Bağırsak tıkanıklığı, ince bağırsak veya kalın bağırsağın kısmen ya da tamamen tıkanması durumudur. Bu tıkanıklık, yiyeceklerin, sıvıların ve gazın bağırsak sisteminde normal şekilde ilerlemesini engeller.
İnce bağırsak, mideden gelen kısmen sindirilmiş besinleri alan ve bunları kalın bağırsağa aktaran uzun bir tüptür. Kolon ise kalın bağırsağın en uzun kısmıdır ve sindirilmiş gıdalardan su ile besinleri emerken atıkları rektuma iletir.
Bağırsak tıkanıklığı bazen kötü huylu bağırsak tıkanıklığı olarak da adlandırılır.
Bağırsak Tıkanıklığı Nedenleri
Bağırsak tıkanıklığı şu faktörlerden kaynaklanabilir:
- Bağırsağı tıkayan tümörler
- Ameliyat sonrası oluşan yara dokuları veya yapışıklıklar
- Radyasyon tedavisine bağlı bağırsak hasarı
- Narkotikler, ishal önleyiciler veya bazı kemoterapi ilaçları
- Kronik kabızlığa bağlı dışkı birikimi (dışkı sıkışması)
Ayrıca mide, kolorektal, ince bağırsak, rahim, prostat, mesane ve yumurtalık kanserleri de tıkanıklığa yol açabilir. Bu kanserler karın içine yayıldığında veya büyüdükçe bağırsaklara baskı yaparak tıkanıklık oluşturabilir.
Bağırsak Tıkanıklığı Belirtileri
Bağırsak tıkanıklığı belirtileri, tıkanıklığın nedenine ve yerine göre değişkenlik gösterebilir:
- Karın ağrısı
- Karın krampları
- Karında şişlik veya gerginlik
- Bulantı
- Kusma
- Ağız kuruluğu
- Kabızlık
- Dışkılama yapamama
- Gaz çıkaramama
- İshal (katı dışkı çevresinden sızan sıvı dışkı)
- Ağız kokusu
- Ateş
Tıkanıklık ilerlerse ince bağırsak veya kolonda delinme (perforasyon) meydana gelebilir. Bu durum, bağırsak içeriğinin karın boşluğuna sızmasına ve peritonit adı verilen ciddi bir enfeksiyona neden olabilir.
Tanı Yöntemleri
Tanı sürecinde doktorunuz, semptomlarınızı ve tıbbi geçmişinizi değerlendirecek; karın muayenesi ve rektal muayene yapacaktır. Gerekli görüldüğünde aşağıdaki testler uygulanabilir:
- Karın röntgeni
- Bilgisayarlı tomografi (BT)
- Üst sindirim sistemi serisi (Upper GI)
- Baryumlu lavman
- Kolonoskopi
Bağırsak Tıkanıklığının Yönetimi ve Tedavi Seçenekleri
Tıkanıklığın nedeni belirlendikten sonra uygun tedavi yöntemi planlanır.
Bağırsakların Dinlendirilmesi
Hastaya birkaç gün süreyle ağızdan yiyecek ve sıvı verilmez. Bu süreçte damar yoluyla sıvı ve elektrolit desteği sağlanır.
Karındaki Baskının Azaltılması
Burun yoluyla mideye uzanan bir nazogastrik (NG) tüp yardımıyla mide içeriği boşaltılır. Gerekirse rektumdan kolona bir tüp yerleştirilerek gaz ve sıvı baskısı azaltılır.
İlaç Tedavisi
Peritonit riskine karşı intravenöz antibiyotikler uygulanabilir. Ağrı ve mide bulantısını azaltmak için de uygun ilaçlar reçete edilebilir.
Cerrahi Müdahale
Diğer yöntemlerle tedavi mümkün değilse cerrahi gerekebilir. Cerrahi işlemler şunları içerebilir:
Stent Yerleştirme
Endoskop yardımıyla daralmış bölgeye genişleyebilen metal bir stent yerleştirilir. Bu, bağırsak geçişini kolaylaştırır.
Gastrostomi
Mideye, karın duvarından bir açıklık (stoma) oluşturularak gastrostomi tüpü takılır. Bu tüp, mide sıvısını boşaltmak ve bazı durumlarda beslenmeyi sağlamak amacıyla kullanılır.
Bağırsağın Çıkarılması ve Anastomoz
Tıkanıklık veya nekrotik (ölü) doku varsa, cerrah bu kısmı çıkararak sağlıklı uçları birleştirir. Bu işleme anastomoz adı verilir. Duruma bağlı olarak kolostomi veya ileostomi yapılabilir:
- Kolostomi: Kalın bağırsaktan karın duvarına dışarıya bir açıklık yapılır.
- İleostomi: İnce bağırsağın son kısmı olan ileumdan dışarıya bir açıklık oluşturulur.