Mide kanserinin evrelemesi, kanserin vücutta ne kadar yayıldığını ve ilk teşhis edildiğinde ne kadar geniş bir alanda bulunduğunu belirler. Evreleme, kanserin kapsamını tanımlar ve tedavi planlaması ile prognoz tahmini için kritik öneme sahiptir. Bu evreler, tümörün büyüklüğünü, kanserin yayıldığı organları ve kanserin yayılma durumunu değerlendirir.
Evreleme Sistemi: TNM Sistemi
Mide kanseri için en yaygın kullanılan evreleme sistemi, TNM sistemidir. Bu sistem, kanserin yayılma derecesini belirlemek için kullanılan temel bir yaklaşımdır. Mide kanserinde 5 evre bulunmaktadır: evre 0, evre 1, evre 2, evre 3 ve evre 4. Genellikle evre numarası ne kadar yüksekse, kanser o kadar fazla yayılmıştır.
Doktorlar, evreyi belirlerken lokal, bölgesel ve uzak terimlerini kullanabilirler. Lokal, kanserin sadece midedeki bir bölgeyle sınırlı olduğunu, bölgesel kanserin mideye yakın lenf düğümlerine veya organlara yayıldığını, uzak ise kanserin vücudun farklı bölgelerine yayıldığını ifade eder.
Mide Katmanları ve Evreleme
Mide, farklı doku katmanlarından oluşur ve evreleme genellikle tümörün hangi katmana doğru büyüdüğüne dayanır. Bu katmanlar şunlardır: mukoza, submukoza, muskularis propria ve seroza.
Evre 0 (Karsinoma in Situ)
Evre 0, tümörün sadece midenin iç astarındaki (mukoza) epitel dokusunda sınırlı olduğu erken bir evreyi ifade eder. Bu durum, genellikle prekanseröz bir durum olan yüksek dereceli displazi olarak tanımlanabilir.
Evre 1A
Evre 1A, tümörün mukozadaki bağ dokusu tabakasına, kas tabakasına veya submukoza tabakasına doğru büyüdüğü evredir. Bu evre, kanserin hala mide içinde sınırlı kaldığı bir durumu temsil eder.
Evre 1B
Evre 1B’de, tümörün büyüdüğü dokulara ek olarak, kanserin mideye yakın 1 veya 2 lenf düğümüne de yayılmış olduğu görülür. Ayrıca, tümör midenin kalın kas tabakasına (muskularis propria) doğru da büyüyebilir.
Evre 2A
Evre 2A’da, tümör mukozadaki bağ dokusu veya kas tabakasına doğru büyümeye devam edebilir ve kanser, mideye yakın 3 ila 6 lenf düğümüne yayılabilir. Ayrıca, tümör muskularis propria katmanına doğru büyüme gösterebilir ve kanserin yayılması 1 veya 2 lenf düğümüne ulaşabilir.
Evre 2B
Evre 2B’de, tümör yine mukozadaki bağ dokusu veya kas tabakasına doğru büyüyebilir, ancak kanserin yayılması daha geniş bir alanı kapsar. Kanserin, mideye yakın 7 ila 15 lenf düğümüne yayıldığı görülür. Ayrıca, tümör subserosaya veya serozaya doğru da büyüyebilir.
Evre 3A
Evre 3A’ya ulaşan kanser, daha ileri bir yayılma gösterir. Tümör, muskularis propria tabakasına doğru büyürken, kanserin mideye yakın 7 ila 15 lenf düğümüne yayıldığı görülür. Ayrıca, tümör subserosaya doğru büyüyebilir veya serozaya geçebilir.
Evre 3B
Evre 3B, kanserin daha ileri derecede yayıldığı bir evredir. Tümör, mukoza, submukoza veya muskularis propriadaki bağ dokusu veya kas tabakasına doğru büyümeye devam ederken, kanserin mideye yakın 16 veya daha fazla lenf düğümüne yayıldığı gözlemlenir. Ayrıca, tümör yakın organlara doğru da büyüyebilir.
Evre 3C
Evre 3C, tümörün serozadan geçmesi veya subserosaya doğru büyümesiyle birlikte, kanserin mideye yakın 16 veya daha fazla lenf düğümüne yayılması durumunu ifade eder. Bu evre, kanserin yakın organlara veya bölgelere doğru da yayıldığı evredir.
Evre 4
Evre 4, kanserin vücudun diğer bölgelerine yayıldığı son evredir. Bu evre, metastatik mide kanseri olarak da bilinir ve kanserin akciğerler, kemikler, periton veya omentum gibi uzak organlara yayılmasını içerir.
Tekrarlayan Mide Kanseri
Tekrarlayan mide kanseri, tedavi sonrasında kanserin tekrar ortaya çıkması durumudur. Eğer kanser ilk başladığı yerde geri gelirse buna lokal nüks denir. İlk başladığı yere yakın dokularda veya lenf düğümlerinde geri gelirse buna bölgesel nüks denir. Ayrıca, kanser vücudun başka bir yerinde de tekrarlayabilir, buna ise uzak metastaz veya uzak nüks denir.
Gastroözofageal (GE) Kavşağı Kanserleri
GE kavşağı, yemek borusunun mideyle birleştiği bölgedir ve bazen kanserin tam olarak hangi organın başlangıcında olduğunu belirlemek zor olabilir. Bu durum, GE kavşağında meydana gelen kanserler için geçerlidir. GE kavşağındaki kanserler, tümörün bulunduğu yere göre ya yemek borusu kanseri ya da mide kanseri olarak tedavi edilebilir.
Siewert sınıflandırma sistemi, GE kavşağındaki tümörlerin evrelemesinde kullanılabilir.