Yüksek dereceli B hücreli lenfoma, Hodgkin dışı lenfoma (NHL) türlerinden biridir ve genellikle hızlı büyüyen bir kanser türüdür. Bu lenfoma türü, yaygın büyük B hücreli lenfomanın (DLBCL) benzersiz bir alt kümesidir ve bazen çift vuruşlu lenfoma veya üçlü vuruşlu lenfoma olarak adlandırılabilir. “Vuruş” terimi, lenfoma hücrelerinde değişen gen sayısını ifade eder.
Çift Vuruşlu ve Üçlü Vuruşlu Lenfoma
- Çift vuruşlu lenfoma: MYC geninde ve BCL2 veya BCL6 genlerinde yeniden düzenlemeler bulunur.
- Üçlü vuruşlu lenfoma: MYC, BCL2 ve BCL6 genlerinde yeniden düzenlemeler vardır.
Bu genetik değişiklikler, lenfomanın tedaviye yanıtını ve hastalığın seyrini etkileyebilir.
Yüksek Dereceli B Hücreli Lenfoma İçin Tedavi Seçenekleri
Yüksek dereceli B hücreli lenfoma tedavisinde, sağlık ekibi kişiye özel bir tedavi planı oluşturur. Tedavi planı aşağıdaki faktörlere göre şekillenir:
- Lenfomanın evresi
- Belirtiler
- Yaş ve genel sağlık durumu
- Tercihler ve tedaviye yanıt
Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için ilaçlar kullanır. Yüksek dereceli B hücreli lenfoma tedavisinde kemoterapi ana tedavi yöntemidir ve genellikle hedefli tedavi ilaçlarıyla kombinasyon halinde uygulanır. Yaygın kullanılan ilaç kombinasyonu DA-EPOCH-R’dir. DA-EPOCH-R, doz ayarlı etoposid, prednizon, vinkristin, siklofosfamid, doksorubisin ve rituksimabdan (Rituxan) oluşur.
Merkezi Sinir Sistemi (MSS) Profilaksisi
Yüksek dereceli B hücreli lenfoma beyne ve omuriliğe (merkezi sinir sistemi) yayılabilir. Kemoterapi, bu yayılımı önlemek için kullanılır ve bu işleme MSS profilaksisi denir. İntratekal kemoterapi, bu profilaksi için yaygın bir yöntemdir; bu tedavide kemoterapi ilaçları beyin omurilik sıvısına enjekte edilir. Metotreksat bu süreçte yaygın olarak kullanılan bir ilaçtır.
Kemoterapi Kombinasyonları
Tedavi sonrası yüksek dereceli B hücreli lenfoma nüksederse (tekrar ederse) veya tedaviye yanıt vermezse (refrakter hastalık), çeşitli kemoterapi kombinasyonları önerilebilir. Bunlar arasında:
- R-GDP: Rituksimab, gemcitabine, deksametazon ve sisplatin
- R-ICE: Rituksimab, ifosfamid, karboplatin ve etopozid
- GDP: Gemcitabine, deksametazon ve sisplatin
- R-DHAP: Rituksimab, deksametazon, sitarabin ve sisplatin
- R-GemOX: Rituksimab, gemcitabine ve oksaliplatin
- Pola-BR: Polatuzumab vedotin, bendamustin ve rituksimab
Bu tedavi kombinasyonları, tedaviye yanıt vermeyen veya nüks eden hastalar için uygundur.
Kök Hücre Nakli
Kök hücre nakli, hastalığın tedavisinde kullanılan bir diğer seçenek olup, kemik iliği veya diğer organlar hasar gördüğünde kullanılır. Kök hücre nakli, genellikle özel bir nakil merkezinde gerçekleştirilir ve yüksek risk taşıyan bir tedavi yöntemidir. Sağlık ekibi, tedavi sonrası nüks eden veya tedaviye yanıt vermeyen hastalar için otolog kök hücre nakli önerebilir. Bu tür bir nakilde, hastanın kendi kök hücreleri kullanılır.
Hedefli Terapi
Hedefli terapi, kanser hücrelerinde bulunan belirli molekülleri hedef alarak tedavi yapar. Bu tedavi, normal hücrelere zarar vermek yerine kanser hücrelerini hedefler. Yüksek dereceli B hücreli lenfoma tedavisinde, hedefli tedavi genellikle kemoterapiyle birlikte uygulanır.
En yaygın kullanılan hedefli tedavi ilacı rituksimab’dır. Tedavi sonrası nükseden veya dirençli yüksek dereceli B hücreli lenfomada kullanılabilecek diğer hedefli tedavi ilaçları şunlardır:
- Polatuzumab vedotin (Polivy)
- Tafasitamab (Minjuvi), lenalidomid (Revlimid) ile kombinasyon halinde
Bu ilaçlar her sağlık planı tarafından karşılanmayabilir.
İmmünoterapi
İmmünoterapi, bağışıklık sistemini güçlendirerek kanserle savaşmasına yardımcı olur. Yüksek dereceli B hücreli lenfoma tedavisinde kullanılan immünoterapilerden biri CAR T hücre tedavisidir. Bu tedavi, aşağıdaki durumlar için önerilebilir:
- İki veya daha fazla kemoterapi türü uygulanmışsa
- Genel sağlık durumu iyi ve organlar normal şekilde çalışıyorsa
- Daha önce T hücre immünoterapisi almamışsa
- Lenfoma merkezi sinir sistemine yayılmamışsa
CAR T hücre tedavisinde kullanılan ilaçlar şunlardır:
- Tisagenlecleucel (Kymriah)
- Aksikabtagene siloleucel (Yescarta)
- Lisocabatagene maraleucel (Breyanzi)
Ayrıca, bispesifik antikorlar yeni bir immünoterapi türü olarak kullanılabilir. Bu ilaçlar, daha önce CAR T hücre tedavisi görmeyen veya CAR T tedavisi alamayan hastalar için önerilebilir. Öne çıkan bispesifik antikorlar:
- Epkoritamab (Epkinly)
- Glofitamab (Columvi)
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır. Lenfomadan etkilenen vücut bölgeleri, kemoterapiden sonra tedavi edilebilir. Bu tedavi genellikle lenfoma hücrelerinin bulunduğu bölgelerde uygulanır.
Sonuç
Yüksek dereceli B hücreli lenfoma tedavisi, hastanın genel sağlığı, lenfomanın evresi ve tedaviye yanıt gibi faktörlere göre özelleştirilir. Farklı tedavi seçenekleri arasında kemoterapi, kök hücre nakli, hedefli tedavi, immünoterapi ve radyasyon tedavisi bulunmaktadır. Sağlık ekibiniz, en uygun tedavi planını oluşturmak için sizinle birlikte çalışacaktır.