Böbrek üstü bezi kanseri nadir görülen bir hastalıktır. Kadınların bu kanseri geliştirme olasılığı erkeklere kıyasla biraz daha fazladır. Ancak cinsiyet çeşitliliği olan bireylerde riskin ne olduğu konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Kanserin oluşumunda genetik faktörler önemli bir rol oynayabilir. Özellikle bazı kalıtsal genetik rahatsızlıkları olan kişilerde böbrek üstü bezi kanseri riski artmaktadır.
Genetik Faktörler ve Böbrek Üstü Bezi Kanseri Riski
Böbrek üstü bezi kanserinin en yaygın türü olan adrenokortikal karsinom (ACC) vakalarının yaklaşık %15’i genetik bir rahatsızlıkla bağlantılıdır. İkinci en yaygın böbrek üstü bezi tümörü türü olan feokromositomaların yaklaşık %30’u ise genetik rahatsızlıklarla ilişkilidir.
Aşağıda yer alan genetik rahatsızlıklar, böbrek üstü bezi kanseri riskini artırabilir:
1. Li-Fraumeni Sendromu
Li-Fraumeni sendromu, ACC’nin yanı sıra meme kanseri, beyin tümörleri, yumuşak doku ve kemik sarkomları ve akut lösemi gibi kanser türlerinin riskini artıran kalıtsal bir durumdur. Bu sendromu taşıyan kişiler, 45 yaşına kadar birden fazla kanser türüne yakalanma eğilimindedir.
2. Çoklu Endokrin Neoplazi (MEN)
MEN, endokrin sistemde birden fazla tümör gelişme riskini artıran kalıtsal bir hastalıktır. İki farklı MEN tipi bulunur:
- MEN1: Paratiroid bezleri, pankreas, overler ve hipofiz bezinde ACC ve kanser riskini artırır.
- MEN2: Tiroid ve paratiroid bezlerinde feokromositoma ve kanser gelişme riskini artırır.
3. Von Hippel-Lindau (VHL) Sendromu
VHL sendromu, gözler, beyin, omurilik ve böbrek üstü bezlerindeki kan damarlarını etkileyen bir genetik hastalıktır. Kan damarlarının anormal büyümesine yol açarak böbrek, beyin ve pankreasta feokromositoma ve kanser riskini artırır.
4. Nörofibromatozis Tip 1
Bu genetik durum, sinir hücrelerinin gelişimini ve büyümesini etkileyerek sinirlerde tümörlerin büyümesine neden olur. Feokromositoma, nöroendokrin tümörler, yumuşak doku sarkomu, beyin tümörleri, lösemi ve nöroblastoma riskini artırır.
5. Beckwith-Wiedemann Sendromu
Vücudun farklı bölümlerinin büyümesini etkileyen bu sendrom, büyük dil, büyük organlar ve düşük kan şekeri gibi belirtilerle kendini gösterir. ACC, Wilms tümörü, rabdomiyosarkom ve nöroblastom riskini artırır.
6. Carney Kompleksi
Kalp, cilt, sinirler ve endokrin bezlerinde tümör oluşumuna neden olan bu sendrom, aynı zamanda ACC gelişme riskini artırır.
7. Ailevi Adenomatöz Polipozis (FAP)
Bağırsakların iç yüzeyinde yüzlerce ila binlerce polip oluşmasına neden olan bu kalıtsal rahatsızlık, kolorektal kanser, ince bağırsak kanseri, mide kanseri ve tiroid kanseriyle birlikte ACC riskini de artırır.
8. Lynch Sendromu
Kolon ve rektumda çok sayıda polip gelişmesine neden olan Lynch sendromu, ACC, kolorektal kanser, uterin kanser ve over kanseri riskini artırır.
9. Kalıtsal Paraganglioma-Feokromositoma Sendromu
Bu sendrom, paraganglialarda tümörlerin büyümesine neden olan genetik bir hastalıktır. Adrenal bezde gelişen feokromositoma riskini artırır.
Kanser Riski Taşıyan Kişiler Ne Yapmalı?
Eğer yukarıda belirtilen genetik rahatsızlıklardan birine sahipseniz, doktorunuza danışarak düzenli kontroller yaptırmanız önemlidir. Erken teşhis, böbrek üstü bezi kanseri gibi hastalıkların tedavisinde büyük bir fark yaratabilir.