Gestasyonel trofoblastik hastalığın (GTD) evrelemesi, hastalığın vücutta ne kadar yayıldığını ve ilk teşhis edildiğinde nerede olduğunu anlamaya yardımcı olur. Bu evreleme genellikle tedavi planlaması ve prognoz (hastalığın sonucu) tahmini için kullanılır. GTD için en yaygın evreleme sistemi, Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu (FIGO) tarafından belirlenen sistemdir. Bu evreleme sistemi, hastalığın ne kadar ilerlediğini belirlemeye yönelik önemli bilgiler sunar.
GTD Evreleme Sistemi
GTD’nin evrelemesinde genellikle dört aşama bulunur. Bu evreler, kanserin vücuda yayılma derecesine göre sıralanır ve Roma rakamlarıyla I, II, III ve IV olarak ifade edilir.
Evre 1
Evre 1’de, tümör yalnızca rahim içindedir. Yani hastalık rahmin dışında herhangi bir yere yayılmamıştır.
Evre 2
Evre 2’de, tümör rahim dışına çıkmış olsa da, sadece üreme organlarına (yumurtalıklar, fallop tüpleri, vajina) veya yakın bölgelere (bağlar gibi) yayılmıştır.
Evre 3
Evre 3, hastalığın akciğerlere yayıldığını gösterir. Bu evrede, tümör üreme organlarına yayılabilmiş ve aynı zamanda akciğerlere de ulaşmış olabilir.
Evre 4
Evre 4, hastalığın vücudun uzak bölgelerine yayıldığı evredir. Bu evrede kanser beyin, karaciğer veya diğer uzak organlara yayılabilir. Uzak metastaz olarak bilinen bu durum, kanserin çok daha ileri bir aşamaya geçtiğini gösterir.
Tekrarlayan veya Kalıcı Gestasyonel Trofoblastik Hastalık
Tekrarlayan GTD
Tekrarlayan GTD, hastalığın tedavi edilmesine rağmen tekrar ortaya çıkmasıdır. Bu durum birkaç şekilde sınıflandırılabilir:
- Lokal Tekrar: Kanserin ilk başladığı yerde geri dönmesi.
- Bölgesel Tekrar: İlk başladığı yere yakın dokularda veya lenf düğümlerinde kanserin tekrar etmesi.
- Uzak Metastaz veya Uzak Tekrar: Kanserin vücudun başka bir bölgesinde tekrarlaması.
Kalıcı GTD
Kalıcı GTD, hidatiform molün uterusun yüzey tabakasından alttaki kas tabakasına doğru büyümesi ya da diğer organlara yayılması anlamına gelir. Bu durum, tedaviye yanıt vermeyen veya kontrol altına alınamayan bir hastalık durumudur.
Prognostik Skor Sistemi
FIGO, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından geliştirilen prognostik puanlama sistemini kullanarak, GTD’nin risk seviyesini değerlendirir. Bu puanlama sistemi, hastalığın seyrini ve tedaviye yanıtı tahmin etmek için çeşitli risk faktörlerine dayanır.
Prognostik Puanlama Faktörleri
GTD’nin risk faktörlerine dayalı prognostik puanlama, şu kriterlere göre yapılır:
- Yaş: 40 yaşından küçük veya 40 yaş ve üzeri
- Gebelik Türü: Hidatidiform mol, kandan düşük veya isteğe bağlı kürtaj, tam süreli gebelik
- Son Hamilelikten Sonra Geçen Ay Sayısı: 4’ten az, 4 ila 6, 7 ila 12, 12’den fazla
- Tedavi Öncesi HCG Seviyesi: 1.000’den az, 1.000 ila 9.999, 10.000 ila 100.000, 100.000’den fazla
- Rahimdeki Orijinal Tümörün Boyutu: 3 cm’den az, 3-5 cm, 5 cm veya daha fazla
- Metastaz Yeri: Akciğer, dalak, böbrek, gastrointestinal sistem (mide, bağırsaklar), beyin, karaciğer
- Metastaz Sayısı: 0, 1-4, 5-8, 8’den fazla
- Önceki Başarısız Kemoterapi: Hiçbir, tek ilaç, 2 veya daha fazla ilaç
Prognostik Skorlar
Bütün bu risk faktörlerine dayalı puanlar birleştirilerek genel bir prognostik skor oluşturulur. Bu skor, GTD’nin düşük riskli mi yoksa yüksek riskli mi olduğunu belirlemeye yardımcı olur:
- Düşük Riskli GTD: 1 ile 6 arasında puan
- Yüksek Riskli GTD: 7 ve üzeri puan
Prognostik grup, genellikle evre numarası ve risk puanlarına göre belirlenir. Örneğin, evre 2A düşük riskli evre 2’yi ifade eder.
Plasental Bölge Trofoblastik Tümörü ve Epiteloid Trofoblastik Tümörü
Plasental bölge trofoblastik tümörü ve epiteloid trofoblastik tümörü olan kadınlarda, yalnızca FIGO evresi belirtilir. Bu tür tümörlerde, risk puanları kullanılmaz.
Sonuç
Gestasyonel trofoblastik hastalığın evrelemesi, tedavi planlamasında ve hastalığın seyrinin izlenmesinde oldukça önemlidir. FIGO evreleme sistemi, doktorların hastalığın yayılma derecesini ve prognozunu değerlendirmelerine yardımcı olur. GTD’nin erken teşhisi ve doğru evrelemesi, tedavi sürecinin başarısını önemli ölçüde artırabilir.