzak metastaz veya uzak nüks olarak tanımlanır.