Bir risk faktörü, kanser gelişme olasılığını artıran herhangi bir durum, davranış veya madde olabilir. Çoğu kanser birden fazla risk faktörünün etkisiyle ortaya çıkabilir. Ancak bazı durumlarda, rahim kanseri, risk faktörlerinden hiçbiri olmayan kadınlarda da gelişebilir. Son 30 yılda rahim kanseri oranlarında istikrarlı bir artış gözlemlenmiştir. Rahim kanserine yakalanan kadınlar genellikle 50 yaş ve üzeridir ve Kafkasyalı kadınlar, diğer popülasyonlara göre daha yüksek risk altındadır. Kuzey Amerika ve Avrupa’da yaşayan kadınlar, dünyanın diğer bölgelerindeki kadınlara göre daha fazla rahim kanseri riski taşımaktadır.
Atipik Endometrial Hiperplazi ve Rahim Kanseri
Atipik endometrial hiperplazi, rahmin prekanseröz bir durumu olup kanser değildir, ancak tedavi edilmezse rahim kanserine dönüşme riski vardır. Rahim kanseri için bazı risk faktörleri, atipik endometrial hiperplaziye de neden olabilir. Rahmin prekanseröz durumları hakkında daha fazla bilgi edinmek önemlidir.
Risk Faktörlerinin Sıralanması
Risk faktörleri genellikle önem sırasına göre sıralanabilir, ancak çoğu durumda bunları kesin bir şekilde sıralamak imkansızdır. Aşağıda, rahim kanseri gelişme riskini artıran faktörler sıralanmıştır:
Sadece Östrojen İçeren Hormon Replasman Tedavisi (HRT)
Hormon replasman tedavisi (HRT), menopoz semptomlarını yönetmek için kullanılan bir tedavi yöntemidir. Ancak araştırmalar, yalnızca östrojen içeren HRT’nin rahim kanseri riskini artırdığını göstermektedir. Östrojen ve progesteron kombinasyonu (kombine HRT) ise rahim kanseri riskini artırmaz.
Adet Dönemi Sayısı
Yaşamları boyunca daha fazla adet gören kadınların rahim kanseri riskinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. 12 yaşından önce adet görmeye başlayan (erken menarş) veya adetleri 55 yaşından sonra duran (geç menopoza giren) kadınlar bu risk grubuna dahildir. Erken adet görme ve geç menopoz, vücudun daha uzun süre östrojen üretmesine neden olur, bu da rahim kanseri riskini artırır.
Hiç Doğum Yapmamak
Hiç çocuk doğurmayan kadınların rahim kanserine yakalanma riski, en az bir kez doğum yapmış kadınlara göre daha yüksektir. Hamilelik sırasında vücuttaki östrojen seviyeleri düşer ve kadınlar ne kadar çok doğum yaparsa, vücut o kadar az östrojen üretir, bu da kanser riskini azaltır.
Aşırı Kilo veya Obezite
Aşırı kilolu veya obez kadınların rahim kanseri geliştirme riski daha yüksektir. Vücutta yüksek yağ oranına sahip olmak, östrojen seviyelerinin yükselmesine neden olabilir ve bu da rahim kanseri riskini artırır. Obezite ayrıca yüksek insülin seviyelerine yol açarak tümör büyümesine yardımcı olabilir.
Tamoksifen
Tamoksifen, meme kanseri tedavisinde kullanılan bir ilaçtır. Bu ilaçla 2 yıl veya daha uzun süre tedavi gören kadınlarda rahim kanseri riski artmaktadır.
Polikistik Over Sendromu (PKOS)
Polikistik over sendromu, hormon döngülerindeki bozulmalardan kaynaklanır. PKOS’lu kadınların adet görme sıklığı azalır ve hamile kalma konusunda zorluk yaşarlar. PKOS’lu kadınların rahim kanseri riski daha yüksektir.
Diyabet
Diyabet, yüksek kan şekeri seviyelerine neden olan bir hastalıktır. Diyabetli kadınların rahim kanserine yakalanma olasılığı, diyabeti olmayanlara göre yaklaşık iki kat daha fazladır.
Pelvise Radyasyon Tedavisi
Pelvis bölgesine uygulanan yüksek doz radyasyon tedavisi, rahim kanseri riskini artırabilir. Bu tedavi genellikle kanser tedavisi için kullanılır.
Östrojen Üreten Yumurtalık Tümörleri
Östrojen üreten yumurtalık tümörleri, vücutta yüksek östrojen seviyeleri oluşturur, bu da rahim kanseri riskini artırabilir.
Düşük Fiziksel Aktivite Seviyeleri
Düşük fiziksel aktiviteye sahip kadınlar, rahim kanseri geliştirme riski taşır. Düzenli egzersiz yapmanın rahim kanserine karşı koruyucu etkisi vardır.
Lynch Sendromu
Lynch sendromu, kalıtsal bir hastalıktır ve DNA onarım genlerinde bir mutasyon sonucu gelişir. Lynch sendromlu kadınlar, yaşamları boyunca rahim kanseri geliştirme riskine sahiptir ve genellikle daha genç yaşlarda kanser görülür.
Cowden Sendromu
Cowden sendromu, ciltte, memede, tiroidde, kolonda, ince bağırsakta ve ağızda kanserli olmayan büyümelere (hamartomlar) yol açan kalıtsal bir durumdur. Bu sendrom rahim kanseri riskini artırır.
Olası Risk Faktörleri
Aşağıdaki faktörler, rahim kanseri ile ilişkilendirilmiş ancak kesin kanıtlarla desteklenmemiştir. Bu faktörlerin rahim kanseri üzerindeki etkisini anlamak için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.
Fiziksel Olarak Aktif Olmamak
Hareketsiz bir yaşam tarzı, rahim kanseri riskini artırabilir. Aktif olmak, bu riskin azalmasına yardımcı olabilir.
Rahim Kanseri Aile Öyküsü
Ailede rahim kanseri öyküsü olan kadınlar, daha yüksek risk altındadır.
Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)
Yüksek tansiyon, rahim kanseri riskini artıran bir faktör olabilir.
Dietilstilbestrol (DES) ile Temas
DES, bir östrojen türüdür ve laboratuvar ortamında üretilir. DES ile temas, rahim kanseri riskini artırabilir.
Yüksek Glisemik Yük
Yüksek glisemik yük, bazı gıdaların kan şekeri seviyelerini hızlı bir şekilde yükseltme kapasitesidir ve rahim kanseri ile ilişkili olabilir.
Rahim Kanseriyle Bağlantısı Olmayan Faktörler
Bazı faktörler, rahim kanseri riskini artırdığına dair önemli araştırmalarla desteklenmemektedir. Özellikle, rahim içi araçlar (IUD) kullanımı ile rahim kanseri arasında herhangi bir bağlantı gösterilmemiştir.