Transarteriyel kemoembolizasyon (TACE), karaciğer kanserini tedavi etmek için kullanılan etkili bir tedavi yöntemidir. Bu tedavi, tümöre giden kan akışını bloke ederek kanser hücrelerini öldürmeyi hedefler. TACE aynı zamanda kemoterapi ilaçlarının doğrudan tümöre iletilmesini sağlar, bu da tedavinin etkinliğini artırır.
Transarteriyel Kemoembolizasyon (TACE) Nedir?
Embolizasyon, dokulara veya organlara giden kanı engelleyen bir tedavi yöntemidir. TACE, tümöre giden kan akışını engelleyerek kanser hücrelerinin ölmesini sağlar. Ayrıca, bu tedavi ile kullanılan malzemeler kemoterapi ilaçlarını doğrudan tümöre ileterek kanserin daha etkili bir şekilde tedavi edilmesini sağlar.
Anjiyogenez ve Hepatik Arter
Karaciğer kanserindeki tümörler yeni kan damarları oluşturabilir (anjiyogenez). Bu damarlar, tümöre kan sağlayan ana kaynağı oluşturan hepatik arterden beslenir. Karaciğerin geri kalan kısmı ise kanı portal ven yoluyla alır. TACE tedavisinde, sadece tümöre kan sağlayan hepatik arter tıkanır ve karaciğerin geri kalan kısmı etkilenmez.
TACE Ne Zaman Uygulanır?
TACE, özellikle aşağıdaki durumlarla karşılaşılan hastalarda kullanılır:
- Karaciğer kanseri ameliyatla çıkarılamıyorsa veya ablasyon tedavisiyle tedavi edilemiyorsa,
- Karaciğerdeki veya vücudun diğer bölgelerindeki ana kan damarlarına yayılmamışsa,
- Karaciğer fonksiyonları iyi seviyedeyse, asit (karın sıvısı) yoksa ve portal ven trombozu (kan pıhtısı) bulunmuyorsa.
Ayrıca, karaciğer nakli bekleyen hastalarda, tümörü küçültmek amacıyla da TACE tedavisi uygulanabilir. Bu tedavi, “köprüleme tedavisi” olarak adlandırılır.
TACE Tedavisi Nasıl Yapılır?
TACE işlemi, genellikle bir hastanenin röntgen bölümünde yapılır. Tedavi sırasında, size yerel anestezi ve rahatlatıcı ilaçlar verilebilir veya genel anestezi uygulanabilir.
Kateter Yerleştirilmesi ve Anjiyogram
Doktor, kasığınızda bir atardamara (femoral atardamar) ince bir tüp (kateter) yerleştirir. Kateter, röntgen yardımıyla karaciğerdeki hepatik arterin bulunduğu bölgeye doğru yönlendirilir. Kateterin içine bir boya enjekte edilerek, karaciğer tümörünü besleyen damarlar tespit edilir. Ardından kateter, bu damarların içine yerleştirilir.
Tıkanma ve Kemoterapi İlacı Uygulaması
Doktor, tümörü besleyen damarları tıkamak için özel bir madde enjekte eder. TACE tedavisinde en yaygın kullanılan malzeme jelatin süngerdir. Jelatin sünger, bazen kemoterapi ilacı ile batırılır ve doğrudan tümöre iletilir. Tümöre giden kan akışı engellenirken, kemoterapi ilacı da tümör bölgesine ulaşır.
DEB-TACE (İlaç Salan Boncuklar)
DEB-TACE, kemoterapi ilaçlarının tedaviye özel boncuklar kullanılarak verildiği yeni bir yöntemdir. Bu boncuklar, karaciğerdeki atardamarlara enjekte edilir ve ilaç yavaşça serbest bırakılır. DEB-TACE, geleneksel yöntemlere kıyasla daha az yan etki gösterebilir.
TACE İçin Kullanılan Kemoterapi İlaçları
TACE tedavisinde standart kemoterapi ilaçları yoktur. Ancak tedavi sırasında sıklıkla kullanılan ilaçlar şunlardır:
- Doksorubisin
- Sisplatin
Bu ilaçlar, tümörleri küçültmek ve kanser hücrelerinin yayılmasını engellemek için kullanılır.
TACE Tedavisinin Yan Etkileri
TACE tedavisi, kanser hücrelerini öldürürken sağlıklı hücrelere de zarar verebilir. Bu nedenle, tedavi sırasında bazı yan etkiler görülebilir. Yan etkiler, tedavi sırasında, hemen sonrasında veya birkaç gün ya da hafta sonra ortaya çıkabilir. Ayrıca bazı yan etkiler, tedaviden aylar veya yıllar sonra gelişebilir.
Post-Embolizasyon Sendromu
TACE tedavisinin ardından bazı hastalar, post-embolizasyon sendromu olarak bilinen semptomlar yaşayabilir. Bu semptomlar şunlardır:
- Ateş
- Sağ üst karın bölgesinde ağrı (kaburgaların altında)
- Mide bulantısı ve kusma
- Tükenmişlik (Yorgunluk)
Diğer Yan Etkiler
TACE tedavisinin diğer potansiyel yan etkileri şunlardır:
- Kateter bölgesinde morarma veya kanama
- Saç dökülmesi
- Enfeksiyonlarla mücadele yeteneğinin azalması
- Anormal karaciğer fonksiyonu
- Safra kesesi veya safra kanallarının iltihabı
- Tümörün yok edildiği bölgede irin birikmesi (Abse)
- Karaciğer yetmezliği (özellikle ileri sirozda)
Yan Etkilerin Yönetimi
TACE tedavisinden sonra herhangi bir yan etki ile karşılaşırsanız, bunları sağlık ekibinize bildirmek önemlidir. Erken müdahale, yan etkilerin daha etkili bir şekilde yönetilmesine yardımcı olabilir. Çoğu yan etki tedavi edilebilir veya zamanla geçebilir, ancak bazı yan etkiler uzun süreli veya kalıcı olabilir.
Sonuç olarak, transarteriyel kemoembolizasyon (TACE) karaciğer kanseri tedavisinde önemli bir seçenektir. Bu yöntem, tümöre doğrudan tedavi uygulayarak kanserin büyümesini engelleyebilir ve hastaların yaşam kalitesini iyileştirebilir. TACE tedavisinin başarı oranı, hastanın genel sağlık durumu, kanserin yayılma derecesi ve tedaviye verdiği yanıt gibi faktörlere bağlıdır.