Kabızlık, dışkının sert ve kuru hale gelmesiyle birlikte geçişinin zor olduğu bir durumdur. Bağırsaklar çok fazla su çeker veya dışkı bağırsakta çok uzun süre kalırsa, dışkı sertleşir ve geçişi zorlaşır. Kabızlık, kanserli hastaların yaklaşık yarısını etkileyen yaygın bir durumdur.
Kabızlık Nedenleri
Kanserli kişilerde kabızlık, kanserin kendisi veya kanser tedavilerinin etkisiyle gelişebilir. Kanser tedavileri, özellikle kemoterapi ve radyasyon tedavisi, gastrointestinal sistemdeki hücrelere zarar verebilir. Bunun dışında kabızlık gelişimine neden olan diğer faktörler şunlardır:
Azaltılmış Sıvı Alımı ve Dehidratasyon
Yetersiz sıvı alımı, kabızlık riskini artırabilir.
İştahsızlık (Anoreksiya)
İştah kaybı, yeterli beslenmeyi engelleyebilir ve kabızlığa yol açabilir.
Diyette Lif Eksikliği
Lif bakımından zayıf bir diyet, kabızlık riskini artırabilir.
Takviyeler
Demir veya kalsiyum takviyeleri gibi bazı ilaçlar kabızlığa neden olabilir.
Aşırı Müshil Kullanımı
Aşırı müshil kullanımı bağırsakları zorlayabilir.
Fiziksel Aktivite Eksikliği
Hareketsiz yaşam tarzı, kabızlık riskini artırabilir.
Tiroid Sorunları
Tiroid problemleri de kabızlığa yol açabilir.
Depresyon
Depresyon, bağırsak hareketlerini etkileyebilir.
Yüksek Kalsiyum veya Potasyum Seviyeleri
Yüksek mineral seviyeleri kabızlık yapabilir.
Kanserin Bağırsaklara Yayılması
Kanserin kalın bağırsakta yayılması veya omuriliğe baskı yapması da kabızlığa yol açabilir.
Kanser Tedavisinde Kullanılan İlaçlar
Bazı ilaçlar kabızlık riskini artırabilir. Bunlar arasında opioidler, kemoterapi ilaçları ve bulantı önleyici ilaçlar bulunur.
Kabızlık Belirtileri
Kabızlık belirtileri, durumun şiddetine ve nedenine göre değişebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:
- Şişkinlik veya dolgunluk hissi
- Kramp veya ağrı
- Gaz veya şişkinlik
- Geğirme
- İştahsızlık
- Düzenli bağırsak hareketi olmaması (2 veya daha fazla gün)
- Bağırsak hareketlerini zorlamak
- Küçük, sert dışkılar
- Rektal basınç
- Sızıntı şeklinde dışkı
- Şişkin veya gergin karın
- Mide bulantısı veya kusma
Eğer kabızlık uzun süre devam ederse, fekal impaksiyon denilen dışkının rektumda sıkışması durumu gelişebilir. Bu ciddi bir durumdur ve hemen tedavi edilmesi gerekir.
Kabızlık Tanısı
Doktor, kabızlığın nedenini bulmak için semptomları ve bağırsak hareketlerini inceleyecektir. Fiziksel muayene, dijital rektal muayene (DRE) içerebilir. Kanser şüphesi varsa, aşağıdaki testler gerekebilir:
- Karın röntgeni
- Baryumlu lavman
- Sigmoidoskopi veya kolonoskopi gibi endoskopik testler
Kabızlık Nasıl Önlenir?
Kabızlık tedavi edilmesi gereken bir durum olsa da, en iyi yaklaşım onu önlemektir. Kabızlığı önlemek için şunları yapabilirsiniz:
Lif Tüketimini Artırın
Lif, dışkıyı yumuşatarak geçişini kolaylaştırır. Lif kaynakları şunlardır:
- Tam tahıllı ekmekler ve tahıllar
- Kahverengi pirinç
- Çiğ meyve ve sebzeler
- Baklagiller
- Kurutulmuş meyveler
- Patlamış mısır
- Tohumlar ve kuruyemişler
Bol Sıvı Tüketin
Gün boyunca yeterli miktarda su içmek, bağırsak hareketlerini düzenler. 8-10 bardak sıvı almak idealdir. Kuru erik suyu, meyve ve sebze suları gibi sıvılar da faydalıdır.
Doğal Müshiller Tüketin
Bazı yiyecekler doğal müshil etkisi gösterir. Kuru erik, papaya ve ravent gibi gıdalar bağırsak hareketlerine yardımcı olabilir.
Fiziksel Aktiviteyi Artırın
Fiziksel aktivite, bağırsak hareketlerini uyandırabilir. Her gün kısa yürüyüşler yapmak bile faydalıdır.
Kabızlık Yönetimi
Eğer kabızlık sorunu uzun süre devam ediyorsa veya 2 günden fazla bağırsak hareketi yoksa, sağlık ekibinize danışın. Sağlık ekibiniz, kabızlığın nedenini bulmaya çalışacak ve tedavi önerileri sunacaktır.
Kabızlık tedavisi için reçetesiz ilaç kullanmadan önce doktorunuza danışmanız önemlidir. Ağrı kesiciler veya opioid kullanıyorsanız, doktorunuz uygun önlemleri alabilir.
Kabızlık tedavisi için kullanılan bazı yöntemler şunlardır:
- Dışkı Yumuşatıcılar: Dışkıyı yumuşatarak geçişi kolaylaştırır.
- Müshiller: Bağırsak hareketlerini uyarır. Psyllium gibi laksatifler kullanılabilir.
- Fitiller ve Lavmanlar: Rektumda sıkışmış dışkının atılmasına yardımcı olabilir.
Çocuklar İçin Kabızlık Yönetimi
Çocuklarda kabızlıkla ilgili olarak bir sağlık ekibiyle görüşmek önemlidir. Çocuğunuz için düzenli bir tuvalet alışkanlığı oluşturmak, kabızlığın önlenmesinde yardımcı olabilir.
Kabızlık tedavisi ve önlenmesi konusunda doktorunuzun önerilerine dikkatle uymak, bu durumu yönetmenin en iyi yoludur.