Mamografi, düşük dozda radyasyon kullanarak yapılan bir meme röntgenidir. Mamografi sırasında çekilen görüntüye mamogram denir ve bu görüntüler, meme kanseri veya meme sorunlarının tespiti için kullanılır. Hem kanserli (kötü huylu) hem de kanserli olmayan (iyi huylu) tümörleri bulmada yardımcı olabilir.
Mamografi Neden Yapılır?
Mamografi, farklı amaçlarla yapılabilir ve genellikle iki ana kategoriye ayrılır: tarama mamografisi ve tanısal mamografi.
Tarama Mamografisi
Tarama mamografisi, meme kanseri veya meme sorunlarının henüz belirti vermediği durumlarda yapılır. Bu test, her iki memeyi de inceler ve küçük kitleler veya anormal meme dokusu alanlarını tespit etmekte yardımcı olabilir. Tarama mamografisinin düzenli olarak yapılması, meme kanserini erken evrede yakalamaya yardımcı olabilir. Erken evre meme kanserleri genellikle daha iyi bir prognoza sahiptir.
Tanısal Mamografi
Tanısal mamografi, belirli bir meme sorununu (yumru, meme ucu değişiklikleri veya cilt değişiklikleri gibi) teşhis etmek için yapılır. Klinik muayene veya tarama mamografisi sırasında fark edilen sorunlar tanısal mamografi ile daha ayrıntılı incelenir. Tanısal mamografi sırasında, doktorlar memedeki belirli bölgeleri daha yakın bir şekilde incelemek için farklı açılardan daha ayrıntılı görüntüler alırlar.
Mamografi, ayrıca stereotaktik çekirdek iğne biyopsisi veya tel lokalizasyon biyopsisi sırasında anormal bölgeleri bulmak için de kullanılabilir.
Mamografiye Hazırlık
Mamografi yapılacak gün, koltuk altlarınıza veya göğüslerinize deodorant, ter önleyici, losyon, krem, pudra veya parfüm kullanmaktan kaçının. Bu tür ürünler, röntgenin doğruluğunu etkileyebilir. Test öncesinde, size cildinizi temizlemeniz için bir havlu verilebilir.
Mamografi için giyilecek kıyafetler, çıkarılması kolay bir üst ve sutyenden oluşmalıdır. Ayrıca, takılarınız da çıkarılmalıdır.
Test Sırasında Rahatsızlık
Eğer memeleriniz genellikle hassas ise, mamografi testinizi adet dönemi öncesi bir döneme denk getirmemeye çalışın. Test öncesinde hafif bir ağrı kesici almayı doktorunuza danışarak değerlendirebilirsiniz.
Mamografi Nasıl Yapılır?
Mamografi, hastanelerin veya kliniklerin röntgen bölümlerinde yapılır. Mamografi sırasında, memeniz iki plastik sıkıştırma plakası arasına yerleştirilir ve bu plakalar arasında memeniz düzleştirilip sıkıştırılır. Bu işlem, memenin içindeki dokuların daha görünür hale gelmesini sağlar ve röntgen görüntüsünü netleştirir. Ayrıca, bu işlem daha az radyasyon kullanılmasını da sağlar.
Her bir meme farklı açılardan incelenir ve her görüntü için yaklaşık 10 ila 15 saniye sıkıştırma yapılır. Bütün işlem ise yaklaşık 20 dakika sürer.
Nokta Sıkıştırma
Tanısal mamografi sırasında, memenin belirli bir alanı daha yakından incelemek için noktasal sıkıştırma kullanılabilir. Bu yöntem, küçük bir sıkıştırma plakası ile bölgeyi ayırarak, şüpheli alanların daha net bir şekilde görülmesini sağlar. Bu işlemin amacı, kalsifikasyonları (minik kalsiyum birikintileri) daha belirgin hale getirmektir. Kalsifikasyonlar meme kanserinin erken işaretlerinden olabilir.
Mamografi Sonuçları
Mamografi sonuçları, genellikle Amerikan Radyologlar Koleji Meme Görüntüleme Raporlama ve Veri Sistemi (BI-RADS) kullanılarak değerlendirilir. Bu sistem, mamografi sonuçlarını analiz eder ve gerekli olan takip testlerini önerir.
BI-RADS Kategorileri
- Kategori 0: Tamamlanmamış – Daha fazla mamografi görüntüsüne ihtiyaç vardır.
- Kategori 1: Olumsuz – Normal, herhangi bir endişe verici durum yok.
- Kategori 2: İyi huylu – Normal, kanserli olmayan bölgeler.
- Kategori 3: Muhtemelen iyi huylu – Kanserli olmayan bir alan, ancak takip edilmesi gerekir.
- Kategori 4A: Kötü huylu tümör şüphesi düşük – Düşük endişe yaratan bir anormallik.
- Kategori 4B: Kötü huylu tümör şüphesi orta düzeyde – Orta derecede endişe yaratan anormallikler.
- Kategori 4C: Malignite açısından yüksek şüphe – Yüksek endişe duyulan anormal bir alan.
- Kategori 5: Kötü huylu tümör için kuvvetli bir işaret – Kanser olma olasılığı çok yüksek.
- Kategori 6: Biyopsi ile kanıtlanmış bilinen malignite – Biyopsi ile kanser tespiti yapılmış.
Sonuçlar ayrıca yoğun meme dokusu hakkında da bilgi verebilir. Yoğun memelerde, yağ dokusundan daha fazla glandüler ve lifli doku bulunur. Bu durum, meme kanseri riskini artırabilir.
Bir Değişiklik veya Anormallik Bulunursa Ne Olur?
Eğer mamografi sırasında bir değişiklik veya anormallik fark edilirse, doktorunuz daha fazla test veya prosedür önerir. Bu prosedürler şunlar olabilir:
- Tanısal mamografi
- Meme ultrasonu
- Biyopsi
- MR
Dijital Mamografi
Dijital mamografi, geleneksel röntgen yerine memenin elektronik görüntüsünü kullanır. Bu yöntemle elde edilen görüntüler, büyütülüp değiştirilebileceği için daha ayrıntılı incelenebilir. Dijital mamografi, özellikle şüpheli bölgelerin daha iyi görüntülenmesini sağlar.
Meme İmplantlı Mamografi
Eğer meme implantınız varsa, teknisyen implantın yerini değiştirmek için özel teknikler kullanacaktır. Bu, mümkün olan en fazla meme dokusunun görüntülenmesini sağlamak için gereklidir.
Mamografi Güvenliği
Mamografi, modern cihazlarla çok düşük dozda radyasyon kullanır. Ancak tekrarlanan mamografiler, kanser riskini artırabilir. Ancak, mamografinin erken teşhis sağlama yararı, radyasyona maruz kalma riskinden daha büyük bir fayda sağlar.
Mamografinin Sınırlamaları
Mamografi, meme kanserini erken teşhis etmek için en etkili testlerden biridir, ancak mükemmel değildir. Yanlış negatif sonuçlar olabilir, yani test normal göründüğü halde aslında kanser vardır. Ayrıca yanlış pozitif sonuçlar da olabilir, bu da kanser şüphesi oluşturulmasına rağmen aslında kanser olmadığı anlamına gelir.