Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini öldürmek için yüksek enerjili ışınlar veya parçacıklar kullanır. Meme kanseri tedavisinde, radyasyon genellikle kanserin tedavi edilmesi, tekrarlama riskinin azaltılması veya semptomların kontrol altına alınması amacıyla uygulanır. Sağlık ekibiniz, tedavi planını kişisel durumunuza göre belirler.
Radyasyon Tedavisinin Amaçları
Radyasyon tedavisi, farklı amaçlarla uygulanabilir:
1. Adjuvan Tedavi (Ameliyat Sonrası)
Ameliyat sonrası geride kalan kanser hücrelerini yok etmek amacıyla uygulanır. Bu tedavi, kanserin tekrarlama riskini azaltmaya yardımcı olur.
2. Neoadjuvan Tedavi (Ameliyat Öncesi)
Tümörü küçültmek amacıyla ameliyat öncesi uygulanabilir. Bu tedavi, tümörün boyutunu küçültür ve cerrahinin başarısını artırabilir.
3. Tekrarlayan Meme Kanseri
Mastektomi bölgesinde tekrar eden meme kanserini tedavi etmek amacıyla radyasyon kullanılabilir.
4. Palyatif Tedavi
İleri evre meme kanserinin ağrılarını hafifletmek veya semptomlarını kontrol altına almak için radyasyon tedavisi uygulanabilir.
Radyasyon Tedavi Yöntemleri
Meme kanseri tedavisinde en yaygın kullanılan radyasyon türü harici radyasyon terapisidir. Bu yöntemde, bir makine cilt yoluyla radyasyonu tümöre ve çevre dokulara yönlendirir. Harici radyasyon tedavisi genellikle haftada 5 gün, 1 ila 6 hafta boyunca uygulanır.
Brakiterapi
Erken evre meme kanseri olan bazı hastalar için brakiterapi (dahili radyasyon terapisi) önerilebilir. Bu yöntemde, radyoaktif tohumlar içeren bir implant doğrudan tümör bölgesine yerleştirilir ve zamanla kanser hücrelerini yok eder.
Radyasyon Tedavisinin Uygulama Koşulları
Radyasyon tedavisi bazı hastalar için uygun olmayabilir. Özellikle, göğüs veya meme bölgesinde daha önce radyasyon tedavisi görmüş olan hastalar, hamile olanlar, akciğer sorunları yaşayanlar veya kalp rahatsızlıkları olan hastalar için radyasyon tedavisi riskli olabilir.
Meme Koruyucu Cerrahi (MKC) Sonrası Radyasyon Tedavisi
Meme kanseri tedavisinde meme koruyucu cerrahi (MKC) sonrası radyasyon tedavisi yaygın olarak uygulanır. Bu tedavi, memede kanserin geri gelme riskini azaltmaya yardımcı olur. Harici radyasyon tedavisi genellikle tüm memeye, cilt ve kaslar dahil olmak üzere uygulanır. Ayrıca, aksiller lenf düğümlerine (koltuk altındaki lenf düğümleri) de radyasyon yapılabilir.
Radyasyon tedavisinin takviyesi, kanser hücrelerinin tümörle birlikte çıkarıldığı dokuda bulunması, tümörün 5 cm’den büyük olması, kanserin yüksek dereceli olması ve hastanın 50 yaşından küçük olması gibi durumlarda önerilebilir.
Radyasyon Tedavisi Almayabilecek Durumlar
Aşağıdaki durumlarda genellikle radyasyon tedavisi gerekmez:
- Tümör 2 cm veya daha küçükse
- Kanser lenf düğümlerine yayılmamışsa
- Kanser hücreleri hormon reseptörü pozitifse ve hormon tedavisi uygulanıyorsa
- Hasta 70 yaş veya üzerindeyse
Mastektomi Sonrası Radyasyon Tedavisi
Mastektomi sonrasında radyasyon tedavisi, birkaç farklı bölgeye uygulanabilir:
Uygulama Alanları:
- Memenin çıkarıldığı bölge (göğüs duvarı ve mastektomi izi)
- Ameliyat sonrası drenlerin yerleştirildiği alanlar
- Koltuk altındaki lenf düğümleri (aksiller lenf düğümleri)
- Omuzun önündeki lenf düğümleri
- Göğüs kemiği altında bulunan lenf düğümleri
Mastektomi sonrası radyasyon tedavisi, kanserin lenf düğümlerine yayılması, tümörün 5 cm’den büyük olması veya tümörün deriye veya kaslara doğru büyümesi durumunda önerilebilir. Radyasyon tedavisinin takviyesi, göğüs duvarına veya mastektomi yarasına yapılabilir.
Radyasyon Almayacak Durumlar:
Mastektomi sonrası aşağıdaki durumlarda radyasyon tedavisi genellikle gerekmez:
- Tümör 5 cm’den küçükse
- Kanser lenf düğümlerine yayılmamışsa
- Kanser hücreleri çıkarılan dokuda bulunmazsa
Radyasyon Tedavisinin Zamanlaması
Radyasyon tedavisi genellikle ameliyat sonrası 3 ila 4 hafta sonra başlar. Ameliyatın iyileşme süreci, enfeksiyon durumları veya iyileşme sorunları, tedaviye başlanma zamanını etkileyebilir. Eğer kemoterapi tedavisi uygulanacaksa, genellikle kemoterapi tamamlandıktan sonra radyasyon tedavisi başlanır.
Radyasyon tedavisinin başlanmasında bekleme süreleri olabilir. Ancak araştırmalar, ameliyat ve kemoterapi sonrası radyasyon tedavisine başlamak için 7 aya kadar beklemenin, kanserin geri dönme riskini artırmadığını göstermektedir.
Radyasyon Tedavisinin Yan Etkileri
Radyasyon tedavisinin yan etkileri, tedavi edilen alanın büyüklüğüne, dozajına ve tedavi programına bağlı olarak değişebilir. Radyasyon tedavisinin olası yan etkileri şunlar olabilir:
Fiziksel Yan Etkiler:
- Tükenmişlik: Yorgunluk hissi
- Cilt Sorunları: Ciltte kızarıklık, kuruma veya hassasiyet
- Memenin Boyutunda ve Şeklinde Değişiklikler: Tedavi sonrası şekil değişiklikleri
- Göğüs Bölgesinde His Değişiklikleri: Sıcaklık, acı veya hassasiyet
- Meme Ağrısı: Tedavi sonrası ağrı olabilir
- Lenfödem: Kolların şişmesi veya rahatsızlık hissi
- Omuz Hareketinde Sorunlar: Hareket kısıtlılıkları
- Radyasyon Pnömonisi: Göğüs bölgesine uygulanan radyasyon sonucu akciğer iltihabı
Radyasyon tedavisinin yan etkileri genellikle geçici olup, tedavi bittikten sonra azalır. Yan etkilerle başa çıkmak için sağlık ekibiniz size yardımcı olabilir.