Gestasyonel trofoblastik hastalık (GTD) tedavisi, hastanın sağlık durumuna ve hastalığın özelliklerine bağlı olarak bireyselleştirilmiş bir yaklaşım gerektirir. Tedavi planı oluşturulurken, sağlık ekibi aşağıdaki faktörleri göz önünde bulundurur:
- GTD türü
- Evre ve risk gruplaması
- Önceki tedavi geçmişi
- Doğurganlık koruma isteği
- Kişisel tercihler
GTD için uygulanabilecek çeşitli tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Bu tedaviler, hastalığın türüne, evresine ve genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterebilir.
Ameliyat
GTD tedavisinde cerrahi müdahale genellikle önemli bir rol oynar. Ameliyat, hastalığın türüne ve evresine bağlı olarak ana tedavi yöntemi veya diğer tedavi yöntemlerine ek olarak uygulanabilir.
Dilatasyon ve Küretaj (D&C)
Dilatasyon ve küretaj (D&C), serviksi açarak uterusun iç yüzeyindeki anormal dokuyu çıkarmak için kullanılan bir cerrahi işlemdir. Bu işlem, özellikle molar gebeliklerin tedavisinde kullanılır ve doğurganlık koruma sağlamak için ideal bir seçenek olabilir. İşlem sonrası genellikle pelvik kramplar ve vajinal kanama görülebilir.
Histerektomi
Histerektomi, rahmin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. GTD tedavisinde nadiren kullanılır ancak aşağıdaki durumlarda tercih edilebilir:
- Rahim dışına yayılma yoksa ve çocuk sahibi olma isteği yoksa
- Plasental bölge trofoblastik tümörleri ve epiteloid trofoblastik tümörlerin tedavisi
- Kemoterapiye yanıt vermeyen GTN
- Kanserin tekrarlama riskini azaltmak
- İleri evre tümörler veya büyük rahim tümörlerinin tedavisi
Metastazları Çıkarmak İçin Cerrahi
Metastaz yapmış ve kemoterapiye dirençli tümörler için, beyin, karaciğer, böbrekler ve akciğerler gibi uzak bölgelere yayılmış GTD’nin tedavisinde cerrahi müdahale gerekebilir.
Kemoterapi
Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için antikanser ilaçları kullanarak uygulanan sistemik bir tedavi yöntemidir. Kemoterapi, genellikle GTD’nin tedavisinde standart bir yaklaşımdır ve birçok durumda etkili bir tedavi seçeneği sunar.
Kemoterapi İlaçları
GTD tedavisinde yaygın olarak kullanılan kemoterapi ilaçları şunlardır:
- Metotreksat
- Daktinomisin (Aktinomisin-D)
- Etoposid (Vepesid)
- Vinkristin (Onkovin)
- Sisplatin
- Bleomisin (Blenoksan)
Yüksek riskli GTD tedavisinde kullanılan ilaç kombinasyonları ise şunlardır:
- MAC (Metotreksat, Daktinomisin, Klorambusil)
- EMA-CO (Etoposid, Lökovorin, Daktinomisin, Metotreksat, Siklofosfamid, Vinkristin)
- VBP (Vinblastin, Bleomisin, Sisplatin)
Kemoterapinin yan etkileri arasında tükenmişlik, mide bulantısı, iştahsızlık, saç dökülmesi, ağız ve boğaz ağrısı gibi durumlar yer alabilir.
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınlar kullanır. Bu tedavi, genellikle kemoterapiye yanıt vermeyen GTD hastaları için ve beyin metastazlarını tedavi etmek için kullanılır. Radyasyon tedavisinin yan etkileri, tedavi edilen bölgeye bağlı olarak değişir.
GTD’nin Türüne ve Evresine Göre Tedavi
GTD’nin türü ve evresi, tedavi yöntemlerini belirler.
Hidatiform Moller
Hidatidiform mol, kanserli olmayan bir GTD türüdür. Genellikle dilatasyon ve küretaj (D&C) ile tedavi edilir. Doğurganlık korumak isteyen kadınlar için bu işlem tercih edilir. Ancak bazı durumlarda ikinci bir D&C gerekebilir. Artık çocuk sahibi olmak istemeyen kadınlar için histerektomi önerilebilir. Kalıcı hidatidiform moller için kemoterapi uygulanabilir.
Gestasyonel Trofoblastik Neoplazi (GTN)
Gestasyonel trofoblastik neoplazi, genellikle kanserli bir formdur. Tedavi seçenekleri arasında kemoterapi, histerektomi ve metastazları çıkarmak için cerrahi müdahale yer alır. Beyin metastazları için radyasyon tedavisi uygulanabilir.
Plasental Bölge Trofoblastik Tümörleri ve Epiteloid Trofoblastik Tümörleri
Bu nadir GTD türleri genellikle kemoterapiye dirençlidir. Tedavi genellikle histerektomi ile yapılır. Tümörler vücudun diğer bölgelerine yayılırsa, kemoterapi de kullanılabilir.
Tekrarlayan ve Dirençli GTD
GTD tedavisinden sonra hastalık tekrarlarsa veya daha önce uygulanan tedaviye direnç gösterirse, tedavi yöntemleri şunları içerebilir:
- Tek ilaçlı kemoterapi
- Farklı bir ilaç kombinasyonu
- Histerektomi veya metastazların cerrahi olarak çıkarılması
- Beyne yayılmışsa radyasyon tedavisi
Tedavi Sonrası Takip
Tedavi sonrasında düzenli takip ziyaretleri önemlidir. Bu ziyaretler, hastalığın tekrarlama olasılığını izlemek ve sağlığı değerlendirmek için gereklidir.
- Hidatidiform Moller: Kan HCG seviyeleri genellikle her hafta izlenir, sonra ayda bir kez ölçülür.
- Gestasyonel Trofoblastik Neoplazi (GTN): Kan HCG seviyeleri düzenli olarak izlenir ve takip süresi 12 aya kadar uzayabilir.
Fizik muayeneler ve gerekirse göğüs röntgeni gibi testler de yapılabilir.
Eğer histerektomi yapılmadıysa, gebelikten kaçınılması önemlidir. Doktor, hangi doğum kontrol yöntemlerinin en uygun olduğunu ve ne kadar süre gebe kalmamanız gerektiğini size önerir.