Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için ilaçların kullanıldığı bir tedavi yöntemidir. Bu ilaçlar, hızla bölünen hücreleri hedef alarak kanser hücrelerini öldürür, ancak sağlıklı hücrelere de zarar verebilir.
Kemoterapinin Etki Mekanizması
Çoğu kemoterapi ilacı, kan dolaşımı yoluyla tüm vücuda yayılır ve kanser hücrelerini bulundukları her yerde hedef alır. Bu sayede birincil tümörden ayrılmış ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilecek hücreler de yok edilir. Bu tedavi yöntemi sistemik tedavi olarak adlandırılır.
Anal kanser hastalarının büyük bir kısmı kemoterapi alır. Sağlık ekibi, hastanın durumu ve kanserin yayılımına göre hangi ilaçların, hangi dozda ve hangi sıklıkla verileceğini belirler.
Kemoterapinin Kullanım Alanları
Kemoterapi, anal kanserin farklı evrelerinde çeşitli amaçlarla uygulanabilir:
- Anal kanser tümörünü tedavi etmek
- Diğer tedavilerden sonra kalan kanser hücrelerini yok etmek (kurtarma tedavisi)
- Tekrarlayan (nüks eden) anal kanseri tedavi etmek
- İleri evre anal kanserde ağrıyı ve semptomları hafifletmek (palyatif kemoterapi)
Kemoradyasyon: Radyoterapi ile Birlikte Kullanımı
Kemoterapi genellikle radyoterapi ile birlikte uygulanır. Bu kombinasyona kemoradyoterapi denir. Bazı kemoterapi ilaçları, kanser hücrelerini radyasyona karşı daha hassas hale getirerek tedavinin etkinliğini artırır. Kemoradyoterapi, erken evre (evre 1, 2 ve 3) anal kanserin standart tedavisidir.
Tek başına kemoterapi, anal kanser tedavisinde yaygın olarak kullanılmaz. Ancak hasta daha önce radyasyon tedavisi gördüyse, tek başına kemoterapi bir seçenek olabilir.
Anal Kanser Tedavisinde Kullanılan Kemoterapi İlaçları
Anal kanser tedavisinde genellikle birden fazla kemoterapi ilacı kombinasyon halinde kullanılır. Kullanılacak ilaçlar, kanserin vücuttaki yayılımına ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır.
En Yaygın Kemoterapi Kombinasyonu
- Florourasil (5-FU) ve Mitomisin
- En sık kullanılan kombinasyondur.
- Kemoradyoterapinin bir parçası olarak radyasyon tedavisiyle birlikte uygulanır.
Diğer Kullanılabilecek Kemoterapi Kombinasyonları
- Karboplatin ve Paklitaksel
- Kapesitabin ve Mitomisin
- Florourasil ve Sisplatin
- Sisplatin, Lökovorin ve Florourasil
- Docetaxel, Sisplatin ve Florourasil
- Oksaliplatin, Lökovorin ve Florourasil
Kemoterapinin Yan Etkileri
Kemoterapinin yan etkileri, kullanılan ilaca, dozajına, uygulama şekline ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. Yan etkiler ortaya çıktığında, erken müdahale için sağlık ekibine bildirmek önemlidir.
Anal Kanser Tedavisinde Kullanılan Kemoterapinin Yaygın Yan Etkileri
- Mide bulantısı ve kusma
- İştahsızlık
- İshal
- Ağız ve boğazda ağrı
- Cilt sorunları (kızarıklık, hassasiyet)
- Saç dökülmesi
- Beyaz kan hücresi sayısında düşüş (bağışıklık sistemini zayıflatabilir)
- Enjeksiyon bölgesinde ağrı
- Böbrek hasarı
- Sinir hasarı (nöropati)