Hodgkin dışı lenfoma (NHL), kanserin gelişme riskini artıran birçok faktöre sahip olabilir. Risk faktörleri, kanserin gelişim olasılığını artıran davranışlar, durumlar veya maddeler olabilir. Ancak, bazı insanlar risk faktörlerine sahip olmasalar bile NHL geliştirebilirler.
Yaş ve Cinsiyet
Non-Hodgkin lenfoma riski, yaşla birlikte artar ve 60 yaş ve üzeri kişilerde daha yaygındır. Ayrıca, NHL genel olarak erkeklerde daha fazla görülür, ancak bazı özel türleri kadınlarda daha yaygındır.
Genetik Yatkınlık
Bazı genetik rahatsızlıkları olan kişilerde NHL gelişme riski ortalamadan daha yüksek olabilir. Bu tür durumlar hakkında doktorunuzla konuşmak önemlidir. Genetik bir yatkınlığınız varsa, düzenli olarak doktor kontrolüne gitmeniz gerekebilir.
Zayıflamış Bağışıklık Sistemi
Zayıflamış bağışıklık sistemi, NHL gelişme riskini artıran bir faktördür. Bağışıklık sistemi doğuştan zayıf olabilir (doğuştan bağışıklık sistemi hasarı) veya edinilmiş olabilir (tedavi nedeniyle veya bir enfeksiyon sonucu).
Bağışıklık Sistemi Zayıflatan Durumlar
Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar, organ nakli sonrası verilen ilaçlar, HIV/AIDS gibi durumlar, bağışıklık sistemini etkileyerek NHL gelişme riskini artırabilir.
HIV ve AIDS
HIV ve AIDS, bazı NHL türlerinin gelişme riskini artırabilir. Ancak, HIV tedavisi ilerledikçe bu risk azalmaktadır.
Bağışıklık Yetersizliği Bozuklukları
Bağışıklık yetersizliği bozuklukları olan kişilerde, bağışıklık sistemi enfeksiyonlarla savaşma konusunda zayıf kalır. Bu bozukluklar genellikle kalıtsaldır, ancak edinilmiş olanları da vardır.
Otoimmün Bozukluklar
Otoimmün hastalıklar, bağışıklık sisteminin vücudun sağlıklı hücrelerine saldırmasına neden olur. Bazı otoimmün bozukluklar, NHL için daha yüksek bir riskle ilişkilidir.
NHL ile İlişkili Otoimmün Hastalıklar
- Sjögren sendromu
- Romatizmal eklem iltihabı
- Sistemik lupus eritematozus (SLE)
- Çölyak hastalığı
- Hashimoto tiroiditi
Enfeksiyonlar
Bazı enfeksiyonlar, NHL gelişme riskini artırabilir. Bu enfeksiyonlar lenfositlere zarar verebilir veya bağışıklık sistemini sürekli olarak uyarabilir.
Epstein-Barr Virüsü (EBV)
EBV, enfeksiyöz mononükleoza (öpüşme hastalığı) neden olan bir virüstür. Burkitt lenfoması ve bazı NHL türleriyle ilişkilidir.
İnsan T Hücreli Lösemi/Lenfoma Virüsü (HTLV-1)
HTLV-1, yetişkin T hücreli lenfoma ve lösemi riskini artırabilir. Bu virüs en yaygın olarak Güney Japonya ve Karayipler’de görülür.
Helicobacter Pylori (H. Pylori)
H. pylori, mide ülserlerine ve gastrite neden olan bir bakteridir. Mukoza ile ilişkili lenfoid doku (MALT) lenfoması ile bağlantılıdır.
Hepatit C Virüsü (HCV)
HCV, karaciğer hastalıklarına neden olur ve aynı zamanda diffüz büyük B hücreli lenfoma (DLBCL) gibi NHL türleriyle ilişkilidir.
Önceki Kanser Tedavisi
Başka bir kanser türü tedavi edilen kişilerde NHL riski artabilir. Özellikle radyasyon tedavisi veya kemoterapi alan kişilerde NHL gelişme olasılığı yüksektir. Bu risk, tedavi sonrası ilk beş yıl içinde daha fazladır.
Lindana Maruz Kalma
Lindane, bir böcek ilacı türüdür ve bazı çalışmalarda NHL gelişme riskini artırabileceği gösterilmiştir.
Ailede NHL Geçmişi
Birinci derece akrabalarındaki (ebeveyn, kardeş veya çocuk) NHL öyküsü olan kişilerin, bu kanseri geliştirme riski daha yüksektir.
Göğüs İmplantları
Göğüs implantı (silikon veya tuzlu su) bulunan kadınlarda nadiren, meme implantıyla ilişkili anaplastik büyük hücreli lenfoma (BIA-ALCL) gelişebilir. Bu tür NHL, implantın etrafındaki yara dokusunda başlar.
Olası Risk Faktörleri
Aşağıdaki faktörler NHL ile ilişkilendirilmiştir, ancak bunların kesin risk faktörleri olduğunu gösteren yeterli kanıt yoktur. Bu faktörlerin NHL üzerindeki etkilerini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Diğer Potansiyel Risk Faktörleri
- Pestisitlere maruz kalma
- Trikloroetilene maruz kalma
- Mesleki maruziyetler (çiftçiler, kuaförler, kaynakçılar vb.)
- Hepatit B virüsü (HBV) enfeksiyonu
- Obezite
- Benzene maruz kalma
- Otoimmün hastalıklar için tümör nekroz faktörü ilaçları kullanımı
Sonuç
Non-Hodgkin lenfoma riskini artıran faktörler, genetik yatkınlık, zayıflamış bağışıklık sistemi, otoimmün bozukluklar, enfeksiyonlar ve önceki kanser tedavileri gibi çeşitli durumları içermektedir. Bu faktörlerden bazıları değiştirilemezken, bazıları hakkında daha fazla bilgi edinmek ve erken tespit için düzenli sağlık kontrolleri yapmak önemlidir.