Astrositomalar, astrosit adı verilen glial hücrelerde başlayan bir glioma türüdür. Astrositler, merkezi sinir sistemi içinde nöronları çevreler, destekler ve korur. Gliomaların çoğunluğu astrositomlardır. Bu tümörler genellikle beyin boyunca yayılır ve normal dokuyla karışır, bu da tümörün cerrahi olarak çıkarılmasını zorlaştırabilir. Beyin omurilik sıvısına da yayılabilirler ancak nadiren beyin ve omurilik dışına yayılırlar.
Astrositoma ve WHO Derecelendirmesi
Astrositomalar, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) derecelendirme sistemine göre dört dereceli (1-4) bir sınıflandırmaya sahiptir. Bu sınıflandırma, tümörün kötü huyluluk derecesine ve büyüme hızına göre belirlenir.
Düşük Dereceli Astrositomalar
Düşük dereceli astrositomalar, derece 1 ve derece 2 tümörleri içerir. Bu tümörler yavaş büyür ancak zamanla daha agresif hale gelebilirler. Düşük dereceli bir astrositom, anaplastik astrositomaya dönüşebilir.
Pilositik Astrositom
Pilositik astrositomlar (juvenil pilositik astrositomlar olarak da bilinir) 1. derece tümörlerdir. Yavaş büyürler ve sıklıkla kist içerirler. Çocuklar ve genç yetişkinlerde en yaygın olan tümör türüdür.
Pilositik Astrositom Tedavisi
- Cerrahi Müdahale: Tümörün tamamı veya mümkün olduğunca büyük bir kısmı çıkarılabilir. Eğer tümör yeniden büyürse, başka bir ameliyat yapılabilir.
- Radyoterapi: Tümör ameliyatla tamamen çıkarılamazsa veya ameliyat sonrası tekrar büyürse, radyoterapi uygulanabilir.
- Aktif Gözetim: Tümörün büyümesi düzenli MR taramaları ile izlenebilir.
Yaygın veya İnfiltratif Astrositomlar
Yaygın veya infiltratif astrositomlar, 2. derece tümörlerdir. Beynin yakın bölgelerine doğru yavaşça büyürler ve zamanla daha agresif ve hızlı büyüyebilirler. Bu tür astrositomalar genellikle genç yetişkinleri etkiler.
Yaygın veya İnfiltratif Astrositom Tedavisi
- Cerrahi Müdahale: Tümörün tamamı veya büyük bir kısmı çıkarılabilir.
- Radyoterapi: Tümör tamamen çıkarılamazsa, ameliyat sonrası radyoterapi uygulanabilir.
- Kemoterapi: Ameliyat sonrası veya ameliyat yapılamazsa kemoterapi uygulanabilir. Temozolomid (Temodal) en yaygın kullanılan kemoterapi ilaçlarından biridir. Ayrıca, PCV kombinasyonu (prokarbazin, lomustin, vinkristin) kullanılabilir.
Anaplastik Astrositom
Anaplastik astrositomlar, orta hızda büyüyen 3. derece tümörlerdir. Bu tümörler, glioblastoma multiforme’ye dönüşme eğilimindedir. Anaplastik astrositomlar, genellikle 41 yaş civarındaki bireylerde teşhis edilir.
Anaplastik Astrositom Tedavisi
- Cerrahi Müdahale: Tümörün çoğu çıkarılabilir. Genellikle ameliyat sonrasında kemoterapi veya radyoterapi uygulanır.
- Radyoterapi ve Kemoterapi: Temozolomid ile radyoterapi yaygın bir tedavi seçeneğidir. Ayrıca kemoterapi, tedaviden sonra geri gelen tümörler için de kullanılabilir.
- Diğer Kemoterapi İlaçları: Karmustin (BiCNU, BCNU), lomustin, sisplatin, prokarbazin ve vinkristin gibi ilaçlar da tedavi sürecinde kullanılır.
- Hedefli Tedavi: Bevacizumab (Avastin) gibi hedefli tedavi ilaçları, düzenli kemoterapi işe yaramadığında bazı hastalar için faydalı olabilir.
Glioblastom
Glioblastomalar (glioblastoma multiforme veya GBM), 4. derece tümörlerdir ve yetişkinlerde en sık görülen kötü huylu beyin tümörüdür. Bu tümörler hızla büyür ve yakındaki dokulara yayılır. Glioblastomalar genellikle 45 ila 70 yaş arasındaki bireylerde görülür.
Glioblastoma Tedavisi
- Cerrahi Müdahale: Tümörün mümkün olduğunca büyük kısmı çıkarılabilir. Ameliyat sonrası kemoterapi veya radyoterapi uygulanır.
- Temozolomid ve Radyoterapi: Ameliyat sonrası temozolomid ile radyoterapi verilir. Eğer ameliyat yapılamıyorsa, bu tedavi ana tedavi olarak uygulanabilir.
- Kemoterapi: Ameliyat sonrası temozolomid ile radyoterapi aynı anda verilebilir. Ayrıca, tekrarlayan glioblastomaları tedavi etmek için bu tedavi uygulanabilir.
- Karmustin ve Gofretler: Ameliyat sırasında karmustin içeren gofretler, tümörün çıkarıldığı bölgeye yerleştirilebilir.
- Hedefli Tedavi: Bevacizumab (Avastin) gibi hedefli tedavi ilaçları, düzenli kemoterapiden sonra kullanılabilir.
Kortikosteroidler ve Antiepileptik İlaçlar
Beyin tümörü olan kişilerde kullanılan ilaçlar, tümörü tedavi etmez, ancak semptomların yönetilmesine yardımcı olabilir.
Kortikosteroidler
Kortikosteroidler, beyin tümörü etrafındaki şişliği azaltarak baş ağrılarını ve diğer semptomları hafifletebilir. Yaygın olarak kullanılan kortikosteroidler arasında deksametazon (Decadron, Dexasone) bulunur.
Antiepileptik İlaçlar
Beyin tümörleri nöbetlere yol açabilir. Nöbetleri önlemek amacıyla antiepileptik ilaçlar (antikonvülzanlar) kullanılabilir. Ancak, tümör nöbetlere neden olmuyorsa, bu ilaçlar genellikle verilmez. Fenitoin (Dilantin) yaygın bir antiepileptik ilaçtır.
Sonuç
Astrositomalar, merkezi sinir sisteminde gelişen glial hücrelerden kaynaklanan beyin tümörleridir. Düşük dereceli astrositomalar genellikle daha yavaş büyürken, yüksek dereceli türleri hızla büyür ve tedavi gerektirir. Tedavi seçenekleri, tümörün tipi ve hastanın genel sağlığına bağlı olarak değişir. Erken tanı ve uygun tedavi ile yaşam kalitesi artırılabilir ve hastaların tedaviye yanıtları iyileştirilebilir.