Gestasyonel trofoblastik hastalığın (GTD) tanısı genellikle gebelik testlerinin bir sorun olduğunu göstermesiyle başlar. Bu tanı süreci, doktorun semptomları değerlendirmesi, fiziksel muayene yapması ve gerekli testler istemesiyle devam eder. GTD tanısı koyarken, doktorlar aynı zamanda diğer sağlık sorunlarını da göz önünde bulundurur. Aşağıda, GTD’yi teşhis etmek ve dışlamak için kullanılan testler detaylı şekilde açıklanmıştır.
Sağlık Geçmişi ve Fiziksel Muayene
Sağlık Geçmişi
Sağlık geçmişi, semptomların, risk faktörlerinin ve geçmişteki tıbbi olayların kaydını içerir. Doktor, GTD’yi düşündüren semptomlar hakkında sorular sorar. Bu semptomlar, özellikle hidatidiform mol öyküsü olan kadınlarda dikkatle incelenir. Ayrıca ailede GTD öyküsü olup olmadığı da sorgulanır.
Fiziksel Muayene
Fiziksel muayene sırasında doktor, rahim, vajina, yumurtalıklar, fallop tüpleri, mesane ve rektum gibi organlardaki olağandışı değişiklikleri kontrol eder. Ayrıca karın bölgesinde, örneğin karaciğer gibi organların büyüklüğü de incelenir.
Ultrason
Ultrason, yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak vücudun iç kısımlarının görüntülerini oluşturur. Pelvik ultrason, hamilelik sırasında GTD’yi teşhis etmek için yaygın olarak kullanılan bir testtir.
Ultrason ile Yapılan Kontroller
- GTD’nin Varlığı: Ultrason, GTD’nin varlığını teşhis edebilir.
- Rahimde Kalan Doku: Doğum sonrası rahimde kalan anormal dokuları tespit edebilir.
- Gebelik Olup Olmadığı: Yeni bir gebeliği teyit etmek için de kullanılabilir.
- Yayılma Durumu: GTD’nin pelvisin veya karın bölgesine yayılıp yayılmadığını kontrol eder.
Bazı durumlarda daha net görüntüler için transvajinal ultrason (vajinaya prob yerleştirerek yapılan ultrason) kullanılabilir.
Tümör Belirteç Testleri
Tümör belirteçleri, vücutta bulunan ve kanserin varlığına işaret edebilecek maddelerdir. GTD’nin teşhisinde bu testler de kullanılabilir.
İnsan Koryonik Gonadotropin (HCG)
HCG, GTD’yi teşhis etmek için en yaygın kullanılan tümör belirteçlerinden biridir. Bu hormon, normalde hamilelik sırasında plasenta tarafından üretilir. HCG genellikle kanda ölçülür, ancak idrarda da test edilebilir. HCG seviyeleri, GTD türüne bağlı olarak farklılık gösterebilir.
İnsan Plasental Laktojeni (hPL)
hPL, plasentadaki trofoblastik tümörleri takip etmek için kullanılan bir diğer tümör belirtecidir. Hamilelik sırasında plasenta tarafından üretilir. Yüksek hPL seviyeleri, bazı GTD türlerinde görülür.
Tam Kan Sayımı (CBC)
Tam kan sayımı, beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri ve trombositlerin sayısını ölçer. GTD’li kadınlarda uzun süreli vajinal kanama nedeniyle anemi gelişebilir, bu nedenle bu test genellikle yapılır.
Dilatasyon ve Küretaj (D&C)
Dilatasyon ve küretaj (D&C), rahim astarını kazıyarak anormal dokuyu çıkaran cerrahi bir işlemdir. GTD’li kadınlar için bu işlem, çoğunlukla düşük veya normal gebelik sonrası kalan dokuyu temizlemek amacıyla yapılır. D&C sırasında bazen GTD teşhisi konulabilir.
Plasentanın İncelenmesi
Doğumdan sonra plasenta, laboratuvara gönderilerek incelenebilir. Bazen bu inceleme, daha önce şüphelenilmemiş bir GTD’yi ortaya çıkarabilir.
Kan Kimyası Testleri
Kan kimyası testleri, vücudun çeşitli organlarının, özellikle karaciğer, böbrekler ve tiroidin ne kadar iyi çalıştığını ölçer. Bu testler, GTD’nin bu organlara yayılmasını kontrol etmek için de kullanılır.
Göğüs Röntgeni
Göğüs röntgeni, akciğerlere yayılmış olabilecek GTD’yi tespit etmek için kullanılan bir testtir. Akciğerlere yayılma, GTD’nin ilerleyen evrelerinde görülebilir.
BT Taraması
Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması, vücudun iç organlarının, dokularının, kemiklerinin ve kan damarlarının ayrıntılı ve kesitsel görüntülerini oluşturur. BT taraması, GTD’nin rahim dışındaki organlara, örneğin akciğerlere, beyne veya karaciğere yayılıp yayılmadığını tespit etmek için kullanılır.
Bazı durumlarda, daha net sonuçlar için BT taramasıyla birlikte kontrast madde kullanılır.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI)
Manyetik rezonans görüntüleme (MRI), güçlü manyetik kuvvetler ve radyofrekans dalgaları kullanarak vücudun iç yapılarını görüntüler. MRI, GTD’nin beyin ve omurilik gibi organlara yayılıp yayılmadığını tespit etmek için nadiren kullanılır.
PET Taraması
Pozitron Emisyon Tomografisi (PET) taraması, vücut dokularındaki metabolik değişiklikleri aramak için radyoaktif maddeler kullanır. Bu test, GTD’nin tedavi sonrasında tekrar edip etmediğini veya rahim dışına yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için kullanılabilir. PET taramaları genellikle BT taraması ile birlikte yapılır (PET-CT).
Lomber Ponksiyon
Lomber ponksiyon (omurilik sıvısı alma), omuriliği çevreleyen sıvıdan örnek alınarak mikroskop altında incelenmesini sağlar. Bu test, GTD’nin beyne veya omuriliğe yayılıp yayılmadığını anlamak için yapılır.
Sonuç
Gestasyonel trofoblastik hastalığın doğru şekilde teşhis edilmesi için çeşitli testler ve görüntüleme yöntemleri kullanılmaktadır. Bu testler, hastalığın varlığını doğrulamak, yayılımını izlemek ve uygun tedavi planlarını oluşturmak için gereklidir. GTD ile ilgili endişeleriniz varsa, erken teşhis için uzman bir doktora başvurmak oldukça önemlidir.